لیزرها و استاندارهای ایمنی

ليزرها و استاندارهاي ايمني

--------------------------------------------------------------------------------

طبق آخرين استانداردهاي بين المللي کليه ليزرهاي ساخته شده بر حسب طول موج و توان خروجي گروه بندي شده‌اند. اين گروه بندي نشان مي‌دهد که ميزان خطر دهي و يا صدمه دهي ليزر بر بافت چه مقدار مي‌باشد. به همين خاطر هنگامي که يک پزشک و يا يک متخصص قصد استفاده از ليزر را دارد بايد دقت نمايد که ليزر مزبور در کدام گروه از تقسيم بندي زير قرار گرفته است. آنگاه با آگاهي از ميزان خطر ساز بودن ليزر اقدام به بکارگيزي ليزر نمايد.

--------------------------------------------------------------------------------

گروه اول
ليزر
ليزرهايي هستند که هيچگونه خطري را متوجه انسان نمي‌کنند. توان خروجي اين گونه ليزرهاي بسيار اندک مي‌باشد آنقدر که حتي در برخورد با چشم انسان خطر آفرين نبوده و صدمه‌اي ايجاد نخواهند کرد. بسياري از ليزرهاي کم توان تجاري از اين گروه ليزرها هستند. براي مثال ليزر بکار گرفته شده در چاپگرهاي ليزري بگونه‌اي طراحي شده‌اند که مانع برخورد پرتو ليزر با انسان مي‌شوند.
گروه دوم
 الف) طول موج اين گروه ليزرها در محدوده طيف مرئي است. اين گونه ليزرها در ناحيه بينايي ليزر عمل مي‌کنند (400-700 نانومتر). از آنجايي که چشم انسان در برخورد با نورهاي مرئي خود به خود عکس العمل نشان مي‌دهد لذا اين گروه خطر چنداني براي چشم انسان فراهم نمي‌کند.
براي مثال توان خروجي نبايد بيش از 1 mW باشد. ليزرهايي مانند گازکربنيک و يا Nd:YAG جزو اين گروه نيستند چرا که طول موج انها در ناحيه غير بينايي قرار گرفته است.
 ب) اين گروه ليزرها در ناحيه بينايي قرا گرفته‌اند. بکارگيري اين ليزرها در مدت 1000 ثانيه نمي‌تواند خطري براي چشم انسان فراهم کند. ليزرهاي بکار رفته در bar code از اين نوع هستند.
ليزر
گروه سوم
 الف) اين گروه از ليزرها اگر براي مدت زمان کوتاهي بکار گرفته شوند خطري براي انسان ايجاد نمي‌کنند اما اگر پرتو ليزرها از قطعات اپتيکي مانند عدسي و فيبر نوري عبور کنند آنگاه با متمرکز شدن پرنو ليزر در چشم انسان مي‌تواند خطر آفرين شوند. اين ليزرها در ناحيه بينايي مرئي و غيرمرئي قرار گرفته‌اند. توان خروجي اين گروه بين 1-5 mW است.
 ب) اين ليزرها در برخورد مستقيم با چشم و پوست مي‌توانند خطراتي را فراهم نمايند. توان خروجي اين ليزرها به اندازه‌اي است که نه تنها در برخورد مستقيم خطر آفرين هستند بلکه در حالت انعکاسي نيز صدماتي را براي چشم و پوست ايجاد مي‌کنند.
گروه چهارم
توان خروجي اين ليزرها به اندازه‌اي بالا است که که در سه حالت برخورد مستقيم، انعکاس و يا پخش شدگي براي پوست و چشم انسان بسيار خطرناک است.
ميزاني به عنوان حداکثر توان خروجي براي اين گروه از ليرزها در نظر گرفته نشده، لذا تمامي ليزرهاي صنعتي، نظامي و.. در اين گروه قرار مي‌گيرند. توان خروجي اين ليزرها به اندازه‌اي است که در يک لحظه تماس با پوست انسان ايجاد سوختگي مي‌نمايند. در هنگام کار کردن با اين گروه از ليزرها نکات عديده‌اي به جهت ايمني ليزر وجود دارد که تمامي کاربرها بايد مورد توجه دقيق قرار دهند.
ليزر
به طور کلي تمامي ليزرهاي پزشکي هنگامي که به دريافت استانداردهاي بين المللي نائل مي‌آيند در حقيقت جايگاه خود را در ميزان خطر آفريني مشخص مي‌کنند. اين خطر آفريني بيولوژيکي در دو بخش عمده چشم و پوست خلاصه مي‌شود.
خطرات احتمالي ناشي از ليزر در 3 بخش عمده شامل برخورد مستقيم، پخش شدگي و آتش سوزي خلاصه مي‌شوند.
 
 
مجدآبادي
بخش دانش و زندگي تبيان