تصوف در میان اهل سنت محمل اظهار ارادت به اهل بیت است

حجت الاسلام ترابي در گفتگو با مهر:

تصوف در ميان اهل سنت محمل اظهار ارادت به اهل بيت است

امام جمعه گنبد کاووس با بيان اينکه انسان کامل، محور عرفان ابن عربي است، گفت: تصوف در ميان اهل سنت محمل اظهار ارادت به اهل بيت و محمل عرفان است و بايد از اين ظرفيت استفاده کنيم.

به گزارش خبرنگار مهر، اتحاديه بين المللي امت واحده اولين بار سال ۱۳۹۳ اولين کاروان سرزمين برادري را راهي مناطق اهل سنت ايران نمود. اين برنامه امسال در روزهاي نوزدهم و بيستم اسفندماه ۹۵ نيز براي دومين بار با سفر جمعي از نخبگان، نويسندگان و اهالي فرهنگ و رسانه به سه استان خراسان جنوبي، کردستان و گلستان برگزار شد.

ديدار با نخبگان و فعالان فرهنگي ترکمن در دانشگاه گنبد، ديدار با طلاب اهل سنت مدرسه علميه حنفيه، ديدار با خانواده هاي شهداي منا در گنبدکاووس، ديدار با امام جمعه اهل تسنن بندر ترکمن و شرکت در نمازجمعه اهل سنت بندرترکمن از برنامه هاي کاروان سرزمين برادري در استان گلستان بود.

در بخشي از سفر درباره وحدت اسلامي و نحوه تعامل شيعه و سني با امام جمعه گنبدکاووس به گفتگو نشستيم.

شيعه از هيچ چيزي به اندازه سب و لعن ضرر نکرده است

حجت الاسلام محمود ترابي، امام جمعه گنبد کاووس به خبرنگار مهر گفت: جمله اي را از مرحوم آقاي حکيم نقل مي کنم که ايشان مي گويد شيعه از هيچ چيزي به اندازه سب و لعن ضرر نکرده است. يعني منزوي شدن ما در دنيا و در ميان اهل سنت به خاطر همين امر است. ما مکتب اهل بيت را با برچسب و بسته بندي بدي به دنيا ارائه مي دهيم و طبعاً هم خريدار آن در دنيا کم مي شود. لذا فکري بايد براي اين مسئله داشت.

وي ادامه داد: بزرگان نقل کرده اند صرف نظر از اختلافات طبيعي که بين شيعه و سني وجود دارد، موضوع تفرقه دست سياست بوده است. لذا تفرقه با مباحثه و... قابل حل نيست چراکه دست سياست اين کار را کرده است. الان هم بايد دست سياست وارد عمل شود تا بتوانيم با محبت در کنار هم باشيم.

مهمترين عامل مهرباني، تعامل و رفت و آمد است

وي افزود: بنا بر پيشنهاد روايات و آنچه در منابع مي بينيم مهمترين عامل مهرباني، تعامل و رفت و آمد معرفي شده است. مثلا هديه، کينه ها را از بين مي برد. ما مادامي که از ابزارهاي اينچنيني بهره نبريم نمي توانيم با هم به وسيله مباحثه رفاقت پيدا کنيم.

ترابي گفت: در رفتارها هيچ چيز مثل صداقت اثر ندارد. ما اگر به بهانه سلفي گري و وهابيت بخواهيم عقايد اهل سنت را –که به حد نزاع نمي رسد- تحمل نکينم و به آنها اعتماد نداشته باشيم، طبعاً نتيجه عدم صداقتي که در رفتار ماست اين است که آنها به ما اعتماد نخواهند کرد. ما بايد فضا را به سمتي ببريم که به آنها اعتماد داشته باشيم تا آنها نيز به ما اعتماد کنند.

وي اظهار داشت: خدمت نقش مهمي در اتصال با اهل سنت دارد. اگر ما اهل سنت را با امکاناتي که در اختيار آنها قرار مي دهيم به خودمان وصل کرديم آنها ديگر جاي ديگري نخواهند رفت. اينها بهترين زندگي ها را در سايه جمهوري اسلامي پيدا کرده اند. تفاوت زندگي آنها از قبل از انقلاب تا الان از تفاوت زندگي شيعيان در استان هايي مثل گلستان به شدت بهتر و بالاتر است. يعني خدمتي که به اهل سنت شده بيشتر از خدمتي است که به شيعيان شده است. لذا زبان اهل سنت نسبت به ما يک زبان شکرگذار است.

چقدر از اهل سنت در فضاي مديريتي استفاده مي شود؟

وي ادامه داد: هر جا هم که ما کم گذاشتيم اين ضرر را حس مي کنيم که آنها به ما احساس نگراني دارند. مشکلي که ما داريم اين است که چقدر از اهل سنت در فضاي مديريتي استفاده مي شود؟ در رابطه با اين امر مخالفان و موافقاني در جناح هاي مختلف وجود دارد. ما بايد فضا را براي اين کار باز کنيم و آنها را از خودمان بدانيم. تعبير آقاي سيستاني اين است که نگوييد «برادران ما اهل سنت» بلکه بگوييد «جان ما اهل سنت.»

ترابي گفت: امام هم در تعابير خود از «يد واحده» استفاده مي کند يعني دو دست منظور نيست بلکه يک دست بايد باشد. لذا اين اعتماد را بايد با لوازم آن فراهم کنيم.

وي ادامه داد: به نظر من مهمترين لازمه اين کار اين است که ما با صراحت براي آنها روشن کنيم که کسي در نظام مي تواند در مراتب مختلف مدير باشد که وفاداري اش به انقلاب و نظام سياسي براي ما روشن شده باشد. اگر چنين فردي باشد ما چرا نبايد از اين فرد استفاده کنيم؟

حجت الاسلام ترابي گفت: تعامل شيعه با اهل سنت در دنياي اسلام چند نوع است. يکي زماني است که آنها اکثريت داشتند و شيعه نسبت به آنها يک جور نگاه دارد. جاهايي هم ما اکثريت داشتيم که اين امر تقريبا در ايران فقط وجود دارد. بايد بررسي شود اينکه آنها در ايران اقليت بوده اند و ما اکثريت بوده ايم چه آثار جامعه شناسانه و رفتارشناسانه اي بر آنها داشته است. يکي از مهمترين اين آثار اين است که آنها در لاک تقيه اي هستند.

امام رضا(ع)؛ محور وحدت

وي ادامه داد: آنچه وحدت واقعي را ايجاد مي کند چند چيز است. اول انقلاب و امام است. دوم امام رضا(ع) است. در اينجا امام رضا(ع) با همه جا متفاوت است يعني خاندان هايي که خدا به واسطه نذر براي امام رضا(ع) به آنها فرزند داده آنقدر فراوان است که همين مي تواند وسيله و سندي براي ما باشد براي ابراز محبت و ارتباطي که بايد داشته باشيم.

امام جمعه گنبد کاووس گفت: مرام انقلابي امام حسين(ع) هم در اينجا خيلي موثر است که از ابزارهايي است که مي تواند وحدتي که ما مي خواهيم را از اين ذخيره بزرگ ظرفيت ساز استخراج کند که بايد از آن استفاده بيشتري بکنيم.

وي ادامه داد: ما ممکن است مباحثات مفهومي در بحث وحدت داشته باشيم ولي مباحثات اجرايي نداريم. مثلا بررسي هايي که نشان دهد بايد در مناطق خاص از چه شيوه هايي استفاده شود، وجود ندارد.

جاي خالي پژوهش هاي ميداني درباره شيوه هاي وحدت

وي افزود: شما يک پايان نامه پيدا نمي کنيد که شيوه هاي وحدت در مثلا منطقه گلستان چه چيزهايي مي تواند باشد که ذهنت انسان نسبت به آن باز شود. لذا جاي پژوهش هاي ميداني در اين باب خيلي خالي است که ويژگي ها و توقعات و نگاه آنها را نسبت به ما و بالعکس در هر منطقه اي مشخص کند.

امام رضا(ع) دو سال از عمر شريفشان را در ترکمنستان زندگي کرده اند

حجت الاسلام ترابي گفت: يکي از مهمترين ظرفيت هايي که ما از آن هيچ استفاده نمي کنيم و در اينجا موضوعيت دارد اين است که امام رضا(ع) دو سال از عمر شريفشان را در ترکمنستان زندگي کرده اند و واقعا از اين ظرفيت مي توان استفاده بهينه اي کرد. لااقل ايران مي تواند يک جايگاه فرهنگي در آنجا بنا کند. لذا اين مويد مي تواند براي ما اسباب وصل باشد.

تصوف در ميان اهل سنت محمل اظهار ارادت به اهل بيت بوده است

وي ادامه داد: در دنياي شيعه همه ما تقريبا شريعتي و احکامي و رساله اي هستيم. تصوف هميشه در شيعه همراه با حواشي تند بوده است. يعني هم جاي پاي مکتب هاي بيروني در آن واضح است و هم به شدت محمل وابستگي و جاسوسي در شيعه است ولي اين امر در اهل سنت عکس است و تصوف محمل اظهار ارادت به اهل بيت و محمل عرفان و دوري از خشونت و تندي است و اين دو کاملا تحليل هاي متفاوتي دارد.

وي افزود: کتاب هايي که درباره تصوف نوشته شده نشان مي دهد که عبارات ائمه اطهار فوق العاده عجيب است و اهل بيت براي خالص کردن شيعه سعي مي کردند به جاي قطب مردم را دور علماي رباني جمع بکنند.

بايد از ظرفيت تصوف استفاده کنيم

امام جمعه اهل سنت گفت: نفوذ جريان هاي سياسي به معناي استعماري و... در تصوف اهل سنت جاي پاي روشني ندارد و ما مي توانيم از اين ظرفيت استفاده بيشتري ببريم. در دنياي آنها فضاي عجيبي از اين بابت وجود دارد.

تفاوت عرفان ابن عربي با ساير عرفان ها

حجت الاسلام ترابي ادامه داد: هنوز هم امام در معرفي محي الدين عربي پيشگام است و هنوز هم در ميان ما هيچ کس نتوانسته به صورت صريح در اين باره سخن بگويد. اما آيا امام واقعا مي خواست ابن عربي را براي حوزه هاي شيعه معرفي کند؟ خير؛ نگاه اين است که اين يک ابزاري است که به وسيله آن انسان کامل، محور عرفان باشد. اگر انسان کامل را پذيرفتيم ديگر نمي توان از اهل بيت عدول کرد. تفاوت عرفان ابن عربي و عرفان هاي ديگر اين است که آنها قطب دارند و اين انسان کامل. قطب دکان مقابل انسان کامل است.

وي گفت: لذا هميشه محمل اظهار ارادت به اهل بيت در ميان اهل سنت، عرفان و تصوف بوده است. لذا ما بايد به اينها نگاهي متفاوت داشته باشيم. بايزيد بسطامي، شيخ ابوالحسن خرقاني و... و عرفان هايي مثل سعدي و... ظرفيتي است که از بستر آن اهل سنت مي توانند به مرام ما نزديک شوند.

هيچ تفاوتي بين شيعه و سني در مورد امام زمان وجود ندارد

وي افزود: به ياد دارم که مثلا در نيمه شعباني که با جمعه مصادف شده بود و من توفيق داشتم به مدينه مشرف شوم، در خطبه اي که خطيب خواند؛ در رابطه با حضرت بقيه الله صحبت کرد. هيچ تفاوتي بين شيعه و سني در مورد امام زمان وجود ندارد جز اينکه اهل سنت معتقدند حضرت بعداً به دنيا مي آيد و يا از نوادگان امام حسن است. لذا تفاوت ديگري وجود ندارد و اين امر هم مي تواند ما را به وحدت برساند.

وي در پايان اظهار داشت: اعتقاد ما اين است که در بحث مراودات بايد خيلي کار کنيم. ائمه فرموده اند که به نماز جماعت اهل سنت برويد و يا فرموده اند نماز خواندن پشت سر آنها مثل نماز خواندن پشت سر رسول خداست و يا توصيه کرده اند به تشييع جنازه آنها برويد، لذا اين مراوادت بيشتر از همه چيز اثر دارد.