دوشنبه 29 مهر 1398 - 22 صفر 1441 - 21 اكتبر 2019
صفحه اصلي/قرآن

چگونه درختی پر ثمر باشیم ؟!

چگونه درختي پر ثمر باشيم ؟!

 

 

تشبيه کلمه ي طيب به درختي محکم و استوار

يکي از ابزار مهم و بسيار سودمند براي تفهيم موضوعي ، استفاده از تشبيهات و مثل ها مي باشد .خداوند نيز براي تفهيم مقاصد و رهنمودهاي خود در قرآن از تشبيهات بسيار استفاده کرده است که در اينجا ، يک نمونه از آن را بررسي مي  کنيم .

در قرآن آيه اي وجود دارد که در اين آيه موجودات نافع را به درختي بارور تشبيه کرده و موجودات غيرنافع را همانند درختي بي ثمر نشان داده است : «الم تر کيف ضرب الله مثلا کلمة طيبة کشجرة طيبة اصلها ثابت و فرعها في السماء* تؤتي اکلها کل حين باذن ربها و يضرب الله الامثال للناس لعلهم يتذکرون* »1
 
در آيه ي مورد بحث مقصود از کلمه ي طيّبه ، موجود و مخلوق پاک است که با طيّب حقيقي (خدا) در ارتباط است و از اين جهت به درخت پاکي تشبيه شده است که ريشه هايش ثابت و شاخه اش سر به آسمان کشيده است و به اذن پروردگارش ميوه مي دهد .
 
درختي را در نظر بگيريم که ريشه اش در اعماق زمين فرو رفته به گونه اي که هيچ طوفان و تندبادي نمي تواند آن را تکان دهد و از جا برکند . شاخه هايش به آسمان رفته و بر اثر دور بودن از آلودگي هاي زمين و برخورداري از هواي سالم ، ميوه هاي شاداب دارد و در تمام فصول سال هم ميوه مي دهد . بديهي است که چنين درختي ، درخت پربرکتي خواهد بود .
 

تشبيه کلمه ي ناپاک به درختي کنده شده

وبعد مي فرمايد :« ومثل کلمة خبيثة کشجرة خبيثة اجتثت من فوق الارض مالها من قرار »2 
 
دراين آيه موجودات را به دونوع موجودات نافع و ظالم تقسيم مي کند :
 
موجودات پاک و نافع و پربرکت که مانند درخت ريشه دار پرثمر، برکات وجودشان از هر سو در دسترس مردم قرار مي گيرد و افکار و اخلاق و اعمالشان به جامعه ي بشري ترقي و تعالي مي بخشد . در رأس آنها انبياء و اولياي خداي(ع) مي باشند . که مانند ماه و خورشيد آسمان در جامعه ي آدميان مي درخشند و نورافشاني مي کنند و نوع ديگر، موجودات رذل و زيان بخش که در جامعه بشري هستند که جز ظلم و جنايت و خيانت ، از آنها چيزي عائد عالم انسان نمي گردد .
 
اين انسان موحد که داراى ريشه هاى محكم و ثابت است و همه داراى شاخه هاى فراوان و سر به آسمان كشيده اند و دور از آلودگيها و كثافات جسمانى . هر كس به كنار آنها بيايد و دست به شاخسار وجودشان دراز كند در هر زمان كه باشد از ميوه هاى لذيذ و معطر و نيروبخششان بهره مى گيرد

ويژگيهاي اين درخت طيّبه چيست ؟

1 - موجودى است داراى رشد و نمو، نه بي روح ، و نه جامد و بي حركت ، بلكه پويا و رويا و سازنده براي خود و ديگران  .
 
2 - اين درخت پاک است و طيّب . اما از چه نظر؟
 
از هر نظر منظره اش پاكيزه ، ميوه اش پاكيزه ، شكوفه و گلش پاكيزه ، سايه اش پاكيزه ، و نسيمى كه از آن برمي خيزد نيز پاكيزه است.
 
3 - اين شجره داراى نظام حساب شده اى است ، ريشه اى دارد و شاخه هايي . هر كدام از آنها مأموريت و وظيفه اى دارند ، اصولاً وجود اصل و فرع در آن ، دليل بر حاكميت نظام حساب شده اى بر آن مي باشد .
 
 4 - اصل و ريشه آن ثابت و مستحكم است به طورى كه طوفانها و تند بادها نمي تواند آن را از جا بركند و توانائى آن را دارد كه شاخه هاى سر به آسمان كشيده اش را در فضا در زير نور آفتاب و در برابر هواى آزاد معلّق نگاه دارد و حفظ كند ، چرا كه شاخه هر چه سركشيده تر باشد بايد متكى به ريشه قويترى باشد (اصلها ثابت ) .
 
 5 - شاخه هاى اين شجره طيّبه در يك محيط پست و محدود نيست ، بلكه دربلنداي آسمان جايگاه او است ، اين شاخه ها سينه هوا را شكافته و در آن فرو رفته  (و فرعها فى السماء) .
 
دعا
 روشن است هر قدر شاخه ها برافراشته تر باشند از آلودگى گرد و غبار زمين دورترند و ميوه هاى پاكترى خواهند داشت ، و از نور آفتاب و هواى سالم بيشتر بهره مى گيرند ، و آن را به ميوه هاى طيّب خود بهتر منتقل مى كنند .
 6- اين شجره طيبه شجره پربار است نه همچون درختانى كه ميوه و ثمرى ندارند (توتى اكلها) .
 
7 - واين درخت نه در يك فصل يا دو فصل ، بلكه در هر فصلي از سال پرباراز نعمات است ، بع عبارتي هر زمان كه دست به سوى شاخه هايش دراز كنيم ، محروم بر نميگرديم (كل حين ) .
 
 8 - ميوه دادن او نيز بي حساب نيست ، بلكه مشمول قوانين آفرينش است و طبق يك سنت الهى و به اذن پروردگارش اين ميوه را به همگان ارزانى مي دارد (باذن ربها) .
 
 اكنون درست بيانديشيم و ببينيم اين ويژگيها و بركات را در كجا پيدا مى كنيم ؟ مسلماً جزدركلمه توحيد و محتواى آن ، و دريك انسان موحد و با معرفت ، و دريك برنامه سازنده و پاك که همه روينده ، پوينده و متحرك باشند ، نمي توان يافت .
 
 اين انسان موحد که داراى ريشه هاى محكم و ثابت است و همه داراى شاخه هاى فراوان و سر به آسمان كشيده اند و دور از آلودگيها و كثافات جسمانى . هر كس به كنار آنها بيايد و دست به شاخسار وجودشان دراز كند در هر زمان كه باشد از ميوه هاى لذيذ و معطر و نيروبخششان بهره مى گيرد . تند باد حوادث و طوفانهاى سخت و مشكلات آنها را از جا حركت نميدهد ، و افق فكر آنها محدود به دنياى كوچك نيست ، حجابهاى زمان و مكان را مي درند، و به سوى ابديت و بى نهايت پيش مى روند . برنامه هاى آنها از سر هوى و هوس نيست بلكه همگى به اذن پروردگار و طبق فرمان او است ، و اين حركت و پويائى و ثمر بخش بودن نيز از همين جا سرچشمه مى گيرد . مردان بزرگ و با ايمان اين كلمات طيبه پروردگار، حياتشان مايه بركت است ، مرگشان موجب حركت ، آثار آنها و كلمات و سخنانشان ، شاگردان و كتابها وتاريخ پرافتخارشان ، و حتى قبرهاى خاموششان همگى الهام بخش و سازنده و تربيت كننده هستند .
 
آرى خداوند اين چنين براى مردم مثل ميزند شايد متذكر شوند .
 
و از آنجا كه يكى از بهترين طريق براى تفهيم مسائل استفاده از روش مقابله و مقايسه است  ، بلافاصله نقطه مقابل شجره طيبه را در آيه بعد چنين بيان مى كند : « مثل كلمة خبيثة كشجرة خبيثة اجتثت من فوق الارض ما لها من قرار؛ مثل كلمه خبيثه و ناپاك همانند درخت خبيث و ناپاك و بيريشه است كه از روى زمين كنده شده و در برابر طوفانها هر روز به گوشه هاى پرتاب مى شود و قرار و ثباتى براى آن نيست .»
 
كلمه " خبيث "همان كلمه كفر و شرك ، همان گفتار زشت و شوم ، همان برنامه هاى گمراه كننده و غلط ، همان انسانهاى ناپاك و آلوده ، و خلاصه هر چيز خبيث و ناپاك است .
 
بديهى است درخت زشت و شومى كه ريشه آن كنده شده ، نه نمو و رشد دارد ، نه ترقى و تكامل ، نه گل و ميوه ، و نه سايه و منظره ، و نه ثبات و استقرار، قطعه چوبى است كه جز به درد سوزاندن و آتش زدن نمى خورد ، بلكه مانع راه است و مزاحم رهروان ، و گاه گزنده است و مجروح كننده و مردم آزار!
 
جالب اينكه در وصف شجره طيبه ، قرآن با تفصيل سخن مى گويد و اما به هنگام شرح شجره خبيثه با يك جمله كوتاه از آن مي گذرد ، تنها مى گويد :« اجتثت من فوق الارض ما لها من قرار ؛ از زمين كنده شده و قرارى ندارد .» زيرا هنگامى كه ثابت شد اين درخت بى ريشه است ديگر شاخ و برگ و گل و ميوه تكليفش روشن است . به علاوه ، اين يك نوع لطافت بيان است كه انسان در مورد ذكر محبوب به همه خصوصيات وي بپردازد ، اما هنگامى كه به ذكر مبغوض مى رسد ، با يك جمله كوبنده از آن بگذرد !
 

1- ابراهيم / 24-25
2- همان / 26
بر گرفته از تفسير نمونه وسلسله مباحث آقاي ضياء آبادي



 
تعداد بازديد:2957 آخرين تغييرات:89/08/28
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر