دوشنبه 18 آذر 1398 - 12 ربيع الثاني 1441 - 9 دسامبر 2019
صفحه اصلي/كودك و نوجوان

ملاصدرای شیرازی عارفی فرزانه

ملاصدراي شيرازي عارفي فرزانه

ملاصدرا در روز نهم جمادي‌الاول سال ۹۸۰ هجري قمري، در شيراز و در محلهٔ قوام زاده شد و او را محمد نام نهادند.
 
صدرالدين محمد بن ابراهيم قوام شيرازي معروف به مُلاصَدرا و صدرالمتالهين متأله و فيلسوف ايراني و شيعه و يکي از بزرگ‌ترين فيلسوفان جهان اسلام در سدهٔ يازدهم هجري قمري و بنيان‌گذار حکمت متعاليه است.
 
کودکي و نوجواني
ملاصدرا در روز نهم جمادي‌الاول سال ۹۸۰ هجري قمري، در شيراز و در محلهٔ قوام زاده شد و او را محمد نام نهادند. به روايتي پدر او خواجه ابراهيم قوام، مردي دانشمند و وزير حاکم پارس بود و صدرالدين محمد تنها فرزند او بود.
ابراهيم قوام در آغاز، محمد کوچک را به مکتب‌خانهٔ ملااحمد در محلهٔ قوام و به نزد ملااحمد برد. محمد دو سال در اين مکتب‌خانه خواندن و نوشتن و قرائت قرآن را فراگرفت. سپس او را به يک معلم خانگي به نام ملا عبدالرزاق ابرقويي سپردند تا به محمد صرف و نحو بياموزد.
ملاصدرا در سن ۶ سالگي به همراه پدرش به قزوين رفت و دوران نوجواني‌اش را در آن سامان سپري کرد و در همان‌جا با شيخ بهايي و ميرداماد آشنا شد و پس از انتقال پايتخت به اصفهان، با استادانش به اصفهان مهاجرت نمود.
ملاصدرا پس از کسب درجهٔ اجتهاد، به تدريس در مدرسهٔ خواجه پرداخت، اما از آنجايي که نظرياتش در برخي مسائل فقهي با بيشتر دانشمندان  اصفهان متفاوت بود، او را به بدعت‌گذاري* در دين متهم ساختند و خواهان اخراج او از مدرسه و در نهايت تبعيد او از اصفهان شدند. بدين ترتيب ملاصدرا از اصفهان به قم تبعيد شد.
 
 دوران تبعيد
ملاصدرا در دوران تبعيد به حوزه‌هايي رفت اما به او اجازه نمي‌دادند.او در اين مدت به رياضت و عبادت پرداخت و مدتي را نيز در شهر قم سپري نمود.
الله‌وردي‌خان حاکم فارس، از ملاصدرا پنهاني دعوت نمود تا به زادگاه خويش بازگردد و به تدريس در مدرسه اي که براي او ساخته بودند مشغول شود. در اين مدرسه علاوه بر حکمت و فقه، ادبيات، اخترشناسي، رياضيات، شيمي، معرفة‌الارض (زمين‌شناسي) و علوم طبيعي نيز تدريس مي‌شد.
هر‌قدر مرتبه کسي بالا برود از او انتظاري بيشتر دارند و به‌همين جهت هر‌قدر شخص بالا مي‌رود، وظيفه‌اش بزرگتر و سنگين‌تر مي‌شود.
باورها
ملاصدرا شيعه‌ مذهب و پيرو آئين دوازده‌امامي بود، به اصول و فروع دين اسلام و مذهب شيعه اعتقاد داشت اما در عين حال، بسيار انعطاف‌پذير بود و اگر نگرش‌هاي برخي از دانشمندان سني‌مذهب مانند ابن عربي و يا ابن رشد را درست مي‌يافت، مي‌پذيرفت.
ملاصدرا چنين مي‌گويد: هر‌قدر مرتبه کسي بالا برود از او انتظاري بيشتر دارند و به‌همين جهت هر‌قدر شخص بالا مي‌رود، وظيفه‌اش بزرگتر و سنگين‌تر مي‌شود و از مرد مبتدي و خام انتظاري ندارد اما او از يک مرد کامل و پخته داراي انتظارات زياد هستند و تو هنگامي که به مرحله کمال رسيدي چون از لحاظ مرتبه مافوق ديگران مي‌باشي بايد وظايف شرعي خود را بهتر از سايرين به انجام برساني.
ملاصدرا برخلاف صوفيان و عده‌اي از عارفان، به‌انجام رسانيدن وظايف مذهبي را تا آخرين روز زندگي واجب مي‌دانست حتي اگر عارف به بلند‌ترين مرتبه کمال رسيده باشد.
مي گويند روزي ملاصدرا در کنار حوض پر آب مدرسه درس مي داد. غفلتاً فکري به خاطرش رسيد و رو به شاگردان کرد و گفت: " آيا کسي مي تواند ثابت کند آنچه در اين حوض است آب نيست؟"
چند تن از طلاب زبردست مدرسه ثابت کردند که در آن حوض مطلقاً آب وجود ندارد و از مايعات خالي است.
ملاصدرا با تبسمي رندانه مجدداً روي به طلاب کرد و گفت: " اکنون آيا کسي هست که بتواند ثابت کند در اين حوض آب هست؟ " يعني مقصود اين است که ثابت کند حوض خالي نيست و آنچه در آن ديده مي شود آب است.
شاگردان از سؤال مجدد استاد  ملاصدرا شگفت زده شده، جواب دادند که با آن صغري و کبري به اين نتيجه رسيديم که در حوض آب نيست، حال نمي توان خلاف قضيه را ثابت کرد و گفت که در اين حوض آب هست...
فيلسوف شرق چون همه را ساکت ديد سرش را بلند کرد و گفت:
« ولي من با يک وسيله و عاملي قويتر از دلايل شما ثابت مي کنم که در اين حوض آب وجود دارد ». آنگاه در مقابل چشمان حيرت زده طلاب کف دو دست را به زير آب حوض فرو برد و چند مشت آب برداشته به سر و صورت آنها پاشيد. همگي براي آنکه خيس نشوند از کنار حوض دور شدند. فيلسوف عاليقدر ايران تبسمي بر لب آورد و گفت: «همين احساس شما در خيس شدن بالاتر از دليل است...».
 
پي نوشت
*بدعت‌گذاري: نوآوري ، به ويژه رسم يا آيين تازه اي که مورد پذيرش قرار نگرفته يا مخالف سنت پذيرفته شده باشد.
 
گروه کودک و نوجوان _تهيه و تنظيم: مهديه زمردکار



 
تعداد بازديد:4870 آخرين تغييرات:89/09/13
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر