جمعه 30 شهريور 1397 - 11 محرم 1440 - 21 سپتامبر 2018
صفحه اصلي/دين و انديشه


 
 


 










 


 












خروجي RSS

'... تنها گناه من...'

'... تنها گناه من...'

گروه اسناد و اطلاع رساني-سي ام آذر سال 1332 مصادف با آغاز دادگاه بدوي نظامي مردي بود كه در دوران نخست وزيري او مهمترين وقايع تاريخ معاصر ايران روي داد،'محمد مصدق' فردي كه به اتهام ملي كردن صنعت نفت دستگير و در دادگاه بدوي محاكمه شد.

در سي ام آذر سال 1332 دادگاه بدوي نظامي در جهت رسيدگي به پرونده اتهامي 'محمد مصدق' تشكيل شد كه اين دادگاه با حضور افرادي چون 'افخمي' و ساير اعضا در اداره دادرسي برگزار گرديد.


مصدق كه در دوران پاياني نخست وزيري خويش، تمام تلاش خود را براي ملي كردن صنعت نفت نمود و توانست زمينه هاي نفوذ انگليس در ايران را قطع كند به علت جرمي كه انجام نداد و جرم تلقي نمي شد، به دستور محمدرضا شاه پس از كودتاي 28 مرداد دستگير و ابتدا به اداره شهرباني و سپس به فرمانداري نظامي تهران انتقال يافت و در اولين جلسه بازپرسي در تاريخ 27 شهريور مورد بازجويي قرار گرفت و تا بيست و هفتم مهر ماه در سلطنت آباد توسط دادستان ارتش 'حسين آزموده' و افراد ديگري در طي نوزده ساعت و سي و پنج دقيقه به 45 سوال پاسخ گفت.


پس از پايان بازپرسي هاي فراوان، در بيست و نهم مهر ماه، دادستان نظامي، كيفر خواستي را در هفده بند عليه مصدق تنظيم نمود كه علاوه بر مواد ذكر شده مطالبي در كنار آنها نوشت كه هر كدام دليل محروميت مصدق بر طبق اتهام اصلي يعني، برهم زدن اساس حكومت و تحريك مردم به مسلح شدن عليه قدرت سلطنت معرفي گرديد، به گونه اي كه آزموده در ادعانامه اي مصدق را به 'خيانت' و 'سوءقصد عليه اساس حكومت' متهم و مطابق ماده 317 قانون دادرسي و كيفر ارتش براي او تقاضاي حكم اعدام كرد.


پس از پايان بازپرسي ها، نخستين جلسه محاكمه مصدق در عصر روز 17 آبان 1332 در دادگاه نظامي در سلطنت آباد آغاز شد، اين دادگاه با حضور چند تن از اعضاي دادگاه و دادستان وقت ارتش و وكيل تسخيري چون 'جليل بزرگمهر' تشكيل شد، در حاليكه مصدق در اولين روز رسيدگي به اتهاماتش نتوانست صلاحيت دادگاه نظامي را بپذيرد ولي اين امر تاثيري در روند بر گزاري دادگاه هاي او نداشت به گونه اي كه دادگاه براي اعلام راي بدوي مصدق تاريخ سي ام آذر را آغاز كار خود قرار داد، روزي كه مصدق براي دفاع از خود حتي به آن وكيل تسخيري هم نياز نداشت، بلكه با كلمات محكمي كه بيان مي كرد توانست جو سنگين دادگاه را درهم شكند اگر چه راي بدوي دادگاه همان چيزي بود كه از پيش تعيين شده بود اما سخنان استوار مصدق سكوت دادگاه را درهم شكست.
سخناني كه به هنگام محاكمه در دادگاه نظامي بر زبان راند اين بود:'تنها گناه من و گناه بزرگ و بسيار بزرگ من اين است كه صنعت نفت ايران را ملي كردم و بساط استعمار و اعمال نفوذ سياسي و اقتصادي عظيم ‌ترين امپراتوري جهان را از اين مملكت برچيدم.'


در پايان دادگاه بدوي، پيامي از دربار از جانب محمدرضا شاه براي او قرائت شد كه بر اساس آن، شاه با توجه به خدمات مصدق در نخستين سال حكومتش در ملي كردن صنعت نفت، آمادگي دارد درصورت درخواست بخشش از سوي مصدق او را مورد عفو قرار دهد. مصدق فوري اين پيشنهاد را رد كرد و در نامه‌ اي به رئيس ديوان عالي كشور نوشت: 'به طوري كه در يكي از جلسات دادگاه نظامي عرض شد چنانچه محمدرضاشاه اينجانب را مشمول عفو خود قرار دهند، بزرگترين توهيني است كه به يك خدمتگزار مملكت روا مي دارد، زير بار آن نمي‌ روم و به زندگي خود خاتمه مي‌دهم.'


بنابراين راي بدوي دادگاه بر اين امر صادر شد كه مصدق گناهكار است و بايد به سه سال حبس مجرد محكوم گردد.


سرانجام در نوزدهم فروردين 1333 ، دادگاه تجديدنظر نظامي تشكيل و يك ماه بعد ختم دادگاه اعلام گرديد. اين دادگاه فرمايشي نيز ، رأي دادگاه بدوي يا همان دادگاه فرمايشي اول را تأييد كرد!


و اين پاسخي بود از سوي ابرقدرت هاي جهان كه نتوانستند حكومت مردي را كه در 27 ماه، نهضت ملي كردن صنايع در جهان را براي همه كشورها پايه گذارد، تحمل كنند.


آنها گرچه توسط ايادي خود كودتا كردند، گرچه در دادگاه فرمايشي مصدق را به حبس و تبعيد فرستادند تا چنين حركت هايي ديگر تكرار نشود و تصور نمودند 'ديگر خيالشان از همه سو راحت است'؛ اما مصدق نهالي را كاشت كه درختي بارور شد و مسير تاريخ را عوض نمود و هنوز آثار آن حتي در قلب حكومت هاي غربي نيز ثمر مي دهد .

تعداد بازديد:1032 آخرين تغييرات:89/10/03
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر