دوشنبه 3 ارديبهشت 1397 - 7 شعبان 1439 - 23 آپريل 2018
صفحه اصلي/اخبار فناوري

تقویم ایرانی (1)

تقويم ايراني (1)

آيا تا به حال فکر کرده ايد که سرگذشت تقويم هجري شمسي ايران چه بوده است؟

 
هميشه در آستانه رسيدن سال نو مشاهده مي کنيم که بر در و ديوار مغازه ها مي نويسند: « تقويم سال جديد رسيد»، اما آيا تا به حال فکر کرده ايد که سرگذشت تقويم هجري شمسي ايران چه بوده است؟
استاد محمد رضا صياد که معمولا ايشان را به عنوان پژوهشگر و محقق تقويم مي شناسيم در سومين همايش نجوم و اخترشناسي استان اصفهان در بهمن ماه سال 81 جزوه اي را تحت عنوان پيدايي و سير تحول تقويم هجري شمسي در ايران به مخاطبان ارائه دادند که دربرگيرنده موارد مهمي پيرامون مبحث تقويم بود. به مناسبت رسيدن سال جديد، گوشه هايي از متن اين جزوه را در اختيارتان قرار مي دهيم تا بيش از پيش با تقويم ايراني آشنا شويد:
اين سوال ممکن است به ذهن هر ايراني به عنوان وارث دقيق ترين تقويم جهان، خطور کند که تقويم هجري شمسي از چه زماني و توسط چه کسي و به چه صورت در ايران متداول شده است؟ نگارنده در سال 1360 هجري شمسي، براي يافتن پاسخ قانع کننده به اين سوال مطرح شده، به پژوهش پرداخت. نگارنده براي دستيابي به مدرک مستند و مستدل تاريخي و علمي به بايگاني تقويم هاي قديمي ايران در کتابخانه ها و مراکز اسناد معتبر رجوع کرد و تقويم هاي از سال 781 جلالي، مطابق 76-1275 هجري قمري به بعد را به ترتيب و با حوصله زياد مورد مطالعه و بررسي دقيق قرار داد.
تقويم هاي آن روزگار به صورت دفترچه ايي و در دو نوع رقومي (با حروف ابجد) و فارسي، منتشر مي شد. در اين تقويم ها به طور معمول، مجموعه ايي از اطلاعات مربوط به تقويم هاي هجري قمري، جلالي (ملکي)، رومي (اسکندري)، فارسي (يزدگردي)، ترکي (غازاني)، مسيحي (ميلادي) و غيره درج مي شد.
نتيجه گرفته شد که تا قبل از 1 فروردين 808 جلالي، مطابق 14 جمادي الثانيه 1303، تقويمي که اساس آن شمسي و مبدأ آن واقعه هجرت حضرت محمد (ص) از مکه به مدينه باشد، در ايران رايج نبوده است.
نگارنده در ادامه کار مطالعه و بررسي تقويم هاي قديمي، در هنگام مطالعه تقويم فارسي سال 808 جلالي، مطابق سال  4- 1303 هجري قمري که توسط ميرزا عبدالغفارخان نجم الدوله اصفهاني (ولادت 1259 هجري قمري، وفات 1326 هجري قمري) استخراج شده بود، به رخداد بسيار جالب و هيجان انگيزي برخورد کرده و آن همانا پديدار شدن عبارت «هجري شمسي 1265» و آن هم به طور تنها و بدون هيچگونه ذکر روز و ماه در بالاي بعضي از صفحات تقويم ياد شده بود. البته، عبدالغفار نجم الدوله در سال هاي بعد و در تقويم هاي آن روزگار، ستون جديدي براي روزها و دوازده برج حمل، ثور، و ... و حوت، به طور مرتب درج مي کرد.
نجم الدوله
در واقع عبدالغفار نجم الدوله، ارتباطي نزديک بين روزها، بروج، سال شمسي و مبدأ واقعه هجرت حضرت محمد (ص) از مکه معظمه به مدينه منوره به وجود آورد و از اين طريق براي اولين بار تقويمي را اختراع و ابداع کرد که امروزه به نام « تقويم هجري شمسي برجي» معروف شده است. البته، بعدها و به تدريج ساير تقويم نويسان نيز به تقليد و تبعيت از عبدالغفار نجم الدوله، تقويم هجري شمسي برجي را به همان صورت که اشاره شد در تقويم هاي استخراج شده خودشان درج مي کردند. با توجه به مطالبي که تاکنون عرضه شد، نتيجه گرفته شد که تا قبل از 1 فروردين 808 جلالي، مطابق 14 جمادي الثانيه 1303، تقويمي که اساس آن شمسي و مبدأ آن واقعه هجرت حضرت محمد (ص) از مکه به مدينه باشد، در ايران رايج نبوده است. به عبارت ديگر، در واقع، تقويم هجري شمسي، به مدت 1264 سال شمسي به طور مطلق وجود نداشته است.
ادامه دارد ...
 

تهيه و تنظيم براي تبيان:

م.ح.اربابي فر



 
تعداد بازديد:2613 آخرين تغييرات:89/11/25
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر