جمعه 27 مهر 1397 - 9 صفر 1440 - 19 اكتبر 2018
صفحه اصلي/اجتماعي(جوانان، خانواده، بانوان و...)

11 گیاه دارویی پایین آورنده قند خون

11 گياه دارويي پايين آورنده قند خون

اين يادداشت، اشاره ‌اي دارد به برخي از مهم‌ ترين گياهان دارويي با خواص کاهش‌ دهندگي قند خون که گزارش‌ هاي باليني و آزمايشگاهي معتبر مبني بر موثر بودن آن ها موجود است و همچنين نگاهي مي ‌اندازد به گياهان دارويي که در طب سنتي ايران در درمان بيماري ديابت تجويز مي ‌شوند.
1- پياز و سير
سير از سبزي‌ هايي است که تاريخي بسيار کهن دارد. اين گياه حداقل 3 هزار سال در طب چين كاربرد داشته است.
پياز نيز يكي از قديمي ‌ترين گياهان زراعي است كه از هزاران سال قبل به عنوان طعم ‌دهنده غذاها و همچنين دارو از آن استفاده مي ‌شود. ‏ترکيبات فعال گوگردي مانند آليل‌ پروپيل دي ‌سولفيد موجود در پياز و اکسيدآليل دي‌ سولفيد موجود در سير نقش اصلي را در کاهش قندخون دارند.
پياز و سير باعث افزايش ميزان انسولين در خون مي ‌شوند. هر چقدر مصرف اين مواد بيشتر باشد، قند خون بيشتر کاهش مي ‌يابد. مصرف قرص ‌هاي سير به ميزان 2400 ميلي‌ گرم در روز به مدت 3 ماه، قند خون را مختصرا كاهش مي ‌دهد.
گياهان دارويي توسط بيماران ديابتي تحت هيچ شرايطي نبايد بدون نظر تيم پزشکي مصرف شوند.
2- خيار تلخ
اين ميوه شبيه كدوي زگيل‌ دار است و در نواحي گرمسير مانند آمازون، آفريقاي‌ شرقي و آسيا رشد مي‌ كند و در آمريكاي‌ جنوبي به عنوان غذا و دارو كشت مي ‌شود. ميوه تازه آن به رنگ سبز است كه با رسيدن به رنگ نارنجي- زرد تبديل مي ‌شود.
تمام قسمت ‌هاي اين ميوه بسيار تلخ است. ميوه خيار تلخ حاوي ماده ‌اي شبيه انسولين است و مصرف روزانه حدود 60 گرم شيره اين گياه به کاهش مختصر قندخون منجر مي ‌شود.
شنبليله
3- شنبليله
اين گياه بومي ‌ايران است و در بيشتر نواحي ايران مي‌ رويد و به عنوان سبزي خوراکي کاشته ‌شده و مصرف مي ‌شود.
تجويز 15 تا 50 گرم پودر دانه شنبليله خيسانده در آب موجب کاهش قندخون ناشتا و بعد از غذا مي‌ شود. پودر دانه شنبليله علاوه بر کاهش مختصر قندخون باعث کاهش چربي ‌هاي خون نيز مي ‌شود.
4- سياه گيله
در ايران تنها يک گونه از قره ‌قات وجود دارد که آن هم در جنگل‌ هاي تالش و نواحي مرطوب رشد مي‌ كند که در زبان محلي به آن سياه گيله مي ‌گويند. ميوه آن را مي ‌توان هم به صورت تازه و هم خشك شده مصرف كرد يا در تهيه انواع مرباها و دسرها به كار برد. برگ‌ هاي اين گياه در طب سنتي در درمان بيماري ديابت استفاده مي‌ شود.
اثر ضدديابت يک بار مصرف عصاره اين گياه که اثري مشابه انسولين دارد، تا چند هفته در بدن باقي مي ‌ماند. به علاوه اين گياه دارويي در پيشگيري از عوارض بلندمدت ديابت مانند عوارض قلبي- عروقي، عصبي، کليوي و چشمي‌ تا حدي موثر است. عصاره آن به مقدار80 تا 160 ميلي ‌گرم 3 بار در روز براي بيماران مبتلا به ديابت توصيه مي ‌شود.
خار مريم
5- خار مريم
خار مريم اصالتا بومي ‌منطقه مديترانه است. اين گياه امروزه در سراسر نقاط دنيا از اروپا تا آسيا و از آفريقا تا آمريکاي شمالي گسترده شده است. اين گياه دارويي موجب افزايش حساسيت سلول‌ ها به انسولين و کاهش قندخون مي ‌شود. ماده موثر آن سيلي مارين نام دارد که تجويز آن به مقدار 200 ميلي ‌گرم 3 بار در روز موجب کاهش مختصر قندخون ناشتا و هموگلوبين HbA1C و چربي ‌هاي خون مي‌ شود.
6- هندوانه ابوجهل
هندوانه ابوجهل يا خربزه روباه يکي از گياهان دارويي متعلق به خانواده خيارها و کدوها است. اين گياه بومي ‌ايران بوده و در نواحي جنوبي کشور و مناطقي مانند جنوب استان خراسان يافت مي ‌شود. ميوه اين گياه داراي گلوکوزيد قابل ‌تبلوري با طعم بسيارتلخ به نام کولوسنتين است. اين گلوکوزيد که به حالت متبلور و خالص به رنگ زرد است، در آب به نسبت 20 درصد حل مي ‌شود و اگر هيدروليز شود، گلوکز و ماده‌ اي به نام کولوسنتتين مي ‌دهد.
در طب سنتي بسياري از کشورها از جمله ايران تجويز ميوه اين گياه جهت کاهش قند خون متداول است. ميوه اين گياه بسيار سمي ‌است و مصرف مقدار زياد آن باعث اسهال ‌خوني و درنهايت مرگ مي‌ شود.
تجويز مقدار 100 ميلي ‌گرم 3 بار در روز ماده موثر هندوانه ابوجهل به مدت 2 ماه در بيماران ديابتي نوع دوم، موجب كاهش مختصر ميزان هموگلوبين  HbA1C و قندخون ناشتا مي ‌شود. تجويز اين مقدار به مدت 2 ماه در اين بيماران بدون هيچ ‌گونه عوارض جانبي گوارشي، كبدي و كليوي است.
اسفرزه
7- پسيليوم
پسيليوم يا اسفرزه، گياهي از خانواده پلانتاجيناسه‌ آ و يک داروي ملين گياهي است که از طريق جذب آب باعث حجيم‌ شدن محتويات روده شده و با افزايش حرکات دودي شکل باعث تخليه مدفوع مي‌ شود. مصرف پودر پسيليوم به مقدار 10 گرم در روز و به مدت 8 هفته هموگلوبين HbA1C را مختصرا كاهش مي‌ دهد.
8- عدس ‌الملک
اين گياه بومي ‌ايران است و در طب سنتي جهت کاهش قندخون بيماران ديابتي تجويز مي‌ شود. با اين حال مصرف روزانه پودر بذر گياه به مقدار 1500 ميلي‌ گرم در روز به مدت 2 ماه اثر مفيدي بر قندخون نشان نداده است و فعلا اطلاعات علمي كافي در مورد اثرات اين گياه در دسترس نيست.
9- چاي سبز
بسياري از خواص چاي سبز مربوط به ماده ‌اي به نام كاتچين است كه فعاليت آنتي ‌اكسيداني آن بسيار بالا است. مصرف روزانه 5/1 گرم پودر چاي سبز خشک موجب کاهش مختصر قندخون در بيماران ديابتي مي‌ شود. مقدار توصيه ‌شده براي بيماران ديابتي مصرف 2 فنجان چاي دم ‌کرده در روز است.
10- دم‌ كرده گزنه
ساقه اين گياه را پرزها و تارهاي مخروطي ‌شكل پوشانده است كه در صورت لمس كردن ساقه به دست مي ‌چسبد و پوست را مي ‌گزد و توليد خارش و سوزش مي‌ كند و شايد به همين دليل آن را گزنه ناميده ‌اند. تخم آن نرم، ريز و تيره رنگ و مانند تخم‌ كتان است. قسمت مورد استفاده اين گياه برگ‌ هاي تازه، ريشه، شيره و دانه آن است.
گزنه در طب سنتي ايران به عنوان يك داروي كاهنده گلوكز خون معرفي شده است. عصاره برگ گزنه مي ‌تواند يك نقش حفاظتي در برابر افزايش ميزان قندخون و تخريب سلول ‌هاي پانكراس داشته باشد.
11 - کلپوره همداني، مريم نخودي همداني
استفاده از اين گياه به ‌طوري که در کتب دارويي قديمي ‌آمده است به زمان‌ هاي دور نسبت داده مي‌ شود. بقراط، ديوسکوريد، پلين و جالينوس از اين گياه در آثار خود نام برده ‌اند. عصاره اين گياه محتوي مواد موثره زيره است. مصرف عصاره اين گياه به مقدار 125 ميلي ‌گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن به مدت 6 هفته قندخون را مختصرا كاهش مي‌ دهد.
حرف آخر
در مجموع، مصرف گياهان دارويي توسط بيماران ديابتي تحت هيچ شرايطي نبايد بدون نظر تيم پزشکي انجام شود. اين گياهان دارويي نبايد جايگزين داروهاي ضدديابت يا انسولين در بيماران ديابتي شود چرا که اولا اثر اين گياهان بر کاهش قندخون خفيف است و ثانيا از فردي به فرد ديگر متفاوت بوده و ثالثا ممکن است با ديگر داروهاي مورد استفاده بيماران تداخل داشته باشند. همچنين عوارض و اثرات مصرف طولاني مدت اين گياهان ناشناخته است. در حال حاضرهيچ‌ گونه توصيه ‌اي علمي ‌در ارتباط با مصرف آن ها وجود ندارد.
بخش تغذيه و سلامت تبيان

منبع:
دكتر سيدمحسن خوش‌ نيت متخصص غدد و متابوليسم
ژاله شادمان- هفته نامه سلامت
 
اگر مي خواهيد با کارشناسان تغذيه ي سايت درباره رژيم هاي غذايي مشورت کنيد، اينجا را کليک کنيد.
اگر مي خواهيد با پزشکان سايت مشورت کنيد، اينجا را کليک کنيد.
براي شرکت در بحث هاي انجمن سايت مرتبط با بهداشت و سلامت، اينجا را کليک کنيد. 
 
مطالب مرتبط:
اصول اساسي براي تازه ديابتي ها (1) و (2)
ديابت و باورهاي نادرست (1) و (2)



 
تعداد بازديد:5360 آخرين تغييرات:89/11/30
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر