چهارشنبه 24 مرداد 1397 - 3 ذي الحجه 1439 - 15 آگوست 2018
صفحه اصلي/كودك و نوجوان

درخت طنین آوای خداوند است

درخت طنين آواي خداوند است

نيمه اسفند ماه روز درخت‏کاري است. بياييد به اين مناسبت نگاهي ديني- اسطوره‏اي بيندازيم به درخت!



درخت طنين آواي خداوند است

 

شبه مناسبت روز درختکاري
نيمه اسفند ماه روز درخت‏کاري است. بياييد به اين مناسبت نگاهي ديني- اسطوره‏اي بيندازيم به درخت!
درخت آدم
شايد براي شما هم اين سوال مطرح شده که اگر آدم و حوا به خاطر خوردن گندم از آسمان به زمين هبوط کرده‏اند، پس چرا خداوند در قرآن از کلمه «شجره» به معناي درخت استفاده مي‏کند. درباره اين سوال پاسخ‏هاي فراواني طرح شده که ما هم به دو پاسخ اشاره مي‏کنيم. يکي اينکه خوردن گندم، حتمي نيست و بعضي گفته‏اند که اين درخت، درخت سيب يا درخت ديگري بوده است. ديگر اينکه «شجر» در زبان عربي فقط به درخت گفته نمي‏شود و به معناي گياه نيز هست.
درخت موسي
شايد داستان حضرت موسي را شنيده باشيد که از مصر فرار کرده و به مدين رفت و در آنجا با صفورا خانم حضرت شعيب ازدواج کرد. چند سال بعد موسي همراه با همسر و فرزندانش به مصر بازگشت. آنها در راه باز گشت. در شبي سرد و تاريک راه را گم کردند. حضرت موسي مي‏خواست آتشي درست کند که آتش‏زنه آتش را روشن نکرد و همسر باردارش نيز در همين حال دچار درد شد. در اين هنگام او از دور شعله‏اي را ديد و براي آوردن آتش و پيدا کردن راه به سوي آن شعله رفت.
موسي وقتي به شعله رسيد، با منظره عجيبي روبه رو شد. انگار آتش به جان درختي افتاده باشد اما آن را نسوزاند. در اين لحظه يکي از عظيم ترين اتفاقات معنوي به وقوع پيوست و خداوند بدون ميانجي با موسي سخن گفت.
«پس چون به آن آتش رسيد. از جانب راست آن وادي، در آن سرزمين مبارک، از آن درخت ندا آمد که: اي موسي! منم خداوند، پروردگار جهانيان.»
سوره قصص، آيه 30
حافظ با اشاره  به اين داستان سروده است:
بلبل ز شاخ سرو به گلبانگ پهلوي
مي‏خواند دوش. درس مقامات معنوي
يعني بيا که آتش موسي نمود گل
تا از درخت، نگته توحيد بشنوي
سدرة المنتهي
ما مسلمانان معتقديم در شب معراج حضرت محمد (ص)، جبرئيل به صورت اصلي‏اش در برابر رسول خدا (ص) ظاهر شد تا او را به معراج ببرد و اين جريان در کنار سدرةالمنتهي واقع شد.
و اما سدرةالمنتهي کجاست؟ در اين باره علامه محمدحسين طباطبايي در تفسيرالميزان مي‏نويسد: «گويا نام مکاني است و شايد مراد از آن. منتهاي آسمان باشد، به دليل اينکه خداوند مي‏فرمايد جنت الماوي پهلوي آن است و ما مي‏دانيم  که جنب ماوي در آسمان‏هاست و اما اينکه اين درخت سدره چه درختي است، مثل اينکه بناي خداي تعالي در اينجا بر اين است که به طور مبهم و با اشاره سخن بگويد... و معناي آيه «اذ يغشي السّدة ما يغشي» اين است که: «آن زمان که احاطه مي‏يابد، آنچه احاطه مي‏يابد.» در اينجا خداي تعالي مطلب را مبهم گذاشته و نفرموده چه چيز به سدر احاطه مي‏يابد.» ترجمه تفسيرالميزان، جلد 19، صفحه 49
در تفسير نمونه نيز آمده است:
پيامبر اکرم در حديثي مي‏فرمايد: «من بر هر يک از برگ‏هاي آن (سدره- المنتهي) فرشته‏اي ديدم که ايستاده بود و تسبيح خداوند را مي‏کرد.»
و در جاي ديگري مي‏گويد: «من به سدرة‏المنتهي رسيدم و ديدم در سايه هر برگي از آن امتي قرار گرفته‏اند.»
اين تعبيرات نشان مي‏دهد که هرگز منظور، درختي شبيه آنچه در زمين مي‏بينيم نيست بلکه اشاره به سايبان عظيمي است در جوار قرب رحمت حق که فرشتگان بر برگ‏هاي آن تسبيح مي‏کنند و امت‏هايي از نيکان و پاکان در سايه آن قرار دارند. – تفسير نمونه، جلد 22، صفحه 498
درخت‏هاي بهشتي
و اما درخت سدر. سدر، درختي است تناور که بلند‏ي‏اش گاهي تا 40 متر مي‏رسد و مي‏گويند تا دوهزار سال عمر مي‏کند و سايه بسيار سنگين و لطيفي دارد. تنها عيب اين درخت آن است که خاردار است ولي براي بهشتي شدن آن. خداوند اين مشکل را نيز حل کرده است و در آيات بيست و هفتم، بيست و هشتم و بيست و نهم سوره واقعه مي‏گويد: «و ياران راست. ياران راست کدامند؟ آنها در سايه درخت سدر بي‏خار قرار دارند و درخت‏هاي موز که ميوه‏اش خوشه‏ خوشه‏ روي هم چيده است.»
بعضي از مفسران گفته‏اند با توجه به اينکه درخت سدر برگ‏هايي بسيار کوچک و درخت موز برگ‏هايي بسيار پهن و بزرگ و گسترده دارند، ذکر اين دو درخت اشاره لطيفي به تمام درختان بهشتي است که در ميان اين دو قرار دارد.
اُستن حنانه
مولانا در ديوان غزليات شمس سروده است:
بنواخت نور مصطفي
آن اُستن حنانه را
کمتر ز چوبي نيستي
حنانه شو، حنان شو
استن حنانه به معناي ستوني است که بسيار ناله مي‏کند. استاد شفيعي کد کني در منتخب غزليات شمس در اين باره مي‏نويسد: «حضرت محمد هنگام سخن گفتن، بر تنه خشکيده خرمايي تکيه مي‏زد و چون مسجد ساخته شد و منبر نهادند، حضرت بر آن تنه درخت تکيه نزد و گويند آن درخت در هجران او ناله مي‏کرد.»
درخت مقدس است
در سرزمين ما ايران، از روزگاران باستان، درخت، مقدس شمرده شده است و زرتشت درختکاري و آباداني زمين را کرداري نيک مي‏دانسته است.
در کتاب ونداديد آمده است که زرتشت از اهورامزدا مي‏پرسد که: «اي آفريننده جهان! مينوي چه کسي زمين را بيشتر خوشحال مي‏کند؟»
اهورامزدا پاسخ مي‏دهد: «کسي که بيشترين مقدار کشت کند و بيشترين مقدار درخت بکارد و علوفه سبز توليد کند و زمين را سيراب سازد.»
رمز درختان قبايل
در اينجا توجه شما را به فرازهايي از کتاب «رمزهاي زنده باد» نوشته مونيک دوبوکور، ترجمه جلال ستاري جلب مي‏کنم:
«در بسياري تمدن‏ها در باره درخت معتقداتي مذهبي رواج دارد. در قرون وسطي باور داشتند که درخت، منزل پريان است و از اين رو در نزديکي هر روستا، «درخت پريان» يافت مي‏شد که آن را با تاج گل مي‏آراستند و دختران جوانسال روستا، دورش به رقص و پايکوبي مي‏پرداختند (ص 19)
در قوم سلت درختي به هنگام تولد هر فرد مي‏کاشتند و هنگام مرگ آن را با تبر مي‏تراشيدند و از آن تابوتي براي مالکش مي‏ساختند و تابوت را با جنازه به خاک مي‏سپردند يا بر آب رها مي‏کردند. (ص‏20)
بعض اقوام دعوي داشتند که در زمزمه برگ‏ها، طنين آواي خدايان را مي‏شنوند. اين اقوام با شنيدن صداي برگ‏ها از آينده خبر مي‏دادند و غيب‏گويي مي‏کردند. (ص 22)
مهدي طهوري
تنظيم:بخش کودک و نوجوان
درخت
 
 


 
تعداد بازديد:2533 آخرين تغييرات:89/12/07
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر