دوشنبه 30 مهر 1397 - 12 صفر 1440 - 22 اكتبر 2018
صفحه اصلي/خانواده

محبت به جای خط کشی قانونی

محبت به جاي خط کشي قانوني

خانواده از بهترين و مقدس‌ترين بنيادهاي بشري است و قرآن در آيات بسياري به اين مهم توجه داشته و حتي خداوند خود وعده گشايش و فراخي رزق به زوج‌هاي جوان داده و ترس از فقر را دليلي براي عدم تشکيل خانواده نمي‌داند(سوره مبارک نور آيه 32)
 
از نظر حقوقي مسئله زناشويي قراردادي براي زندگي مشترک و تشکيل خانواده بين يک زن و يک مرد است که در انسان به طور طبيعي و اجتماعي، براساس گزينش دو جانبه وگاهي يک جانبه از سوي مرد صورت مي پذيرد،  در ميان انسان ها ملاک انتخاب مرد براي ازدواج، معمولادر درجه ي اول قدرت اقتصادي و گاهي اجتماعي و در درجات بعدي صورت ظاهر اوست و در انتخاب زن، زيبايي و گاهي وضعيت اجتماعي يا اقتصادي است. اما اسلام با اين ملاک ها مخالف است، زيرا اين ملاک ها صرفا مادي يا بي دوام و کوتاه مدت است و ارزش حقيقي محسوب نمي شود. اسلام نه طبقه بندي اجتماعي و درجه بندي نسبي و نژادي را ملاک انتخاب همسر مي داند و نه ثروت يا تناسب دوطرف در ثروت و درآمد را؛ در منابع اسلامي سه چيز به عنوان ملاک زناشويي و انتخاب همسر برشمرده شده است:
1) التزام به دين و قوانين آن در عقيده و عمل (اين مهم ترين ملاک است )
2)منش نيک داشتن و امين بودن
3) خوشخو، مهربان و نرم بودن
 
اسلام هر ملاک ديگري جز اين سه اصل را نامعتبر مي داند. يکي از نکات جالب و مهم در شکل و ماهيت زناشويي در اسلام آن است که رابطه ي بين دو همسر (زن و شوهر) يک رابطه ي دو طرفه ي عادي نيست؛ بلکه عنصر سومي هم وجود دارد و آن حضور خداوند متعال در صحنه ي زندگي است. البته در تمام رابطه خداوند حضور دارند اما در رابطه ي زناشويي اين حضور اگر واقعا حس شود ،بسياري از مشکلات پيش نخواهد آمد. در نتيجه، اين عنصر سوم در روابط آن دو حضوري دايمي دارد و به همين سبب هر يک از دو همسر مراقب رفتار خود در رابطه با ديگري بوده و در انجام وظايف قانوني و پرهيز از قانون شکني يا بدرفتاري و بدخلقي دقت مي کنند. مي دانيم که بيشتر حوادث نامطلوب در زندگي زناشويي (جدايي ها و طلاق) و دست کم بدخويي هاي همسران با يکديگر ناشي از برخورد مستقيم آنها با هم است. اما اگر روابط بر پايه ي بينش ديني باشد و همسران خدارا ناظر بدانند، موضوع اختلاف سليقه ها و رفتارها شکل ديگري خواهد يافت.  در زمان خشم و برخوردهاي عاطفي سخت و تند ـ که خطر تزلزل يا سقوط خانواده وجود دارد ـ زوجين بيشتر بايد به ياد خداوند باشند و همين اعتقاد به حضور خداوند بزرگ در درون زندگي و روابط خانوادگي، مانع برخوردهاي مستقيم شده، سبب مي شود که هر يک از آن دو شکايت خود را به خدا برند، از او کمک بخواهند و به او توکل کنند.
 رابطه ي بين دو همسر (زن و شوهر) يک رابطه ي دو طرفه ي عادي نيست؛ بلکه عنصر سومي هم وجود دارد و آن حضور خداوند متعال در صحنه ي زندگي است.
خانواده از بهترين و مقدس‌ترين بنيادهاي بشري است و قرآن در آيات بسياري به اين مهم توجه داشته و حتي خداوند خود وعده گشايش و فراخي رزق به زوج‌هاي جوان داده و ترس از فقر را دليلي براي عدم تشکيل خانواده نمي‌داند(سوره مبارک نور آيه 32) و بالاتر از آن در کنار اقرار به توحيد احترام بي‌چون و چرا به پدر و مادر را خواسته و احترام به همسر و خانواده را از شرايط ايمان دانسته(سوره مبارکه نساء آيه 36) است.
 
پيشواي اول ما شيعيان در خصوص خانواده در کتاب نهج البلاغه فرمايشاتي دارند که ديدگاه دين اسلام رادر خصوص نهاد خانواده به خوبي بيان مي کند. از نگاه حضرت زندگي و تشکيل خانواده همه‌اش سختي و دردسر است و دردسر بالاتر اينکه گريزي هم از اين سختي نيست (حکمت 238)، البته رسيدن به پاره اي از کمالات وخواسته‌ها ممکن نيست؛ مگر با ازدواج و تشکيل خانواده. و اينکه اين سختي‌ها خود شيرين و دوست داشتني هستند. (حکمت 61)
عشق در خانواده
اما آنچه مهم است در تشکيل خانواده بدانيم اينکه با ديدي باز و با نگاهي عقلاني، نه چون عاشقي که با چشمي بيمار و گوشي ناشنوا از پي خواسته دل مي‌رود و نهايتا هم به پشيماني مي‌رسد دست به انتخاب بزنيم.(خطبه 109) البته اين کلام حضرت هرگز به اين معنا نيست که معيار در انتخاب، منهاي علاقه و دوست‌داشتن باشد؛ بلکه آنچه مورد نهي حضرت است انتخاب کورکورانه است.
 
و در گام دوم درک اين مطلب که روحيات زنان و مردان روحياتي متفاوت است. حضرت هم در چندين جاي نهج‌البلاغه بر آن موضوع تاکيد دارند و شناخت اين تفاوت‌ها را در ساختار سازي بهتر خانواده پررنگ مي‌دانند.(خطبه80؛ حکمت 234) در روان شناسي و روان شناختي امروزي هم بسيار بر اين مطلب تاکيد شده و توصيه مکرر بر اين شده که براي زندگي بهتر بايد با دنياي متفاوت زنان و مردان آشنا بود؛ حتي با نگاهي اغراق‌آميزتر آنان را از دو سياره متفاوت مي‌دانند.
و در گام سوم حضرت توصيه‌هاي شنيدني بسياري به زنان و همسران براي تداوم شيرين زندگي دارند که به گوشه‌اي از اين توصيه‌ها اشاره مي‌کنيم:
امير مومنان(ع) به مردان مي‌گويد در پوشش همسران تان و روابط شان دقت داشته باشيد که اين کار بهترين امور براي حفظ پاکي و سلامت زن است.
(نامه 31)
پاکدامني
حضرت زنان پاکدامن را فرشته اي از فرشتگان الهي مي‌داند و پاکي آنان را از مجاهدت در راه خدا و شهادت هم بالاتر مي‌داند.(حکمت 474) و پايبندي به اصول خانوادگي و عدم اجازه ورود نامحرم به حريم زندگي را از صفات کمالي زن مي‌دانند. (حکمت 234)
همچنين امير مومنان(ع) به مردان مي‌گويد در پوشش همسران تان و روابط شان دقت داشته باشيد که اين کار بهترين امور براي حفظ پاکي و سلامت زن است. (نامه 31) اما اين بدان معنا نيست که مرد غيرت و تعصب وسختگيري بي‌‌موردي داشته باشد(حکمت 360)؛ چون همان‌طور که حضرت مي‌فرمايند غيرت بي‌مورد درستکار را بيمار دل و پاکدامن را به بدگماني مي‌اندازد. (نامه 31)
 
خوش خلقي
گرامي‌ترين و با ارزش‌ترين فضيلتي که در راس تمام امور خانواده قرار دارد، اخلاق نيکو(حکمت 38) و سعي در رفع نيازهاي يکديگر است.
حضرت در بياني مي‌فرمايند: «اگر اندوهي از اعضاي خانواده بزداييم و دل آنها را شاد سازيم، خداوند اين شادي را لطفي برايمان قرار مي‌دهد که هنگام غم روزگار، چون آب زلالي برايمان باريدن مي‌گيرد و اندوه و غم‌هايمان را مي‌شويد.» (حکمت 257)
امام علي(ع) جهاد زن را نيکو شوهر داري دانسته(حکمت 136) و به مردان توصيه مي‌کند هرگز با پرخاشگري با زنانتان سخن مگوييد و هيچ‌گاه با چوب و سنگ آنان را ميازاريدکه اين برخورد حتي در جاهليت هم جايگاهي نداشت و چنين شخصي مورد مذمت بوده وهست. (نامه 14) سعي زن و شوهر بايد عيب پوشي از يکديگر باشد. (خطبه 140)
 
عدم انتظارات نامعقول
حضرت در وصيتي به امام حسن (ع) مي‌فرمايند: «پسرم! زنان چون گل‌هاي بهاري هستند نه پهلوانان سختکوش؛ پس هرگز کاري برتراز توانايي آنها از آنان انتظار نداشته باش(نامه31) و هرگز آنان را با آزار دادن تحريک مکن که آنان در نيروي بدني و رواني کم توانند.»(نامه 14)
با تمام سفارشاتي که حضرت در مورد احترام به زن و خانواده دارند و تلاش براي مهيا کردن شرايط بهتر براي زن را چون جهاد مي‌دانند؛ اما هرگز با نگاه‌هاي فمينيسمي موافق نيستند و با صراحت در مواردي نگاه‌هاي زن سالاري را محکوم و اشتباه مي‌داند.
نظام خانواده اسلامي نظام خط‌كشي قانوني نيست، بلكه نظام محبت است.
 
فرآوري : داوري
بخش خانواده ايراني تبيان

منابع :
جهان نيوز - دايرة المعارف طهور
 
مقالات مرتبط :



 
تعداد بازديد:898 آخرين تغييرات:89/12/08
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر