سه شنبه 1 اسفند 1396 - 4 جمادي الثاني 1439 - 20 فوريه 2018
صفحه اصلي/اخبار فناوري

نگاهی ایرانی به هابل

نگاهي ايراني به هابل

در يازدهم مي 2009 / 21 ارديبهشت 1388؛ شاتل فضايي آتلانتيس پرواز خود را به سوي تلسکوپ فضايي هابل آغاز کرد.

در يازدهم مي 2009 / 21 ارديبهشت 1388؛ شاتل فضايي آتلانتيس پرواز خود را به سوي تلسکوپ فضايي هابل آغاز کرد. اين، آخرين ماموريت تعمير تلسکوپ فضايي است و صدالبته، مهم‌ترين و پيچيده‌ترين آنها نيز به شمار مي‌رود. اگر اين ماموريت با موفقيت به پايان برسد، هابل توانمندتر از هر زمان ديگري باز خواهد گشت و براي حداقل پنج سال ديگر به فعاليتش ادامه خواهد داد.
فضانوردان در اين ماموريت 11 روزه، اين تلسکوپ را طي چندين راه‌پيمايي فضايي، کاملا تعمير خواهند کرد. آن ها ژيروسکوپ‌هاي تلسکوپ (که وظيفه جهت‌يابي و تعادل تلسکوپ را برعهده دارند) و کامپيوتر تبادل اطلاعات را (که مدتي است از کار افتاده) تعويض خواهند کرد و علاوه بر تعمير ابزارهاي فعلي، دو ابزار جديد نيز روي آن نصب خواهند کرد. با اين کار، هابل پنج ابزار علمي فعال خواهد داشت تا دور جديد اکتشافات خود را آغاز کند. هر ماموريت پرواز شاتل به‌سوي تلسکوپ فضايي هابل حدود يک ميليارد دلار هزينه در بر دارد. در آخرين ماموريت تعمير هابل (ماموريت3ب در اسفند 1380)، من در مقام عضو علمي موسسه علوم تلسکوپ فضايي ناسا، از نزديک با ماموريت تعمير ارتباط داشتم و توانستم جزء به جزء برنامه‌ريزي پيچيده اين ماموريت را تجربه کنم. حضور در صف مقدم و مشاهده آن‌چه فضانوردان انجام مي‌دادند، تجربه‌اي بي‌اندازه گران‌بها بود. در آنجا فهميدم که انجام چنين وظايفي در شرايط بي‌وزني چقدر دشوار است. اما هيجان بيشتر را وقتي تجربه کردم که در تهيه نخستين تصاوير با استفاده از ابزارهاي تازه نصب‌شده تلسکوپ فضايي هابل درگير شدم. هم‌اکنون نيز با همکارانم در موسسه علوم تلسکوپ فضايي هابل در مورد ماموريت تعمير فعلي در ارتباط هستم.
در طول اين ماموريت، شاتل ديگري نيز در سکوي پرتاب، آماده پرواز است تا اگر مشکلي در ماموريت تعمير هابل پيش آمد، فضانوردان را نجات دهد و سالم به زمين بازگرداند.
هابل 19 سال پيش به فضا پرتاب شد. وقتي طراحي اين پروژه انجام مي‌شد، دانش‌آموز دبيرستان بودم و وقتي اين تلسکوپ بالاخره در مدار زمين قرار گرفت، دوره فوق‌دکتري را پشت‌سر مي‌گذاشتم. پس‌از پشت سر گذاشتن مشکلات فني و مالي فراوان، اين تلسکوپ بالاخره خود را به‌عنوان مهم‌ترين و پيچيده‌ترين ابزار ساخت بشر در طول تاريخ اثبات کرد. هابل هم‌اکنون در ارتفاع 560 کيلومتري سطح زمين قرار دارد و تقريبا هر 95 دقيقه يک‌بار به‌دور زمين مي‌گردد.
موفقيت هابل، قدرت ذهن، تخيل و اراده آدمي را نمايش مي‌دهد و به وضوح، اثبات مي‌کند که هر چيز امکان‌پذير است و هيچ مرزي براي علم متصور نيست.
هابل موفق شده است به تمام اهداف علمي که در آغاز براي آن طراحي شده بود، دست يابد و علاوه بر آن، کشفيات غيرمنتظره فراواني را انجام دهد. هابل يکي از قديمي‌ترين پرسش‌هاي کيهان‌شناسي را پاسخ داد و آن، اندازه‌گيري آهنگ انبساط عالم بود. هابل فهميد که عمر عالم ما 13.6 ميليارد سال است (عمر منظومه شمسي 4.5 ميليارد سال است). هابل انواع جديدي از کهکشان‌ها کشف کرد و با به تصويرکشيدن اندرکنش‌ها و برخورد کهکشان‌ها با يکديگر، ما را در درک فرآيند تکامل کهکشان‌ها ياري کرد. هابل توانست نخستين نسل از کهکشان‌ها را وقتي جهان کمتر از يک ميليارد سال عمر داشت، آشکار کند.
رصدهايي که با استفاده از هابل انجام شد، وجود انرژي تاريک را تاييد کرد؛ انرژي مرموزي که 75درصد از محتواي عالم ما را تشکيل مي‌دهد. اين موجود، انبساط عالم را شتاب مي‌دهد و بر آينده عالم بسيار تاثيرگذار است. هابل هم‌چنين وجود ماده تاريک را در کهکشان‌ها اثبات کرد که 95درصد از تمام ماده موجود در جهان را تشکيل مي‌دهد. ما مي‌توانيم تنها 4درصد از ماده موجود در جهان را ببينيم و 95درصد باقيمانده، تاريک است.
تلسکوپ هابل
و درنهايت، هابل ژرف‌ترين تصويري را که نوع بشر تاکنون توانسته است از عالم ببيند، تهيه کرد. اين تصوير تا سال‌هاي سال، دورترين چشم‌انداز عالم باقي خواهد ماند. اما براي آينده، ابزارهاي جديدي که در اين ماموريت نصب خواهند شد، کمک خواهند کرد تا به گذشته دورتري بنگريم، وقتي‌که کهکشان‌ها صرفا چند صد ميليون سال عمر داشتند. مي‌توانيم فرايند تشکيل کهکشان‌ها را در حين روي‌دادن تحليل کنيم و علاوه بر آن، منشا حيات را با مطالعه ديگر سيارات و ترکيبات شيميايي موجود در آنها بررسي کنيم.
من معمولا به دانشجويانم مي‌گويم که ما در دوره‌اي هيجان‌انگيز از کيهان‌شناسي زندگي مي‌کنيم، جايي‌که مي‌توانيم پاسخ بسياري از پرسش‌هايي را که قرن‌هاست ذهن بشر را به خود مشغول کرده، بدست آوريم؛ پرسش‌هايي که تا همين چند سال پيش، فقط فيلسوفان مي‌توانستند به بحث درمورد آنها بپردازند.
تصورش سخت است که تلسکوپ کوچکي چون هابل که قطرش به 2.5 متر هم نمي‌رسد، توانسته باشد چنين انقلابي در علم و دانش ايجاد کرده باشد. موفقيت هابل، قدرت ذهن، تخيل و اراده آدمي را نمايش مي‌دهد و به وضوح، اثبات مي‌کند که هر چيز امکان‌پذير است و هيچ مرزي براي علم متصور نيست. ما بايد از جايگاه يکتاي خود در کيهان استفاده کنيم تا بيشتر در مورد آن بفهميم و درک کنيم که چطور کار مي‌کند. اين، هدف نهايي ما است. افلاطون مي‌گويد: «بخشش کودکي که از تاريکي مي‌ترسد، آسان است. مصيبت واقعي، مردي است که از روشنايي مي‌ترسد».
 

نويسنده:

دکتر بهرام مبشر

به نقل از:

تنظيم براي تبيان:

ا.م.گميني



 
تعداد بازديد:947 آخرين تغييرات:89/12/18
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر