دوشنبه 1 مهر 1398 - 23 محرم 1441 - 23 سپتامبر 2019
صفحه اصلي/قرآن

خودنمایی نشانه تمدن یا جاهلیت؟!

خودنمايي نشانه تمدن يا جاهليت؟!

 

 

 

معصومان به خاطر تأييدات الهى و اعمال پاك خويش ، چنان هستند كه در عين داشتن قدرت و اختيار براى گناه كردن به سراغ گناه نمى‏روند ، درست همانگونه كه هيچ فرد عاقلى حاضر نيست ، قطعه آتشى را بر دارد و به دهان خويش بگذارد با اينكه نه اجبارى در اين كار است و نه اكراهى ، اين حالتى است كه از درون وجود خود انسان بر اثر آگاهي ها و مبادى فطرى و طبيعى مى‏جوشد ، بى آنكه جبر و اجبارى در كار باشد .

جايگاه زن يا خانه است يا بيرون خانه بدون خود نمايى!

« وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى‏ وَ أَقِمْنَ الصَّلاةَ وَ آتِينَ الزَّكاةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً ؛ و در خانه‏هاى خود قرار گيريد و همچون دوران جاهليّتِ نخستين، با خودآرايى ظاهر نشويد (و زينت‏هاى خود را آشكار نكنيد)، و نماز را بر پا داريد و زكات بدهيد، و از خدا و رسولش اطاعت كنيد همانا خداوند اراده كرده است كه پليدى (گناه) را از شما اهل بيت (پيامبر) دور كند و كاملًا شما را پاك سازد.»  (احزاب ، 33)

 
نكته‏ها :

«قَرْنَ» از «وقار» يا «قرار» است ، و نتيجه‏ى هر دو معنا يكى است ؛ يعنى براى خودنمايى از خانه‏هاى خود خارج نشويد .
«تَبَرُّجَ» از «برج» به معناى خودنمايى است ، همان گونه كه برج در ميان ساختمان‏هاى ديگر جلوه‏ى خاصّى دارد .
جاهليّتِ اولى (منظور از جاهليت اولى ظاهراً همان جاهليتى است كه مقارن عصر پيامبر (ص) بوده‏) نشان دهنده‏ى ظهور جاهليّت اخرى‏ است كه ما امروز شاهد آنيم . در حديث نيز آمده است : « ستكون الجاهلية الاخرى ؛ به زودى جاهليّت ديگرى فرا مى‏رسد. » (تفسير نور الثّقلين)
اگر در جاهليّت آن روز دختر را زنده به گور مى‏كردند ، امروز با سقط جنين، هم دختر را نابود مى‏كنند، هم پسر را . اگر در جاهليّت آن روز قتل و آدم كشى وجود داشت ، امروز در جنگ‏هاى بزرگ و جهانى كشتارهاى ميليونى انجام مى‏گيرد .
جاهليّت آن روز مدرسه نبود و جنايت انجام مى‏گرفت ، امروز با وجود هزاران دانشگاه، مهم‏ترين حقوق انسان‏ها پايمال مى‏شود . در جاهليّت آن روز فساد و زنا جرم بود ، امّا امروز در مترقّى‏ترين كشورهاى جهان همجنس‏ بازى به صورت قانون و لايحه ثبت شده است.
به هر حال اين آيه شامل زنان پيامبر نمى‏شود زيرا: آنها گاهى مرتكب گناه مى‏شدند. در سوره‏ى تحريم مى‏خوانيم : پيامبر رازى را به بعضى از همسرانش فرمودند و او امانت دارى نكرد و به ديگرى گفت . قرآن اين عمل را گناه ناميده، فرمود: « إِنْ تَتُوبا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما» (تحريم ،4) ، عايشه كه همسر پيامبر بود، جنگ جمل را عليه حضرت على عليه السلام به راه انداخت و سپس پشيمان شد ، با آنكه در اين جنگ عدّه بسيارى از مسلمانان كشته شدند!

مطالبى درباره‏ى آيه‏ى تطهير
قرآن

«إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً»
كلمه‏ى «إِنَّما» نشانه‏ى اين است كه آيه‏ى شريفه درباره‏ى يك موهبت استثنايى در مورد اهل بيت عليهم السلام سخن مى‏گويد.
مراد از «يُرِيدُ» ، اراده‏ى تكوينى است ، زيرا اراده‏ى تشريعى خداوند ، پاكى همه‏ى مردم است نه تنها اهل بيت پيامبر اكرم عليهم السلام . اما معصومان داراى يك نوع شايستگى اكتسابى از طريق اعمال خويش و يك نوع لياقت ذاتى و موهبتى از سوى پروردگار هستند ، تا بتوانند الگو و اسوه مردم بوده باشند .
به تعبير ديگر معصومان به خاطر تأييدات الهى و اعمال پاك خويش ، چنان هستند كه در عين داشتن قدرت و اختيار براى گناه كردن به سراغ گناه نمى‏روند ؛ درست همانگونه كه هيچ فرد عاقلى حاضر نيست قطعه آتشى را بر دارد و به دهان خويش بگذارد ، با اينكه نه اجبارى در اين كار است و نه اكراهى ، اين حالتى است كه از درون وجود خود انسان بر اثر آگاهي ها و مبادى فطرى و طبيعى مى‏جوشد ، بى آنكه جبر و اجبارى در كار باشد.
مراد از «رجس» هر گونه ناپاكى ظاهرى و باطنى است . (تفسير برهان)
مراد از «أَهْلَ الْبَيْتِ» همه‏ى خاندان پيامبر نيست ، بلكه برخى افراد آن است كه نام آنان در روايات شيعه و سنّى آمده است ؛ اين گروه عبارتند از : على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام.
 
سؤال:
دليل اين انحصار چيست؟ و چرا اين بخش از آيه درباره‏ى زنان پيامبر يا تمام خاندان آن حضرت نيست؟
پاسخ:
1- رواياتى از خود همسران پيامبر حتّى از عايشه و امّ سلمه نقل شده كه آنان از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله پرسيدند: آيا ما هم جزء اهل بيت هستيم ؟ پيامبر صلي الله عليه و آله فرمود : خير.
2- در روايات متعدّدى مى‏خوانيم : پيامبر عبايى بر سر اين پنج نفر كشيد (كه يكى از آنان خود حضرت بود) و فرمود: اين‏ها اهل بيت من هستند و اجازه‏ى ورود ديگران را نداد .
3 پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله براى اين كه اختصاص اهل بيت را به پنج نفر ثابت كند، مدّت شش ماه (و به گفته‏ى بعضى روايات هشت يا نه ماه) به هنگام نماز صبح از كنار خانه فاطمه عليها السلام مى‏گذشت و مى‏فرمود : « الصلاة يا اهل البيت إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً» در كتاب احقاق الحق بيش از هفتاد حديث از منابع معروف اهل سنّت درباره اختصاص آيه‏ شريفه به پنج نفر ذكر شده و در كتاب شواهد التنزيل كه از كتب معروف اهل سنّت است بيش از يكصد و سى روايت در همين زمينه آمده است. (تفاسير نور الثقلين و نمونه)
به هر حال اين آيه شامل زنان پيامبر نمى‏شود زيرا :
آنها گاهى مرتكب گناه مى‏شدند. در سوره‏ى تحريم مى‏خوانيم : پيامبر رازى را به بعضى از همسرانش فرمودند و او امانت دارى نكرد و به ديگرى گفت . قرآن اين عمل را گناه ناميده، فرمود: « إِنْ تَتُوبا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما» (تحريم ،4) ، عايشه كه همسر پيامبر بود، جنگ جمل را عليه حضرت على عليه السلام به راه انداخت و سپس پشيمان شد ، با آنكه در اين جنگ عدّه بسيارى از مسلمانان كشته شدند !

پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله براى اين كه اختصاص اهل بيت را به پنج نفر ثابت كند، مدّت شش ماه (و به گفته‏ى بعضى روايات هشت يا نه ماه) به هنگام نماز صبح از كنار خانه فاطمه عليها السلام مى‏گذشت و مى‏فرمود : « الصلاة يا اهل البيت إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً»
طرح چند پرسش :

1ـ آيا «يُطَهِّرَكُمْ» به معناى آن نيست كه اهل بيت عليهم السلام آلودگى داشته‏اند و خداوند آنان را تطهير كرده است؟
پاسخ:
شرط تطهير آلودگى نيست ؛ زيرا قرآن درباره‏ى حوريان بهشتى كلمه «مُطَهَّرَةٌ» را به كار برده در حالى كه هيچ گونه آلودگى ندارند . به عبارت ديگر «يُطَهِّرَكُمْ» به معناى پاك نگه‏داشتن است ، نه پاك كردن از آلودگى قبلى .
 
2ـ اگر اهل بيت تنها پنج نفرند، چرا اين آيه در ميان جملاتى قرار گرفته كه مربوط به زنان پيامبر صلي الله عليه و آله است؟
پاسخ:
قرآن حکيم
الف: جمله‏ى «إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ ...» به صورت جداگانه نازل شده ولى هنگام جمع آورى قرآن در اين جا قرار گرفته است .
ب: به گفته‏ى تفسير مجمع البيان ، رسم فصيحان و شاعران و اديبان عرب اين بوده كه در لابلاى مطالب معمولى حرف جديد و مهمّى مطرح مى‏كنند تا تأثيرش بيشتر باشد . چنان كه در ميان اخبار صدا و سيما ، اگر گوينده يك مرتبه بگويد: به خبرى كه هم اكنون به دستم رسيد توجّه فرماييد ، اين گونه سخن گفتن يك شوك روانى و تبليغاتى ايجاد مى‏كند .
اين آيه را در آيه‏ى سوّم سوره‏ى مائده خوانديم كه مطلب مربوط به ولايت و امامت و كمال دين و تمام نعمت و يأس كفّار و رضاى الهى، در كنار احكام مربوط به گوشت خوك و خون، نازل شده و اين گونه جا سازى‏ها رمز حفظ قرآن از دستبرد نااهلان است. درست همان گونه كه گاهى زنان هنگام خروج از خانه زيور آلات خود را در لابلاى پنبه‏هاى متّكا قرار مى‏دهند . با اين كه طلا و پنبه رابطه‏اى ندارند ولى براى محفوظ ماندن از دستبرد نااهلان اين كار انجام مى‏گيرد.
ج: در ميان سفارش هايى كه به زنان پيامبر مى‏كند ، يك مرتبه مى‏فرمايد : خدا اراده‏ى مخصوص بر عصمت اهل بيت دارد ، يعنى اى زنان پيامبر! شما در خانه‏اى هستيد كه معصومين عليهم السلام هستند و حتماً بايد تقوا را بيشتر مراعات كنيد .
د: در مورد اهل بيت ضمير جمع مذكر به كار رفته كه نشان غالب بودن مردان است ، به خلاف جملات مربوط به زنان پيامبر كه در آنها از ضمير جمع مؤنث استفاده شده است ؛ «بُيُوتِكُنَّ ...، أَقِمْنَ ... عَنْكُمُ، ... يُطَهِّرَكُمْ» گرچه اين آيه خطاب به زنان پيامبر است ولى قطعاً مراد همه‏ى زنان مسلمان هستند كه بايد به اين دستورات عمل كنند.
 

پيام‏هاي آيه :

1ـ جايگاه زن يا خانه است يا بيرون خانه بدون خود نمايى : «قَرْنَ ... لا تَبَرَّجْنَ»
2ـ ارتجاع و عقب گرد به دوران جاهلى ممنوع است : «لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى‏»
3ـ خودنمايى نشانه‏ى تمدّن نيست ، نشانه‏ى جاهليّت است : «تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى‏»
4ـ نماز و زكات دو عنصر ناگسستنى و متلازم يكديگرند : «الصَّلاةَ و الزَّكاةَ»
5ـ اطاعت از رسول در كنار اطاعت از خدا واجب است : «أَطِعْنَ اللَّهَ»
6ـ گناه ، پليدى روح است و خاندان نبوّت بايد از اين پليدى دور باشند : «لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ»



 
تعداد بازديد:1314 آخرين تغييرات:89/12/20
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر