دوشنبه 30 مهر 1397 - 12 صفر 1440 - 22 اكتبر 2018
صفحه اصلي/دين و انديشه

سلامت در پناه معنویت

سلامت در پناه معنويت

گزارش نشست سلامت و معنويت


شايد اگر بخواهيم همه اين نتايج را به نوعي توجيه کنيم، يکي از مهم‌ترين توجيه‌هايمان اين باشد که پرداختن به امور معنوي مي‌تواند استرس‌مان را کم کند و باعث آرامش ‌ما شود. همين کمک مي‌کند تا سيستم ايمني بدن بهتر کارش را انجام دهد.
 
در اين باره هم مطالعات زيادي انجام شده که دکتر درخشان پاره‌اي از آنها را مرور مي‌کند: بررسي مروري روي 100 پژوهش نشان داد 79 درصد از اين پژوهش‌ها توانسته‌اند همبستگي معنا دار و مثبتي را بين افزايش اشتغال به امور مذهبي و افزايش ‌روان‌درستي مشخص کنند.
در مطالعه ديگري از همين نوع که در دانشگاه دوک انجام شده، معلوم شد از 93 پژوهش، 60 تاي آنها توانسته‌اند نشان دهند که در اين افراد ميزان افسردگي به طرز قابل ‌ملاحظه‌اي کمتر ديده مي‌شود.

مطالعات ايراني

ايراني‌ها هم مطالعات خوبي در اين‌باره داشته‌اند؛ گرچه حجم آن به اندازه مطالعات غربي نيست.
يکي از اين مطالعات نشان داده است کساني که به نماز‌هاي يوميه‌شان پايبند هستند، اصولاً احساس ذهني (يا همان روان‌درستي) بيشتري دارند.
مطالعه ديگري در سال 1380 نشان داده که رابطه معني‌داري بين توکل به خدا و احساس آرامش رواني وجود دارد. خانم دکتر آرين، از محققان ايراني ساکن کانادا، در سال 1380 نشان داده که دينداري و احساس روان‌درستي با هم رابطه مستقيمي دارند.
سرگلزايي، محقق ديگر ايراني در همان سال تحقيق ديگري را گزارش کرد که نشان مي‌داد هر چه زمان فعاليت‌هاي مذهبي بيشتر باشد، ميزان افسردگي، استرس و همچنين سوء مصرف مواد بيشتر مي‌شود.
مطالعه ديگري را هم آقاي دکتر بوالهري و همکارانشان در سال 1379 در انيستيتو روانپزشکي تهران انجام دادند؛ به اين ترتيب که پرسشنامه‌اي را براي ارزيابي ميزان توکل افراد طراحي کردند. مقايسه نتايج اين پرسشنامه‌ها با نتايج حاصل از پرسشنامه ي استرس نشان داد که هرچه توکل فرد بيشتر باشد، استرس او کمتر است.
نتايج مشابهي هم در زمينه بروز رفتارهاي پُرخطر و ناسالم به دست آمده است. به عنوان مثال، در بررسي 138 پژوهش مشخص شده است که 90 درصد نتايج اين پژوهش‌ها به صراحت نشان مي‌دهند که افراد مذهبي، ‌کمتر سيگار مي‌کشند و رفتارهاي پرخطر جنسي کمتري دارند.

چند سؤال

به نظر مي‌رسد درباره تاثير دين و معنويت بر مسائل مربوط به بهداشت، سلامت و پزشکي، ابهامات زيادي وجود دارد که هم سخنراني‌هاي اين نشست آن را نشان مي‌دهد و هم پرسش و پاسخ‌هايي که در فواصل سخنراني‌ها جريان داشت.
اين‌طور به نظر مي‌رسد كه اکثر صاحب‌نظران هنوز به درک واحدي از معنا و مفهوم معنويت و دين نرسيده‌اند. آنها نمي‌دانند که بايد تاثير معنويت را بر بيماران بررسي کنند يا پزشکاني که قرار است اين بيماران را معاينه و درمان کنند.
ضمن اين که علي‌رغم تاکيد اغلب کارشناساني که در اين همايش حضور داشتند، خطر نگاه ابزارگرايانه به مسائل معنوي و ديني، صرفاً براي درمان بهتر بيماري و نه به خاطر اصل آنها، به شدت وجود دارد.
با وجود تمام اين ابهامات که در مرحله تعاريف و اصول ديده مي‌شود، در مرحله کاربرد هم با مشکلات مهمي مواجهيم و آن اين که نتايج حاصل از مطالعات کاربردي هنوز به طور کامل قابل‌توجيه نيستند. هنوز نمي‌توان به درستي در مورد چگونگي تاثيرگذاري عامل مذهب روي سلامت و بيماري افراد توضيح مشخصي ارائه داد.
بسياري از عوامل هستند که همزمان و همراه با زندگي مذهبي در زندگي فرد وارد مي‌شوند که ممکن است اين تاثير مثبت مذهب، مربوط به اين عوامل باشد. به عنوان مثال، ممکن است اين تاثير مذهب به دليل سيستم‌هاي حمايتي باشد که در جامعه مذهبي و بين افراد معتقد وجود دارد و آنها را به همديگر پيوند مي‌زند.
ممکن است اصولاً افرادي به طرف مذهب و اعتقادات معنوي بروند که شخصيت‌هاي خاصي دارند؛ مثلا آرام‌ترند يا متعادل‌ترند. همين شخصيت ممکن است به آنها کمک کند تا استرس يا رفتارهاي ناسالم کمتري داشته باشند.
ممکن است مذهب ارزيابي‌هاي شناختي فرد را از محيط اطرافش تغيير دهد و اين نوع نگاه تازه به زندگي باعث شود تا او بتواند سالم‌تر زندگي کند، بهتر با شرايط کنار بيايد و در نتيجه کمتر بيمار شود.
همه اينها سؤالاتي است که پژوهش‌هاي تازه‌اي براي پاسخ به آنها مورد نياز است.
فرنوش صفوي‌فر

*مطالب مرتبط:

اهميت روزه از ديدگاه پزشكي(1) و (2) و ( 3)



 
تعداد بازديد:881 آخرين تغييرات:90/01/11
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر