چهارشنبه 2 آبان 1397 - 14 صفر 1440 - 24 اكتبر 2018
صفحه اصلي/قرآن

مخلصین، در حاشیه امن پروردگار

مخلصين، در حاشيه امن پروردگار

در قرآن كلمه «خالص» و مشتقات آن 31 بار به كار رفته است و در آموزه‌هاي وحياني عمل ناخالص ارزش اخلاقي نداشته و پذيرفته نيست.


اخلاص در مباحث اخلاقي و قرآني از جايگاه و اهميت به سزايي برخوردار است. زيرا ملاك ارزش گذاري و اجر و ثواب اخروي و قبولي طاعات و عبادات نزد خداي متعال بحث اخلاص در فكر و نيت و عمل است.

در قرآن كلمه «خالص» و مشتقات آن 31 بار به كار رفته است و در آموزه‌هاي وحياني عمل ناخالص ارزش اخلاقي نداشته و پذيرفته نيست. 
در آموزه هاي ديني، ارزش عمل به خلوص نيت است، به همين جهت در روايات نيت از عمل بهتر و مقدس تر معرفي شده است. پيامبر اعظم(ص) مي‌فرمايد: « نيت مؤمن بهتر از عملش و نيت كافر بدتر از عملش مي‌باشد.» (وسايل الشيعه، ج1، ص 50)
مفهوم اخلاص
راغب اصفهاني در مفردات الفاظ قرآن «خالص و اخلاص» را به اين صورت معنا مي‌كند: «خالص به چيزي مي‌گويند كه قابليت آميختگي داشته باشد و سپس از آميختگي پاك شود. حقيقت اخلاص دوري جستن است از هر چيزي كه غير خدا باشد.» 
مراتب اخلاص
در آيات قرآن دو عنوان «مخلِص» و «مخلص» را براي افرادي كه در عمل اخلاص دارند، مي‌توان يافت.
الف) مخلِص
«مخلص» به فردي گفته مي‌شود كه با هواي نفس بجنگد و كارهاي خود را با اخلاص انجام دهد ولي ممكن است در صورت غفلت عملي را غير خالص انجام دهد. در قرآن بيش از ده مورد به اين مقام اشاره شده است (اعراف -29) مقام كساني كه از روي اخلاص و نيت پاك خدا را مي‌خوانند و پرستش مي‌كنند.
ب) مخلَص
مرتبه بالاتر و نهايي اخلاص اين است كه انسان به اندازه اي رشد معنوي پيدا كند كه وجود او كاملاپاك گرديده و شيطان اميدي براي گمراه كردنش نداشته باشد.
مقام «مخلصين» عالي ترين درجه تكامل معنوي انسان در پيشگاه خداوند متعال است و در چنين مرحله اي است كه شيطان از پيروزي خود اظهار نااميدي مي‌كند (حجر،40)
خصوصيات مخلَصين در قرآن کريم
الف : عجز شيطان از اغواي آنها
ب : قدرت بر ستايش ذات مقدس الهي بدانسان كه شايسته اوست
طبق آيات قرآن اين دسته داراى آثار و خصوصياتى مختص بخود خواهند بود:
اولاً : شيطان و نفس اماره به آنها دسترسى ندارد، و از آنها كاملاً مأيوس است، و نمى‏تواند باندازه سر سوزنى در دل آنها رخنه نموده و اثرى بگذارد؟« وَلأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ،إِلاَّ عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ »(حجر ، 40)، « قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ، إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ »(ص ، 83)
در حقيقت، موجودى كه وجود خود را تسليم نموده و چيزى براى او نمانده است، ديگر چگونه حضور يابد، و مورد سئوال واقع شود
خود شيطان در اين حال اعتراف دارد كه عاجزتر از آنستكه بتواند آنان را از راه منحرف بنمايد، چون دل آنها محل خدا شده، و معلومست كه شيطان قدرت غلبه و استيلا بر جايگاه خدا را ندارد.
و ثانياً : چون فكر و سر آنان وسيع شده، و آنان از تمام مراحل هستى عبور نموده و متحقق بذات حق شده‏اند، لذا مى‏توانند خدا را چنانكه شايد و بايد حمد و ستايش كنند، ستايشى كه لايق ذات مقدس اوست : « سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ،إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ »(صافات ، 160)چون هر موجودى كه بخواهد خدا را حمد كند باندازه استعداد و ظرفيت و بقدر فكر خود و علم خود حضرت معبود را مى‏ستايد.
ج: معافيت از سؤال و حساب و حشر و عرض و كتاب و ميزان
و ثالثاً : براى آنان مؤاخذه و بازخواستى نيست، و سئوال و كتابى ندارند، سئوال قبر، و نكير و منكر، و حشر و عرض، و كتاب و ميزان، و صراط براى آنان نيست :« فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ ،إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ » (صافات ، 128)
قيامت
تمام افراد انسان در پيشگاه عدل خدا حاضر شوند و مورد عرض و سئوال قرار گيرند، مگر بندگان مخلص خدا كه آنها از سئوال و عرض، بسبب مجاهدات نفسانى و اخلاص در عمل و قول و فكر و سر از محل مؤاخذه و سئوال عبور نموده و در جايگاه والاى مخلصين در حرم خدا وارد شده و در آنجا آرميده‏اند.
و در حقيقت، موجودى كه وجود خود را تسليم نموده و چيزى براى او نمانده است، ديگر چگونه حضور يابد، و مورد سئوال واقع شود.
د: پاداش و جزاي مخلَصين در مقابل عمل نبوده و بي حد و حصر است
رابعاً : خداوند ، براى بندگان مخلص خود جزائى محدود و معين قرار نداده است، چون هر چه از بهشت و نعمتهاى بهشتى به آنها بدهد، كمتر از مقام و منزلت آنهاست، بلكه جزاى آنها خود ذات احديت و مشاهده انوار جمال اوست و بس.
« وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ، إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ »(همان ، 40)
مزد و جزاى آنها بي حد و بى‏حساب بوده، چون آنها از نفس و عالم مقدار عبور كرده و به درياى عظمت و جلال رسيده‏اند، لذا نفس تحقق در آن مقام جزاى لامتناهى و بى‏ حد آنان خواهد بود.
 
فرآوري : زهراا جلال
بخش قرآن تبيان

 منابع :
امام شناسي ، علّامه محمد حسين حسيني طهراني
سايت انديشه مطهر



 
تعداد بازديد:1734 آخرين تغييرات:90/01/17
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر