سه شنبه 29 خرداد 1397 - 5 شوال 1439 - 19 ژوئن 2018
صفحه اصلي/دين و انديشه

رنجاندن مؤمن، رنجاندن خداست

رنجاندن مؤمن، رنجاندن خداست

اگر چيزى را آشكار نماييد يا پنهانش كنيد پس بى شكّ خداوند به هر چيزى داناست.


مراد از اذيّت خدا، اذيّت بندگان خدا باشد، نظير قرض دادن به بنده كه قرض دادن به خداست، و مراد از اذيّت كردن پيامبر صلى اللَّه عليه و آله تكذيب و تهمت و برخورد بى‏ادبانه با آن حضرت و اذيّت كردن اهل بيت اوست، همان گونه كه در چند روايت آمده است كه پيامبر اكرم (صلى اللَّه عليه و آله) فرمودند: «فاطمة بضعة منى فمن اغضبها اغضبنى ؛ فاطمه پاره‏ى تن من است، هر كه او را خشمگين سازد مرا به خشم آورده است.»

*او به همه چيز آگاه است!

« إِنْ تُبْدُوا شَيْئاً أَوْ تُخْفُوهُ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيماً ؛ اگر چيزى را آشكار نماييد يا پنهانش كنيد پس بى شكّ خداوند به هر چيزى داناست.»(احزاب/ 54)
 

نكات آيه:

1ـ خداوند، نه تنها به اعمال ما، بلكه به همه چيز آگاه است. «فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيماً» 
2ـ علم خداوند به پنهان و آشكار امور يكسان است. «كانَ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيماً»
3ـ اگر بدانيم همه چيز براى او روشن است، ريا و نفاق چرا؟ «بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيماً»
4ـ حفظ حجاب ظاهرى و برقرارى رابطه‏ى پنهانى، نشانه‏ى بى‏ايمانى به علم خداست. «تُبْدُوا شَيْئاً أَوْ تُخْفُوهُ فَإِنَّ اللَّهَ ... عَلِيماً»
 

* در اسلام سختى و حَرَج نيست!

« لاجُناحَ عَلَيْهِنَّ فِي آبائِهِنَّ وَ لا أَبْنائِهِنَّ وَ لا إِخْوانِهِنَّ وَ لا أَبْناءِ إِخْوانِهِنَّ وَ لا أَبْناءِ أَخَواتِهِنَّ وَ لا نِسائِهِنَّ وَ لا ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ وَ اتَّقِينَ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ شَهِيداً ؛ بر زنان، (نداشتن حجاب) در مورد پدرانشان و پسرانشان و برادرانشان و پسران برادرانشان و پسران خواهرشان و ديگر زنان مسلمان و كنيزانشان گناهى نيست، و تقواى الهى پيشه كنيد زيرا خداوند بر هر چيزى گواه است.» (احزاب/ 55)
اين آيه كسانى را كه به واسطه‏ى نسبى به زن محرم هستند نام برده، اما محرمانِ سببى همچون داماد و برادر رضاعى و نيز كودكانى كه به سنّ تكليف نرسيده و مسائل شهوانى را درك نمى‏كنند، بر زنان مَحرم هستند.
گرچه بعضى اين آيه را مربوط به زنان پيامبر دانسته‏اند، ولى به نظر مى‏رسد كه آيه مربوط به تمام زنان باشد.
بر زنان، (نداشتن حجاب) در مورد پدرانشان و پسرانشان و برادرانشان و پسران برادرانشان و پسران خواهرشان و ديگر زنان مسلمان و كنيزانشان گناهى نيست، و تقواى الهى پيشه كنيد زيرا خداوند بر هر چيزى گواه است

نكات آيه:

اگر گفته شود افراد ديگرى نيز جزء محارم هستند كه در اين شش گروه نامى از آنها به ميان نيامده مانند عموها و دائيها ، در پاسخ بايد گفت: از آنجا كه قرآن فصاحت و بلاغت را در عاليترين شكلش رعايت مى‏كند و يكى از اصول فصاحت اين است كه هيچ كلمه اضافى در سخن نباشد لذا در اينجا از ذكر "عموها" و "دايي ها" خود دارى كرده، چرا كه با ذكر فرزندان برادر، و فرزندان خواهر، محرميت عموها و دائي ها روشن مى‏شود ، زيرا محرميت همواره دو جانبه است ، همانگونه كه فرزند برادر نسبت به انسان محرم است، او هم نسبت به فرزند برادرش محرم خواهد بود (و مى‏دانيم چنين زنى عمه محسوب مى‏شود) و نيز همانگونه كه فرزند خواهر بر او محرم است او نيز به فرزند خواهر محرم مى‏باشد. (و مى‏دانيم چنين زنى خاله حساب مى‏شود)
هنگامى كه عمه و خاله نسبت به پسر برادر و پسر خواهر محرم باشد عمو و دايى نيز نسبت به دختر برادر و دختر خواهر محرم خواهد بود (چرا كه ميان "عمو" و "عمه"، و نيز "دايى" و "خاله" هيچ تفاوتى نيست) و اين يكى از ريزه‏كاريهاى قرآن است. (دقت كنيد)
سيماي قرآن در قرآن
در اينجا سؤال ديگرى مطرح مى‏شود كه "پدر شوهر" و "پسر شوهر" نيز جزء محارم زن محسوب مى‏شود، چرا ذكرى از اينها در اينجا به ميان نيامده؟ در حالى كه در آيه 31 سوره " نور" آنها نيز به عنوان محارم مطرح شده‏اند.
پاسخ اين سؤال نيز روشن است، زيرا در اين آيه منحصراً سخن از حكم همسران پيامبر(صلي الله عليه و آله) در ميان است، و مى‏دانيم پيغمبر(صلي الله عليه و آله) در زمان نزول اين آيات نه پدرش در حيات بود، و نه اجدادش و نه فرزند پسرى داشت (باز هم دقت كنيد) .
عدم ذكر برادران و خواهران "رضاعى" و مانند آن نيز به خاطر آنست كه آنها در حكم برادر و خواهر و ساير محارم محسوب مى‏شوند و نياز به ذكر مستقل ندارند.
و در پايان آيه لحن سخن را از " غائب" به " خطاب" تغيير داده، همسران پيامبر(صلي الله عليه و آله) را مخاطب ساخته و مي فرمايد :" تقوا را پيشه كنيد كه خداوند بر هر چيزى آگاه است، و هيچ چيز بر او مخفى و پنهان نيست ؛ (وَ اتَّقِينَ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ شَهِيداً)".
حجاب و پرده، و مانند اينها همه وسائلى براى حفظ از گناه بيش نيست، ريشه اصلى همان تقوا است كه اگر نباشد حتى اين وسائل نيز سودى نخواهد بخشيد .
ذكر اين نكته نيز در اينجا لازم به نظر مى‏رسد كه " نسائهن" (زنان آنها) اشاره به زنان هم كيش و مسلمان است ، زيرا همانگونه كه در تفسير سوره " نور" آمده است براى زنان مسلمان شايسته نيست كه در برابر زنان غير مسلمان‏ بدون پوشش باشند ، چرا كه آنها ممكن است مطالب را براى شوهرانشان توصيف كنند . (به جلد 14 تفسير نمونه، ص 451 مراجعه شود)
و اما جمله " أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ " همانگونه كه در تفسير سوره " نور" نيز آمده است مفهوم وسيعى دارد ؛ هم كنيزان را شامل مى‏شود و هم غلامان را، اما طبق بعضى از روايات اسلامى اختصاص به كنيزان دارد ، و بنا بر اين ذكر آنها بعد از ذكر زنان به طور كلى ممكن است از اين نظر باشد كه كنيزان غير مسلمان را نيز شامل مى‏شود . (دقت كنيد) 
 همانا كسانى كه خدا و رسولش را آزار مى‏دهند، خداوند در دنيا و آخرت آنان را لعنت مى‏كند، و براى آنان عذاب خوار كننده‏اى آماده كرده است

پيام‏هاي آيه :

1ـ در اسلام سختى و حَرَج نيست ، بستگان درجه‏ى اوّل كه دائماً در خانواده رفت و آمد مى‏كنند، با يكديگر مَحرمند. «لا جُناحَ» ...
2ـ ميان زنان مسلمين، حجاب لازم نيست، ولى نزد زنان غير مسلمان حجاب‏ لازم است. «نِسائِهِنَّ»
3ـ مَحرم بودن به معناى بى‏مبالاتى و بى‏تقوايى نيست. «لا جُناحَ عَلَيْهِنَّ ... وَ اتَّقِينَ اللَّهَ»
4ـ گواه بودن خدا بر اعمال انسان، بهترين عامل و اهرم رعايت تقواست. «وَ اتَّقِينَ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ شَهِيداً»
 

*رنجاندن بنده مؤمن، رنجاندن خداست

« إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً مُهِيناً ؛ همانا كسانى كه خدا و رسولش را آزار مى‏دهند، خداوند در دنيا و آخرت آنان را لعنت مى‏كند، و براى آنان عذاب خوار كننده‏اى آماده كرده است.»(احزاب 57)
آزار و اذيت

نكته‏ها :

آزار خداوند ، يعنى انجام كارى بر خلاف خواست و رضاى او كه به جاى جلب رحمت الهى، غضب و لعنت خداوند را به دنبال دارد .
شايد مراد از اذيّت خدا ، اذيّت بندگان خدا باشد ، نظير قرض دادن به بنده كه قرض دادن به خداست ، و مراد از اذيّت كردن پيامبر صلى اللَّه عليه و آله تكذيب و تهمت و برخورد بى‏ادبانه با آن حضرت و اذيّت كردن اهل بيت اوست ، همان گونه كه در چند روايت آمده است كه پيامبر اكرم (صلى اللَّه عليه و آله) فرمودند : « فاطمة بضعة منى فمن اغضبها اغضبنى ؛ فاطمه پاره‏ى تن من است، هر كه او را خشمگين سازد مرا به خشم آورده است.» (صحيح بخارى، ج 5، ص 26 و صحيح مسلم، ج 4، ص 1903)
 

پيام‏هاي آيه :

1ـ گرچه يك اذيّت و آزار هم گناه كبيره است ولى خطر آن جاست كه اذيّت ديگران، سيره‏ى انسان شود. ( «يُؤْذُونَ» فعل مضارع، دلالت بر استمرار دارد.)
2ـ بنده‏ى مخلص به جايى مى‏رسد كه رنجاندن او، رنجاندن خدا مى‏شود. «يُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ»
3ـ بخشى از كيفر توهين و تحقير و آزار و اذيّتِ اهل ايمان، در همين دنيا ظاهر مى‏شود. «لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيا»
4ـ چون هدف ايذا كننده اهانت است ، كيفر او نيز اهانت در آخرت است. «عَذاباً مُهِيناً»
آمنه اسفندياري
بخش قرآن تبيان

منابع:
1- تفسير نور، ج9
2- تفسير نمونه، ج17



 
تعداد بازديد:1131 آخرين تغييرات:90/01/25
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر