چهارشنبه 21 آذر 1397 - 4 ربيع الثاني 1440 - 12 دسامبر 2018
صفحه اصلي/دين و انديشه

ارتداد، آتشی بر خرمن ایمان انسان

ارتداد، آتشي بر خرمن ايمان انسان

اگر كسي در دارالاسلام زندگي نموده و پدر و مادر او مسلمان بوده و در جامعه اسلامي ، زمينه براي يادگيري احكام اسلام و عمل به آنها را داشته و مدتي نيز مسلمان زيسته، و بر اثر دلايل مختلف رواني و انگيزه‏هاي شخصي مرتد شود ، تمام اعمال خوب گذشته خود را از بين مي‌برد .


بعضي از كارها تمام اعمال نيك انسان در همه عمر را، از بين مي‏برد . آنچه در بين همه بزرگان و اهل كلام مورد اتفاق نظر و يقيني است ، كافر شدن پس از ايمان است که تمام اعمال خير گذشته انسان را از بين مي‏برد .

بررسي عميق حكم فقهي ارتداد در قرآن و روايات
اگر كسي در دارالاسلام زندگي نموده و پدر و مادر او مسلمان بوده و در جامعه اسلامي ، زمينه براي يادگيري احكام اسلام و عمل به آنها را داشته و مدتي نيز مسلمان زيسته، و بر اثر دلايل مختلف رواني و انگيزه‏هاي شخصي مرتد شود ، تمام اعمال خوب گذشته خود را از بين مي‌برد .
گاه ديده مي شود که  جوان مسلماني كه در شهري مذهبي بزرگ شده ، و هم اكنون گرفتاري مالي يا نياز جنسي دارد، شياطين با او رفاقت نموده و با در اختيار گذاشتن كمك‌هاي مالي و شرايط بهره بردن از تمتعات جنسي ، او را به مذهب ديگري دعوت نموده و مرتد نمايند، تا جايي كه جوان مسلمان، مبلّغ فرقه ضاله گردد .
اگر كسي در نقطه‌اي از دنيا قرار گرفته است كه نمي‏تواند حق و باطل را بشناسد ، و هيچ راهي براي شناخت معارف اسلامي ندارد ، دچار نوعي «استضعاف» است . اما اگر كسي در محيط و خانواده مذهبي ، با وجود علما ، كتابها ، در اثر شبهه ، از دين خارج و مرتد شود ، خداوند به هيچ وجه از چنين شخصي نمي‏گذرد .
 
حتي يک لحظه ارتداد نيز آدمي را به آتش مي کشاند !
اعمال نيک انسان مرتد ، به كلي از بين مي‏رود ، چه يك سال عبادت كرده باشد و چه صد سال.
اگر انسان در آخر عمر مرتد شده و به مذهب كفر گراييده و مبلّغ كفر نيز شود، خدا اين شخص را به هيچ وجه نخواهد ‏بخشد ، حتي اگر دوران كفر او طولاني نباشد ، و فقط يك روز پيش از مرگ مرتد شده باشد .
يك لحظه ارتداد ، اعمال همه عمر انسان را مي‌سوزاند همچون جرقه‌اي كه بر مقدار زيادي بنزين وارد شده و همه را مي‌سوزاند. قرآن در اين باره مي‌فرمايد: «فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ»1.
 

آثار ارتداد در قرآن

خداي متعال در قرآن مجيد، ضمن هشدار به بازگشت­كنندگان از ايمان، از عقوبات و جزاهاي متعدد دنيوي و اخروي براي مرتدين سخن به ميان ­آورده كه اهم آنها بدين قرار است:

1. حبط اعمال در دنيا و آخرت

از بين رفتن عبادات و ثوابهاي انجام شده توسط انسان، يكي از نتايج برگشت انسان به سوي كفر است:
«...وَ مَن يرْتَدِدْ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَيَمُتْ وَ هُوَ كَافِرٌ فَأُوْلَئكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فىِ الدُّنْيا وَالاَْخِرَةِ...»2
«...كسى كه از آيينش برگردد، و در حال كفر بميرد، تمام اعمال نيك (گذشته­ي) او، در دنيا و آخرت بر باد مى‏رود...»
از آنجا كه شرط صحت عبادات، اسلام و ايمان واقعي فرد است، بقاء بر اسلام نيز از لوازم اصلي آن است؛ بنابراين كسي كه پس از مسلمان شدن، دوباره كافر شود، مانند اين است كه از اول ايمان نداشته و عبادات او باطل است؛ لذا اگر در حال كفر بميرد، تمام اعمالي را كه در زمان مسلماني انجام داده، از بين مي­رود.3
كسى كه از آيينش برگردد، و در حال كفر بميرد، تمام اعمال نيك (گذشته­ي) او، در دنيا و آخرت بر باد مى‏رود

2. عدم درك حقيقت

بازگشت به كفر و نفاق پس از شناخت اسلام، از بين رفتن حس تشخيص انسان و محروم ماندن از درك حقيقت را براي او درپي دارد:4
«ذَلِكَ بِأَنهَُّمْ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ فَطُبِعَ عَلىَ‏ قُلُوبهِِمْ فَهُمْ لَايفْقَهُون»5
«اين بخاطر آن است كه نخست ايمان آوردند، سپس كافر شدند؛ از اين رو بر دلهاى آنان مهر نهاده شده، و حقيقت را درك نمى‏كنند!»
مرتدين، به خاطر اينكه يك‌باره به آخرت و طريق هدايت پشت كرده و درگير زندگي دنيايي شدند، عقل و شعورشان در ماديات خلاصه شده و از تمامي آنچه به امور معنوي خلاصه مي­شود، از قبيل پند و اندرز و حجت­هاي مربوط به زندگي اخروي، غافل مي­گردند؛ و اين عمل دليل مهر خوردن دل و بسته شدن چشمها و گوشهاي آنان 6 است. 7
 

3. خسران مادي و معنوي
مرتد

در آيات فراواني، ضرر و زيان ناشي از بازگشت به شرك، به مسلمانان هشدار داده شده و در صورت ارتداد، مشمول خسران دنيوي و اخروي مي­شوند:8
«...فَإِنْ أَصَابَهُ خَيرٌْ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ انقَلَبَ عَلىَ‏ وَجْهِهِ خَسِرَالدُّنْيا وَالاَْخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الخُْسْرَانُ الْمُبِين‏»9
«... همين­كه (دنيا به آنها رو كند و نفع و) خيرى به آنان برسد، حالت اطمينان پيدا مى‏كنند؛ اما اگر مصيبتى براى امتحان به آنها برسد، دگرگون مى‏شوند (و به كفر رومى‏آورند)! (به اين ترتيب) هم دنيا را از دست داده‏اند، و هم آخرت را و اين همان خسران و زيان آشكار است!»
شخصي كه در امتحانات الهي و مشكلات زندگي، در ايمان خود ثابت قدم نمانده و از دين الهي مرتد ­شود، با دور شدن از خدا و افتادن در خط شيطان، گرفتار انواع مشكلات شده و بدون داشتن منجي و ياور، در حوادث غوطه­ور مي‌شود و در آخرت نيز به سوي عذاب الهي رهسپار مي­گردد.10
 

جسارت به پيامبر(ص) و نابودي اعمال انسان

برخي از اعمال قدرت و توان آن را دارد كه اعمال نيك انسان را از بين ببرد و آدم را به كفر بكشاند، با اينكه تصور مي‌شود آن عمل كار ساده و غير حرامي است.
به عنوان نمونه مي‌توان به بي‌ادبي نسبت به پيغمبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) اشاره كرد .
 

بزرگترين منت بر بشريت

خداي متعال بزرگترين منت را بر بشريت گذاشته و وجود مقدس پيغمبر اسلام و ائمه اطهار سلام الله عليهم اجمعين را در ميان بشريت قرار داده است .
در زيارت جامعه مي‏خوانيم : «خَلَقَكُمُ اللَّهُ أَنْوَاراً فَجَعَلَكُمْ بِعَرْشِهِ مُحْدِقِينَ حَتَّي مَنَّ عَلَيْنَا بِكُمْ» شما انواري در اطراف عرش الهي بوديد و خدا بر ما منت گذاشت و شما را در اين عالم نازل فرمود تا به وسيله شما هدايت شويم.
 اگر آنها نبودند هيچ كس از ايمان و اسلام و ارزشهاي اسلامي آگاهي نداشت . خدا عزيزترين بندگان خود را در اين عالم آورده و در مقابل، بشر بزرگترين جفاها را در مورد آنها مرتكب شده است .
 

قدرداني از اولياء خدا، كمترين پاسداشت آنان

بزرگترين نعمت‏ها در اين دنيا، وجود اولياء الهي است ، به ويژه چهارده معصوم(عليهم السلام) كه گل سرسبد خلقت هستند . خدا براي قدرداني از وجود آنان و براي استفاده بيشتر انسان از بركات وجود آنان، امتيازاتي براي اين خاندان قرار داده است.
از جمله امتيازات مسئله خمس است . بخشي از خمس به فقراي سادات اختصاص دارد ، در مقابل زكات بر آنها حرام است.
همين­كه (دنيا به آنها رو كند و نفع و) خيرى به آنان برسد، حالت اطمينان پيدا مى‏كنند؛ اما اگر مصيبتى براى امتحان به آنها برسد، دگرگون مى‏شوند (و به كفر رومى‏آورند)! (به اين ترتيب) هم دنيا را از دست داده‏اند، و هم آخرت را و اين همان خسران و زيان آشكار است
زکات

فلسفه تحريم زکات بر سادات

يكي از فلسفه هاي تحريم زکات بر سادات اين است كه تصور مردم از زكات اين است كه، با زكات قسمت آلوده اموال را، جدا مي‏كنند. اگر از اين اموال به اهل بيت (عليه السلام) داده شود به آنها نيز مثل ساير فقرا ، از چرك اموال كمك مي‌شود، از همين رو خدا نخواسته است تا چنين تصوري در اذهان مردم باشد .
اين براي آن است تا ما از راه احترام به فرزندان پيغمبر (صلي الله عليه و آله) و خاندان پيغمبر ، به اهميت مقام پيغمبر(صلي الله عليه و آله) پي ببريم و هميشه تلاش كنيم تا ياد پيغمبر (صلي الله عليه و آله) را در جامعه زنده نگه داشته و به آنان احترام كنيم .
 

امتيازي ديگر براي خاندان نور

از جمله امتيازاتي كه خدا براي پيغمبر (صلي الله عليه وآله) قائل شده ، آن است كه مسلمانان در حضور پيغمبر (صلي الله عليه وآله) بايد كمال ادب را رعايت كنند ، نبايد بلند سخن بگويند و به ايشان بي‏احترامي كنند ؛ «لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِ ؛ در جايي كه پيغمبر (صلي الله عليه وآله) حضور دارند كسي نبايد صدايش بلندتر از صداي پيغمبر باشد.»11اگر چنين ادبي را رعايت نكنند ، و با پيغمبر (صلي الله عليه وآله) نيز همچون ديگران رفتار كنند، اين کار اعمال خوب آن‌ها را نابود مي‌سازد .
در سوره حجرات براي رفتار بي‌ادبانه مردم نسبت به رسول خدا (صلي الله عليه وآله)، آياتي نازل و دستور داده شد اين رفتار بي‏ادبانه را ترك كنند ، چرا که اگر اين ادب را رعايت نكنند ، اعمال آنان نابود مي شود : « أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُكُمْ »
رعايت نكردن ادب در حضور پيامبر (صلي الله عليه وآله) در ظاهر كار حرامي نيست، امّا پيغمبر (صلي الله عليه وآله) خدا بر مردم حقي دارد كه بايد او را احترام كنند و بي‏احترامي كردن نسبت به او اعمال انسان را نابود مي‌كند .

پي نوشت ها :
1. بقره / 217.
2 . بقره/217.
3 . طيب، سيدعبدالحسين؛ اطيب البيان في تفسير القرآن،  ج2، ص420.
4. مكارم شيرازي، ناصر؛ تفسير نمونه، ج11، ص420.
5. منافقون/3.
6. نحل/107 و 108.
7. طباطبايي(علامه)، سيدمحمدحسين؛ الميزان في تفسير القرآن ، ج12، ص355.
8. مائده/5، اعراف/148 و 149 و زمر/65.
9. حج/11.
10. تفسير من وحي القرآن، ج16، ص28.
11. حجرات / 2.
فرآوري : زهرا اجلال
بخش قرآن تبيان

منابع :
سايت آيت الله مصباح يزدي
سايت حوزه
سايت پژوهشکده باقرالعلوم



 
تعداد بازديد:1150 آخرين تغييرات:90/01/25
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر