چهارشنبه 7 خرداد 1399 - 4 شوال 1441 - 27 مي 2020
صفحه اصلي/دين و انديشه

عاشق خدا باشیم یا از خدا بترسیم؟

عاشق خدا باشيم يا از خدا بترسيم؟

خداوند بلند مرتبه را ما با اين زمزمه ها "مهربانتر از بابا مهربانتر از مادر"و "خداي خوب و مهربان داده به ما گوش و زبان..." شناختيم دانستيم که او ارحم الرحمين است از گناهان ما چشم مي پوشد و دوستمان دارد ما را جانشين خود قرار داده ،بهترين رازدار است و عيب ما را به کسي نمي گويد و هزار و يک وصف ديگر که دل ما را گرم مي کند .


هميشه رحمت خداوند بر غضب او سبقت دارد اما همه صفات خدا عين هم هستند و صفت انتقام او عين بخشش اوست و ما اگر صفتي از خدا را انکار کنيم به انکار خود خدا برمي‌گردد، صفت منتقم بودن خدا نيز کمال او است و بد نيست و خدايي که از ظالمين انتقام نکشد خدا نيست شما پدري را در نظر بگيريد که هيچ برخوردي با فرزندي که دائما فرزندان ديگر را آزار مي‌دهد انجام نمي‌دهد قطعا نمي‌تواند پدر خوبي باشد .

 
خداوند بلند مرتبه را ما با اين زمزمه ها "مهربانتر از بابا مهربانتر از مادر"و "خداي خوب و مهربان داده به ما گوش و زبان..." شناختيم  دانستيم که او ارحم الرحمين است از گناهان ما چشم مي پوشد و دوستمان دارد ما را جانشين خود قرار داده ،بهترين رازدار است و عيب ما را به کسي نمي گويد و هزار و يک وصف ديگر که دل ما را گرم مي کند . 
بعد ها گفتند بايد از کسي که مهربانترين است بر ما عاشق است و با همه کاستي ها دوستمان دارد ترسيد و اين ترس ستوده است .
چون او آتشي دارد سخت سوزاننده و خشمش چيره مي شود و واي بر کساني که بر آنان خشم گرفته شود .
ما از خداي خوبمان فقط خوبي ديده ايم ما رحمتش را باور کرده ايم ولي خشمش را نه ، خدايي که ما دوستش داريم همان مهربانترين مهربانان است چرا بايد از او ترسيد جرا ما را از خدا م يترسانند؟
در کتاب هاي اخلاقي علماي ما بسيار آمده است که بايد از خدا ترسيد و اين خوف از خدا يعني شناختن او و درک عظمتش و از طرف ديگر هم شاهديم که همين نترسيدن مردم از خداوند متعال باعث گستاخي انسان ها شده و سر به طغيان برداشته اند .
بسياري از ما حتي در خيالمان هم ترس از خدا نمي گنجد و به همين خاطر گاه حظور با عظمتش را ناديده گرفته و بي باکانه به آنچه برحذرمان داشته  دست ميزنيم .
 

واقعا چرا بايد از خداوند ترسيد و چگونه؟

هميشه رحمت خداوند بر غضب او سبقت دارد اما همه صفات خدا عين هم هستند و صفت انتقام او عين بخشش اوست و ما اگر صفتي از خدا را انکار کنيم به انکار خود خدا برمي‌گردد،
صفت منتقم بودن خدا نيز کمال او است و بد نيست و خدايي که از ظالمين انتقام نکشد خدا نيست شما پدري را در نظر بگيريد که هيچ برخوردي با فرزندي که دائما فرزندان ديگر را آزار مي‌دهد انجام نمي‌دهد قطعا نمي‌تواند پدر خوبي باشد .
 آدمى اگر به خود و اطرافش نگاه کند، خواهد فهميد که غرق در نعمت‏ها و الطاف خداوند است. او با مهربانى تمام و با کمال بذل و بخشش و جود و کرم و در عين حال با چشم‏پوشى از بسيارى از بدى‏ها و ناسپاسى‏هاى انسان، مشغول تدبير امور و اداره تمامى شؤون زندگى او است. اگر کارى کنيم که از خواب غفلت بيدار شويم، خود را غرق در محبت‏هاى خداوند و اولياى او خواهيم ديد. بعد از ديدن اين احسان قلبا به اعطا کننده آن علاقه‏مند شده و خود را مديون او خواهيم ديد و علاقه و محبتمان نسبت به او افزون خواهد شد و اندک اندک و با گذشت زمان عشق به معبود پيدا خواهيم کرد. پس راه عاشق خدا شدن درک محبت‏ها و خوبى‏هاى و زيبايي هاي او است که جز با رفع حجاب‏هاى درونى ميسّر نمى‏گردد .
اما در مورد ترس از خدا بايد ابتدا آن را معنا کنيم تا معلوم شود آيا ترس از خدا خوب است يا نه. خداي متعال بزرگترين منبع کمال و قدرت و رحمت و آرامش و سعادت انسان است، بنابراين موجود ترسناک و نعوذ بالله آزار دهنده اي نيست ترس از خدا در حقيقت به معناي ترس از دوري خدا و از دست دادن خداوند و تنها شدن انسان است. ترس از اينکه انسان بالاترين تکيه گاه و معشوق خود را در زندگي از دست بدهد.
ترس از خدا به معناى ترس از مسؤوليت‏هايى است که انسان در برابر او دارد. ترس از اين که در اداى رسالت و وظيفه خويش کوتاهى کند و به خوبى وظيفه‏اش را انجام ندهد؛ و به عبارتى، ترس از گناهان خود است. حضرت على(عليه السلام) در اين زمينه مى‏فرمايد: «و لا يخافن الاذنبه؛ هيچ يک از شما ترس نداشته باشد مگر از گناه خويش.»(نهج البلاغه، کلمه قصار82) قرآن کريم مي‌فرمايد: «وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى‏»(نازعات 40و41)‏ و آن کس که از مقام پروردگارش ترسان باشد و نفس را از هوى بازدارد، قطعاً بهشت جايگاه اوست!
امام صادق عليه السلام: اَرج الله رَجاءَ لايجرّئک عَلي مَعصيتِه و خَف اللهَ خوفاً لا يؤيسُک مِن رَحمته؛ به خداوند اميدوار باش، اميدي که تو را بر انجام معصيتش جرات نبخشد و از خداوند بيم داشته باش بيمي که تو را از رحمتش نااميد نگرداند.
ملاحظه مي‌کنيد که آنچه باعث خوف است مقام خداست نه خود خدا لذا اشکالي ندارد که به لحاظ خدايي خدا عاشقش باشيم وبه لحاظ مقامش بترسيم. در واقع اين ترس حاصل شناخت عظمت و جمال و جلال خداست. در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‏خوانيم که در تفسير اين آيه فرمود: «کسى که مى‏داند خدا او را مى‏بيند، و آنچه مى‏گويد مى‏شنود، و آنچه را از خير و شر انجام مى‏دهد مى‏داند، و اين توجه او را از اعمال قبيح باز مى‏دارد اين کسى است که از مقام پروردگارش خائف است، و خود را از هواى نفس بازداشته است.» (نور الثقلين جلد 5 صفحه 506 حديث 43)
خدا
ترس از خدا به معناي صحيح آن ثمرات ديگري نيز دارد از جمله امام جواد عليه السلام مي‌فرمايند: التحفظ علي قدر الخوف؛ خود را پاييدن به اندازه واهمه داشتن است (بحار الانوار ج 75 ص365 ) زيرا اين شخص خداوند را حاضر و ناظر بر رفتار و کردار خود مي‌داند. و اين محافظت را به تمام شئون زندگى خود تعميم مي‌دهد. هر کس بيشتر بترسد، از خود مراقبت و مواظبت بيشترى خواهد کرد . 
با توجه به مطالبي که گذشت مي‌توان گفت ترس از خدا سرچشمه‏هاى مختلفى دارد. شمارى از آن‏ها عبارت است از:
الف) اعمال ناپاک و افکار آلوده سبب ترس مى‏گردد.
ب) در مقربان، به خاطر قرب به ذات پاکش، کم‏ترين ترک اولى و غفلت مايه وحشت مى‏شود.(اين دو مورد را خوف از تقصير گويند).
ج) گاه مقربان هنگامى که آن ذات نامحدود و بى‏پايان را تصور مى‏کنند و در مقابل به قصور ذاتى خود نظر مى‏دوزند، حالت خوف مى‏يابند.(خوف از قصور) خداوند در اين زمينه مى‏فرمايد: الذين اذا ذکر الله وجلت قلوبهم آن‏ها کسانى هستند که وقتى نام خدا برده مى‏شود دل‏هايشان مملو از خوف پروردگار مى‏گردد.
بين خداترسى و آگاهى ارتباط تنگاتنگ حکمفرما است. به علت اين که خداترسى نتيجه هدايت به سوى خدا است، هر قدر معرفت انسان به خدا از عمق بيش‏ترى برخوردار باشد، به آن اندازه ترسش هم عمق پيدا مى‏کند.
نکته اول: اموري پسنديده اي وجود دارد که موجب خوف و ترس مومنين مي گردد که در اينجا به برخي از آنها اشاره مي نمائيم:
 1- ترس از مردن پيش از توبه يا شکستن توبه يا از تقصير در وفا به حقوق پروردگار
2- ترس از غلبه نفس امّاره و شيطان
3- ترس از فريب خوردن از دنيا
4- ترس از اشتغال ذمه به حقوق مردمان، و کشيدن بار حقوق ايشان
 5- ترس از سوء عاقبت‏. بيشترين ترسي که بر دل نيکان و متّقين غلبه دارد ترس سوء عاقبت است 
6- ترس از سکرات مرگ و شدّت آن
7- ترس از از شدت نکير و منکر و درشتى و خشونت ايشان
8- ترس از عذاب قبر و تنهائى و وحدت آن
9- ترس از هول عرصه قيامت و وحشت آن
10-  ترس از تصوّر ايستادن در نزد پروردگار و هيبت آن و شمردن گناهان و حيا و خجالت آن و ......
اين نوع از ترس عالى‏ترين درجه ترس ممدوح است که از درجات بلند عرفاني محسوب مي گردد (معراج‏السعادة ج : 2 ص : 183 ) زيرا وجودش باعث وصول به نفس مطمئنه که نقطه کمال انسان است، خواهد شد و ترس مذموم آن است که انسان را از اطمينان بياندازد و دچار نگراني و اضطراب سازد. 
قران کريم مي‌فرمايد: «وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى‏؛ و آن کس که از مقام پروردگارش ترسان باشد و نفس را از هوى بازدارد، قطعاً بهشت جايگاه اوست»
نکته دوم : بازتاب عملي ترس از خدا صرف اين نيست که انسان چشم خود را بمالد و گريه کند بلکه بايد از عاقبت آنچه مى‏ترسد دوري کند. لذا خائف واقعي همت خود را به دقت کردن در عاقبت احوال خود مصروف مى‏نمايد . و مجاهده با نفس و شيطان و مراقبه احوال و محاسبه اعمال خود را در سرلوحه برنامه زندگي اش قرار مي دهد . ( معراج‏السعادة ج : 2 ص : )182
نکته سوم : برخي عواملي که موجب مي شود تا انسان ها از خوف الهي غافل شوند به شرح ذيل مي باشد
بى‏خبرى انسان ها از عظمت و جلال خدا، و جهل به مؤاخذه و عقاب روز جزا، و سستى اعتقاد، و ضعف يقين در اين‏ها
غفلت و فراموشى از محاسبه روز قيامت، و بى التفاتى به «اهوال» و عذابهاى آن روز پر وحشت
اطمينان و خاطر جمعى به رحمت پروردگار، يا مغرور شدن به طاعات و اعمال خود.( معراج‏السعادة ج : 2 ص :190 )
امام صادق عليه السلام: اَرج الله رَجاءَ لايجرّئک عَلي مَعصيتِه و خَف اللهَ خوفاً لا يؤيسُک مِن رَحمته؛ به خداوند اميدوار باش، اميدي که تو را بر انجام معصيتش جرات نبخشد و از خداوند بيم داشته باش بيمي که تو را از رحمتش نااميد نگرداند. (جها د با النفس،ح109)
نتيجه اينکه هيچ منافاتي بين ترس از خدا به معاني اي که بيان شد و عبادت عاشقانه خدا وجود ندارد و إن شاء الله همه ما توفيق اين گونه عبادت را پيدا نماييم. و هميشه بکوشيم برمعرفت صحيح خويش نسبت به خداي متعال بيافزاييم . 
فرآوري: بصيرت
گروه دين تبيان

منابع : وبلاگ آموزه،سايت شهيد آويني،سايت باشگاه



 
تعداد بازديد:1769 آخرين تغييرات:90/01/27
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر