دوشنبه 30 بهمن 1396 - 3 جمادي الثاني 1439 - 19 فوريه 2018
صفحه اصلي/خانواده

ذخایری مهم تر از نفت و طلا

ذخايري مهم تر از نفت و طلا

برخي معتقدند كه فرايند ازدواج و فرزندپروري اموري ذاتي و طبيعي اند، اگر چنين است و اين امور بطور طبيعي مي گذرند، چرا کودکان در خانواده ها مختلف اين قدر با هم متفاوتند؟ چرا بسياري از كودكان آزار شده و يا درك نمي شوند؟


شايد تاكنون نيازي به آموزش  فرزندپروري احساس نكرده ايم، اما هنگامي كه فردي در فرزندپروري با شكست مواجه مي شود، متحمل رنج و زحمت زيادي خواهد شد.فرزندپروري صرفاً حاوي يک سري تئوري  نيست، بلكه مستلزم برنامه ريزي و يادگيري از طريق عمل است.

کودک
برخي معتقدند كه فرايند ازدواج و فرزندپروري اموري ذاتي و طبيعي اند، اگر چنين است و اين امور بطور طبيعي مي گذرند، چرا کودکان در خانواده ها مختلف اين قدر با هم متفاوتند؟ چرا بسياري از كودكان آزار شده و يا درك نمي شوند؟ و . ...حقيقت اين است كه روابط خوب والد و كودك به طور طبيعي رخ نمي دهند، ما نياز داريم كه بياموزيم چگونه به يكديگر عشق بورزيم و چگونه از يكديگر مراقبت كنيم.
آمادگي براي پرورش فرزند و درك پويايي هاي زندگي به ما جهت اجتناب از مشكلات، قبل از بوجود آمدنشان كمك مي كند. كودكان، بركت زندگي و سرمايه‏هاي آينده جامعه به شمار مي‏آيند. آنان براي رشد و بالندگي خود، نيازها و در مفهوم دقيق‏تر حقوقي دارند كه بايد به درستي به آن پرداخت. با توجه به نقش بي‏بديل خانواده در بالندگي شخصيت كودك، پيش از همه، خانواده و سپس جامعه بايد اين حقوق را به خوبي بشناسند و خود را مكلف به پاس‏داشت آن بدانند. اين حقوق در روايات اسلامي به زيبايي تبيين شده است. در اين مجال، به جنبه‏هاي گوناگون تربيتي كودك از نگاه روايات و توصيه‏هاي ديني مي‏پردازيم . 
 

توصيه رهبري به مسئولان رسانه‏هاي گروهي

مقام معظم رهبري، كودك را ذخيره ارزشمند جامعه معرفي مي‏كند و در مورد اهميت وظيفه مسئولان رسانه‏هاي گروهي در تربيت كودك مي‏فرمايد: «راديو، تلويزيون، رسانه‏هاي گروهي و غيره، بايستي بدانند و بفهمند كه چه كاري با مغز، دل و احساس لطيف كودك انجام مي‏گيرد. وقتي كودك برنامه‏هاي تلويزيوني را مي‏بيند، اثر آن امروز و فردا مشخص نخواهد شد، بلكه اثرش در جذب‏ها، دفع‏ها، احساسات، خداجويي‏ها، خداخواهي‏ها يا خدانخواهي‏ها نشان داده خواهد شد.” ايشان همچنين مسئولان را به بازتاب دادن سيره اولياي دين توجه مي‏دهد.
 

سفارش سقراط به تربيت فرزند

پيش از آنكه سقراط را محاكمه كنند، از وي پرسيدند: بزرگ‏ترين آرزويي كه در دل داري، چيست؟ وي پاسخ داد: بزرگ‏ترين آرزوي من اين است كه به بالاترين مكاني در آتن صعود كنم و با صداي بلند به مردم بگويم كه: اي رفقا! چرا با اين حرص و ولع، بهترين و عزيزترين سال‏هاي عمر خود را به گردآوري ثروت و عبادت طلا مي‏گذرانيد، در حالي كه آن‏گونه كه شايد و بايد، در تعليم و تربيت فرزندانتان كه مجبور هستيد روزي ثروت خود را براي آنان باقي گذاريد، همت نمي‏گماريد؟
 
يكي از راه‏هاي شخصيت دادن به كودكان، بازي كردن والدين با آنهاست. اين كار اندكي از وقت والدين را مي‏گيرد، ولي آثار بسيار نيكويي دارد. بازي با كودك مي‏تواند به شكل محبت كردن و شعر خواندن براي او باشد
 

مقدس اردبيلي و تربيت مادر

مقدس اردبيلي، فقيه وارسته و محققي فرزانه و اسوه درايت و قداست بود. آن روز كه مقدس اردبيلي از نجف به اردبيل سفر كرده بود، مردم از گوشه و كنار به ديدار او آمده بودند. وقتي مادر مقدس در مجلس حضور يافت، همگي به آن بانوي بزرگوار تبريك گفتند و از او پرسيدند كه راز پيشرفت و مقامات عالي و معنوي فرزندش چه بود؟ مادر مقدس پس از حمد الهي در مورد تربيت او گفت: من هرگز لقمه شبهه‏ناك نخورده‏ام و قبل از شير دادن او، وضو مي‏گرفتم و ابدا به نامحرم نظر نمي‏انداختم و در تربيت كودك، بعد از باز گرفتنش از شير مي‏كوشيدم و نظافت و طهارت او را رعايت مي‏كردم و با بچه‏هاي خوب او را مي‏نشاندم.
 

والدين، هم‏بازي كودكان

يكي از راه‏هاي شخصيت دادن به كودكان، بازي كردن والدين با آنهاست. اين كار اندكي از وقت والدين را مي‏گيرد، ولي آثار بسيار نيكويي دارد. بازي با كودك مي‏تواند به شكل محبت كردن و شعر خواندن براي او باشد. نقل است كه حضرت زهرا عليهاالسلام ، امام حسن عليه‏السلام را در كودكي بالا و پايين مي‏انداخت و با او بازي مي‏كرد و با زبان شعر مي‏فرمود: «حسن جان! مانند پدرت باش و حق را از بند اسارت به درآور.” همچنين سيره زندگاني پيامبر اسلام، از هم‏بازي شدن ايشان با كودكان خبر مي‏دهد. در تاريخ آمده است كه روزي حسين عليه‏السلام در كوچه سرگرم بازي بود كه پيامبر اعظم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله و ياران از آنجا مي‏گذشتند. حضرت از ايشان جدا شد و در حالي كه به سوي فرزندش گام برمي‏داشت، دستانش را گشود تا او را در آغوش بگيرد. كودك خنده‏كنان اين سو و آن سو مي‏گريخت و رسول‏اللّه‏ نيز خندان از پي او مي‏دويد. سرانجام ايشان، حسين عليه‏السلام را گرفت و بوسيد. کودک

عدم پرورش افراطي فرزندان

 اين سبک فرزند پروري شامل ثبت نام کودک در تعداد زيادي از فعاليتهاي فوق برنامه، آموزشي ، ورزشي و مؤسسات اجتماعي است. کودکان نياز به زمان و فضايي براي خلاقيت، فکرکردن و کشف اشياء توسط خود دارند. فرزندپروري افراطي ممکن است به اعتماد بنفس کودک آسيب برساند، احتمالاً باعث ايجاد و گسترش افسردگي و سوء مصرف مواد شود.
 

انتخاب نام‏هاي نيك

پيامبر اسلام مي‏فرمايد: «نخستين هديه‏اي كه هر يك از شما به فرزندش مي‏بخشد، نام خوب است. پس بهترين نام را براي فرزند خود انتخاب كنيد.” در دامنه گسترده نام‏هاي نيكوي جهان، برخي نام‏ها، يادآور انسان‏هاي شايسته و مقرب درگاه الهي‏اند. نام پيامبران الهي و امامان عليهم‏السلام از اين جمله‏اند و بسياري از مردم از سر محبت و ارادتي كه به آن بزرگواران دارند، اين نام‏ها را براي فرزندان خويش برمي‏گزينند تا بذر محبت دوستان خدا را در دل فرزندانشان بكارند و راه درست زندگي را به آنان بنمايانند. وجود اين نام‏هاي زيبا، مايه بركت اهل خانواده است.
 

كودك و برنامه‏هاي تلويزيوني

 كودكان خيلي بيشتر از بزرگ‏ترها تحت تأثير فيلم‏ها و برنامه‏هاي تلويزيوني قرار مي‏گيرند. پيامي كه از راه برنامه تلويزيوني به كودك ارائه مي‏شود، در فكر و روح آنها به خوبي نقش مي‏بندد. اين نقش بسته به ويژگي برنامه‏هاي تلويزيوني، مي‏تواند مثبت يا منفي باشد. از يك طرف، خشك‏ترين مفاهيم در قالب برنامه‏هاي جذاب براي بچه‏ها قابل فهم و پذيرش مي‏شود و از سوي ديگر، برنامه‏هايي كه مانع آشنايي كودك با دنياي واقعيت‏ها شود و مانند كارتون‏هاي تخيلي، با قهرمان‏هاي افسانه‏اي و قدرت‏هاي جادويي، او را در دنياي غيرواقعي غرق كند، براي كودك زيان‏بار است.  خشونت، ماجراجويي و هيجان‏هاي كاذب اگر صورت افراطي و پرحجمي در برنامه‏هاي تلويزيوني داشته باشد، در تكوين شخصيت كودك، اثر منفي مي‏گذارد و در دوران پس از بلوغ، ناهنجاري‏هاي رواني خطرناك در وي ايجاد مي‏كند. بنابراين، بزرگ‏ترين محبت پدر و مادر در حق فرزندانشان اين است كه بر كودكان هنگام تماشاي تلويزيون نظارت داشته باشند.
 

عدم انتقال استرسهاي ناشي از محل کار به خانه و خانواده

وقتي که والدين در محيط کار با انواع استرس روبرو باشند ممکن است اين استرس به زندگي خانوادگي آنها انتقال يابد و نهايتاً آنها بيشتر مستعد بحث و مجادله با فرزندان خود بوده و کمتر قادر به تحمل رفتارهاي نامناسب از طرف آنها باشند. اين مسئله ممکن است اثر سوئي بر روي عزت نفس کودک داشته باشد. ضروريست که نسبت به شناسايي عوامل استرس زا در مورد خود اقدام نموده و به نيازهاي بهداشت روان خود توجه کنيم.
 
كودكي كه از محبت پدر و مادر محروم مانده يا درست اشباع نشده است، در خود احساس حقارت، كمبود و محروميت مي‏كند و براي هر گونه انحرافي آمادگي دارد
 

ميانه‏روي در محبت

كودكان امروز به دليل توجه افراطي والدين و رفاه نسبي موجود، رفته رفته به انسان‏هايي نازپرورده و از خودراضي تبديل مي‏شوند. دامنه توجه برخي والدين به كودكان به اندازه‏اي بالاست كه گويي آنها كودكان خود هستند، در حالي كه زياده‏روي در محبت همانند محبت كم، براي كودك ضرر دارد و ريشه اميد و نشاط و حيات را در وجود او مي‏خشكاند. تعادل و توازن در مهرورزي، عامل بالندگي و رشد است. آنچه در دين سفارش شده، رعايت ميانه‏روي است. نتيجه افراط در محبت، پرتوقع بار آمدن كودك، جوانه زدن ريشه‏هاي خودپسندي و سركشي كردن كودكان در برابر حقيقت است. امام باقر عليه‏السلام اين نوع تربيت را بدترين نوع تربيت مي‏شمارد و پدراني را كه اين‏گونه تربيت مي‏كنند، نكوهش مي‏كند و مي‏فرمايد: «بدترين پدران كسي است كه در نيكي به فرزند خود زياده‏روي مي‏كند. تاريخ يعقوبي، ج2، ص320” آزاد گذاشتن فرزند به اين معنا كه هر كاري دلش مي‏خواهد بتواند انجام دهد، اين تصور را در ذهن كودك ايجاد مي‏كند كه جهان، تحت فرماندهي اوست. او كه اطرافيان را به ديده تحقير مي‏نگرد، خود، به كودكي نامسئول، خودخواه و پرخاشگر تبديل مي‏شود. از اين رو، به والدين سفارش مي‏شود رفتار منطقي و معقولي با فرزند خود داشته باشند و از افراط و تفريط در محبت بپرهيزند.
 
 
فراوري : کهتري
بخش خانواده ايراني تبيان

منابع:
مليحه  آقاجاني- ماهنامه - گلبرگ - شماره 91
 ترجمه : سودابه ملک پور- Children and adolescent’s mental health
وب سايت دکتر اکرم منتظر الظهور
 
مقالات مرتبط :



 
تعداد بازديد:1037 آخرين تغييرات:90/01/29
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر