سه شنبه 26 تير 1397 - 4 ذي القعده 1439 - 17 ژولاي 2018
صفحه اصلي/قرآن

آیا عدد 19کلید رمز قرآن است؟

آيا عدد 19کليد رمز قرآن است؟

رواياتي وجود دارد که نوزده حرفي بودن "بسم الله الرحمن الرحيم" را با تعداد نگاهبانان دوزخ که نوزده نفرند، مرتبط مي‌داند،


در کتاب‌هاي تفسيري دو روايت وجود دارد که به نوعي ناظر به اين مسأله است. قبل از بيان روايات لازم است بدانيم که به تصريح آيه اي از قرآن کريم، نوزده نفر وظيفه نگاهباني از دوزخ را بر عهده دارند 1 و اين روايات نيز به نوعي ناظر به همين آيه از قرآن کريم است.

رواياتي وجود دارد که نوزده حرفي بودن "بسم الله الرحمن الرحيم" را با تعداد نگاهبانان دوزخ که نوزده نفرند، مرتبط مي‌داند، اما با تمام فضايلي که براي اين عبارت قرآني وجود داشته و با پذيرش بخش‌هايي از اين روايات که ناظر به کمک معنوي بسم الله به انسان‌ها و نجات آنان از دوزخ با استفاده از اين کلام است و يا اين که پشت گرمي فرشتگان تنها به نام خداوند است، نمي‌توان از ديدگاه روايت‌شناسي به صورت قطعي چنين ارتباطي را بين تعداد حروف بسم الله و تعداد نگاهبانان دوزخ اثبات نمود.
در کتاب‌هاي تفسيري دو روايت وجود دارد که به نوعي ناظر به اين مسأله است. قبل از بيان روايات لازم است بدانيم که به تصريح آيه اي از قرآن کريم، نوزده نفر وظيفه نگاهباني از دوزخ را بر عهده دارند 1 و اين روايات نيز به نوعي ناظر به همين آيه از قرآن کريم است.
1. روايت اول: قرطبي از مفسران بنام اهل سنت در قرن هفتم روايتي به اين مضمون نقل کرده است: روي وکيع عن الأعمش عن أبي وائل عن عبد الله ابن مسعود قال: من أراد أن ينجيه الله من الزبانية التسعة عشر فليقرأ" بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ" ليجعل الله تعالي له بکل حرف منها جنة من کل واحد؛2 هرکس بخواهد که پروردگار او را از نگهبانان نوزده گانه دوزخ رهايي بخشد، بسم الله الرحمن الرحيم را بخواند تا خداوند به پاداش هر حرفي از آن، سپري در برابر خازنان جهنم قرار دهد.
ميبدي از مفسران عارف مسلک فارسي زبان قرن ششم نيز از ناقلان و مترجمان اين حديث مي‌باشد که چنين آورده است: " گفته اند زبانيه دوزخ نوزده هستند ؛ چنانک رب العالمين گفت : " عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ " و اين آيت تسميت نوزده حرف است، هر آن کس که با اخلاص بخواند رب العالمين به هر حرفي از آن زبانيه از وي باز دارد، و او را از سياست وي ايمن کند." 3
مفسران ديگري چون طبرسي، از انديشمندان شيعي قرن ششم، 4 ابن کثير از دانشمندان اهل سنت در قرن هشتم 5  نيز همين روايت را ذکر کرده اند.
هرکس بخواهد که پروردگار او را از نگهبانان نوزده گانه دوزخ رهايي بخشد، بسم الله الرحمن الرحيم را بخواند تا خداوند به پاداش هر حرفي از آن، سپري در برابر خازنان جهنم قرار دهد
2. روايت دومي نيز در اين زمينه وجود دارد که ناظر به نکته ديگري است. متن اين روايت که ابن عطيه اندلسي از مفسران قرن ششم 6 و ثعالبي از مفسران قرن نهم 7 آن را نقل کرده اند به شرح زير است:
"فقال بعض الناس: إن رواية بلغتهم أن ملائکة النار الذين قال اللّه فيهم عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ [المدثر: 30] إنما ترتب عددهم علي حروف بسم اللّه الرحمن الرحيم، لکل حرف ملک، و هم يقولون في کل أفعالهم: «بسم اللّه الرحمن الرحيم» فمن هنالک هي قوتهم، و باسم اللّه استضلعوا."
برخي نقل کرده اند که روايتي به گوششان رسيده مبني بر اين که تعداد فرشتگان نگهبان جهنم که خداوند آنان را نوزده نفر اعلام کرده است، بر اساس نوزده حرف بسم الله الرحمن الرحيم تنظيم شده اند و همين بسم الله است که به آنان قوت بخشيده و مايه پشت گرمي آنان است.
قرآن
همان گونه که ملاحظه فرموديد، هر دو روايت بيانگر نوعي ارتباط بين شمارگان حروف "بسم الله الرحمن الرحيم" و تعداد فرشتگان نگهبان دوزخ مي‌باشد با اين تفاوت که روايت اول حروف بسم الله را سپري در مقابل نگاهبانان دوزخ ارزيابي کرده و روايت دوم همان نگهبانان را پشتگرم به بسم الله مي‌داند.
بعد از مروري در اين روايات، مي‌توان نکاتي را در جمع بندي ذيل خاطر نشان کرد:
1. با توجه به تعاليم ديني و آموزه‌هاي قرآني، ترديدي وجود ندارد که ياري گرفتن از خداوند که تعبير زيبايي از آن در "بسم الله الرحمن الرحيم" آمده و رأفت و رحمت پروردگار به خوبي از آن استفاده مي‌شود، آتش دوزخ را از انسان دور نموده و سپري براي آنان در مقابل جهنم خواهد بود. بر اين اساس، اين بخش از روايت که مي‌توان با کمک بسم الله از جهنم نجات يافت، جاي بحث و گفتگو ندارد.
2. فرشتگان خدا نيز فرمانبران پروردگار بوده و جز با کمک و استعانت از او دست به اقدامي نمي‌زنند. بر اين اساس، بخشي از روايت دوم که ناظر به پشتگرمي اين فرشتگان به نام خداست نيز کاملاً مورد تأييد است و هيچ گونه تعارضي با روايت اول ندارد.
3. صرف نظر از دو نکته اشاره شده، با توجه به اينکه اسناد موجود در روايت اول نمي‌تواند مورد پذيرش قطعي انديشمندان شيعي باشد و روايت دوم نيز بدون سند مي‌باشد، از ديدگاه دانش روايت شناسي نمي‌توان به صورت قطعي ابراز داشت که دقيقا هر حرف موجود در حروف نوزده گانه بسم الله سپر مستقلي در مقابل نگهبانان نوزده‌گانه جهنم بوده و يا اينکه تنظيم تعداد اين نگهبانان بر اساس اين حروف نوزده گانه انجام شده است، اما از طرفي موارد ياد شده با اصول کلي مورد پذيرش ما نيز در تعارض نيست تا بتوان چنين مضموني را کاملا رد کرد.
به هر حال، عبارت "بسم الله الرحمن الرحيم" داراي آثاري معنوي است که در هر دو فرض اثبات و يا رد وجود خاصيتي در نوزده حرفه بودن آن، قابل دسترسي مي‌باشد و به همين دليل در روايات فراواني توصيه به گفتن بسم الله قبل از انجام هر کاري شده است. 8
بخش قرآن تبيان

پي‌نوشت‌ها:
1] مدثر، 30؛ " عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَر"
[2] قرطبي، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، ج 1، ص 92، انتشارات ناصر خسرو، تهران، 1364 ه ش.
[3] ميبدي، رشيد الدين، کشف الأسرار و عدة الأبرار، ج 1، ص 9، انتشارات امير کبير، تهران، 1371 ه ش.(در صفحه چهارم از جلد دوم همين کتاب، متن عربي روايت نيز بيان شده است)
[4] طبرسي، فضل بن حسن، مجمع البيان في تفسير القرآن،ج 1، ص 90، انتشارات ناصر خسرو، تهران، 1372 ه ش.
[5] ابن کثير دمشقي، تفسير القرآن العظيم، ج 1، ص 34، دار الکتب العلميه، بيروت، 1419 ه ق.
[6] ابن عطيه اندلسي، المحرر الوجيز في تفسير الکتاب العزيز، ج 1، ص 61، دار الکتب العلمية، بيروت، 1422 ه ق.
[7] ثعالبي، عبد الرحمن بن محمد، جواهر الحسان في تفسير القرآن، ج 1، ص 156، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1418 ه ق.
[8] براي مطالعه اين احاديث مي‌توانيد عبارت "التسميه" را در موضوعات و فهرستهاي کتب روايي جستجو کنيد.
مدثر، 30؛ " عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَر"



 
تعداد بازديد:2681 آخرين تغييرات:90/02/13
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر