پنج شنبه 27 دي 1397 - 11 جمادي الاول 1440 - 17 ژانويه 2019
صفحه اصلي/دين و انديشه

قشنگ ترین هدیه خدا

قشنگ ترين هديه خدا

ديدم که سلام نيز يکي از نام هاي نامي آن رب جليل است.

خواستم نوشته ام را با نام نامي خداوند جليل آغاز کنم، اين آيه قران فرا يادم آمد که:
هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ  الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ...( اوست خداي يگانه که هيچ خداي ديگري جز او نيست ، فرمانروا است ، پاک است ، ، عاري از هر عيب است ، ايمني بخش است ، نگهبان است ، پيروزمند است ، با جبروت است و بزرگوار است)حشر/23)
ديدم که سلام نيز يکي از نام هاي نامي آن رب جليل است. پس نوشته ام را به نام سلام، نام خدا آغاز مي کنم:
دست دادن
وقتي دوستي را مي بيني و به او مي گويي «سلام عليک» در حقيقت مي گويي دوست گرامي هيچ گزندي از جانب من متوجه تو نخواهد شد و تو از جانب من در اماني و هنگامي که آن دوست نيز پاسخ تو را داد و گفت «عليک السلام» او نيز در  مورد تو همان حقيقت را گفته است.
سلام يعني چه؟
سلام در لغت همان درود فارسي است. «سلام عليکم» يعني درود بر شما اما سلام را معاني گونه گوني است تا که با که باشد و چگونه آيد؛ برخي گفته اند «سلام» درود ناپيوسته و منفصل زباني است در مقابل صلاة که درود متصل و پيوسته قلبي است؛ «اما بنابر آنچه که گفته شد سلام نيز مي تواند پيوسته و از کنه وجود برآيد»
برخي ديگرگفته اند سلام چون از ناحيه آدمي صادر گردد، زباني است و ناپيوسته اما از جانب ملائکه و فرشتگاني استغفاراست و طلب بخشش و چون از ناحيه خداوند کريم آيد درودي است ناگسستني و پيوسته، پس بنابرآنچه که گفته شد در قرآن کريم که مي فرمايد: إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يصَلُّونَ عَلَى النَّبِي يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا(أحزاب/56)؛ خدا و فرشتگانش بر پيامبر درود مي‌فرستند؛ اي کساني که ايمان آورده‌ايد، بر او درود فرستيد و سلام گوييد و کاملا تسليم (فرمان او) باشيد.
اگر چه به حسب ظاهر اين سلام ها از طرف نمازگزاران بيان مي شوند امّا در حقيقت آنها از ناحيه خداوند صادر مي شوند، ولي از زبان نمازگزارو در اينجا نمازگزار ترجمان سخن خداوند است و اين توفيق به اين عبد و نمازگزار داده شده است که سخن خداوند را به مخاطبين برسانند.
با يک بيان سه معنا را در نظر گرفته، گرچه صلاة را محور درود قرار داده اما طبيعي است که چون همراه خداوند شود معنايي بالاتر و درودي ناگسستني است و چون با فرشتگان آيد معناي استغفار که همان علو رتبه پيامبر است و طلب بخشش براي امت رسول گرامي و چون صلاة با مومنين همراه گردد، معناي درود پيوسته قلبي دارد و سلامي که ماموريم به آن حضرت تقديم نماييم، گرچه درودي زباني است؛ اما چنانچه ريشه در دل ما نداشته باشد ارزشي ندارد و بايد بدانيم اگر به حضرتش سلام مي دهيم، صلوات مي فرستيم و "معاذالله" مرتکب گناه مي شويم، پيمان خويش شکسته ايم چرا که گناهکار نمي تواند در مقابل پيامبر خدا سلم باشد، اگر بخواهد سلم باشد بايد گناه نکند، موجبات خشنودي او را با اطاعت محض از خداوند بدست آورد.
اگر خداوند سبحان کسي را مورد سلام قرار داد در دنيا و آخرت همراه اوست و چه اندکند کسانيکه خداوند به آنان سلام کرده است، همان پيامبران عظيم الشاني که آيات ذيل درباره آنها فرود آمده است:
1- ابراهيم پيامبر: اولين کسي که خداوند در قرآن به او سلام کرده است؛ و سلام علي ابراهيم(صافات/109) سلام بر ابراهيم ، سلامي از ناحيه آن پروردگار جليل به سوي پيامبري که بزرگ انبياء الهي است.
2- نوح پيامبر، پدر دوم آدميان: سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ(صافات/79) سلام بر نوح در ميان جهانيان باد!
3- عيساي مسيح
وَسَلَامٌ عَلَيهِ يوْمَ وُلِدَ وَيوْمَ يمُوتُ وَيوْمَ يبْعَثُ حَيا(مريم/15) سلام بر او، آن روز که تولد يافت، و آن روز که مي‌ميرد، و آن روز که زنده برانگيخته مي‌شود! (پيامبري که سلام خدا همواره همراه اوست.)
4- موسي و هارون
 سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ(صافات/120) سلام بر موسي و هارون
5- الياس نبي
 سَلَامٌ عَلَى إِلْ ياسِينَ(صافات/130) سلام برالياس
6- جميع انبياي عظام
وَسَلَامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ(صافات/181) سلام بر فرستادگان ( ورسولان الهي باد)
سلامهاي ديگري هم در قرآن آمده که عبارتند از:
7- سلام فرشتگان به پيامبران
وَلَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ(هود/69)
فرستادگان ما [= فرشتگان‌] براي ابراهيم بشارت آوردند؛ گفتند: «سلام!» (او نيز) گفت: «سلام!» و طولي نکشيد که گوساله برياني (براي آنها) آورد.
8- سلام فرشتگان در بهشت بر اولواالالباب(خرددمندان) و صبر پيشگان
...إنّما يتذكّر أولوا الألبـب ...سلـم عليكم بما‌صبرتم فنعم عقبى الدّار(رعد/19-24)
... تنها صاحبان انديشه متذکر مي‌شوند... (و به آنان مي‌گويند:) سلام بر شما بخاطر صبر و استقامتتان! چه نيکوست سرانجام آن سرا(ي جاويدان)!
9- سلام نگهبانان بهشت به پرهيزكاران
... أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَامٌ عَلَيكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ(زمر/73)
و درهاي بهشت گشوده مي‌شود و نگهبانان به آنان مي‌گويند:«سلام بر شما! گوارايتان باد اين نعمتها! داخل بهشت شويد و جاودانه بمانيد!»
ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ آمِنِينَ(حجر/46)
(فرشتگان به آنها مي‌گويند:) داخل اين باغها شويد با سلامت و امنيت!
10- سلام بر رهپويان وادي هدايت
وَالسَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى(طه/47)
و درود بر آن کس باد که از هدايت پيروي مي‌کند!
11- سلام بر دردانه هاي آفرينش و بندگان برگزيده الهي
قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَامٌ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى آللَّهُ (نمل/59)
بگو: «حمد مخصوص خداست؛ و سلام بر بندگان برگزيده‌اش!»
12- سلام بندگان خاص حق بر جاهلان دور از ادب
وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا(فرقان/63)
بندگان (خاص خداوند) رحمان، کساني هستند که با آرامش و بي‌تکبر بر زمين راه مي‌روند؛ و هنگامي که جاهلان آنها را مخاطب سازند (و سخنان نابخردانه گويند)، به آنها سلام مي‌گويند (و با بي‌اعتنايي و بزرگواري مي‌گذرند)؛
13- سلام بر خانواده، از آداب ورود به خانه
يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيوتًا غَيرَ بُيوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ(نور/27)
اي کساني که ايمان آورده‌ايد! در خانه‌هايي غير از خانه خود وارد نشويد تا اجازه بگيريد و بر اهل آن خانه سلام کنيد؛ اين براي شما بهتر است؛ شايد متذکر شويد!
14- سلام بر شب قدر
سَلَامٌ هِي حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ(قدر/5)
سلام بر شب قدر تا طلوع فجر!
شب قدر، شبى است سرشار از سلامت (و برکت و رحمت) ، از آغاز تا طلوع سپيده چرا که هم قرآن در آن نازل شده: إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيلَةِ الْقَدْرِ(قدر/1) ما آن [= قرآن‌] را در شب قدر نازل کرديم!؛ و هم فرشتگان و روح در آن شب نازل مى گردند: تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ(قدر/4) فرشتگان و «روح» در آن شب به اذن پروردگارشان براي (تقدير) هر کاري نازل مي‌شوند.
بنابراين اطلاق (سلام ) که به معنى سلامت است بر آن شب (به جاى اطلاق سالم ) در حقيقت نوعى از تأکيد است همانگونه که گاه به جاي اينکه گفته شود فلان کس عادل است، گفته مي شود او عين عدالت است.
سلام ما به رسول ‏خدا، نشانه ادب و احترام و حق گزارى ما نسبت به پيامبر و پاس داشتن رنج و زحماتى است كه بر خود هموار كرد، و نيز پاسدارى از رسالتى كه به انجام رساند، و تکريم پيوندى است كه ميان خدا و ما برقرار كرد.
با تاملي بر پاره اي روايات، در مي يابيم که اين تحيت، سلام به مقام حقيقت فاطمه (س) است.
روايت حضرت امام باقر(ع) ناظر به همين نکته است:
"در حقيقت، فاطمه(س)، همان ليلة‌القدر است. هر كس فاطمه را به حقيقت معرفتش بشناسد، به تحقيق شب قدر را درك كرده است. همانا آن حضرت(س) فاطمه ناميده شد، زيرا خلايق از معرفتش باز داشته شده‌اند. نبوت هيچ پيامبري كامل نشد، تا آنكه به فضيلت و محبّت آن حضرت اقرار نمود. او صديقة بزرگ است و اعصار نخستين بر مدار معرفت و شناخت او چرخيده است."(علوي، فاطمة‌الزهراء(س) ليلةالقدر، ص 7.)
خداوند در قران، آيه‌ «يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا صَلّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليماً»(احزاب/56)( اي کساني که ايمان آورده‌ايد، بر او درود فرستيد و سلام گوييد و کاملا تسليم (فرمان او) باشيد.)، فرمان داده تا پس از صلوات، بر پيامبراکرم، سلام دهيم، از اين رو در نماز، نخست بر او سلام مي دهيم «اَلسَّلامُ عَلَيْك اَيُّهَا النَّبِىُّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُه» و آنگاه بر خود و بندگان صالح نيز، اما مطلب شايان ذکر اين است که به قول آن شاعر عرب "سلام من الله نحو جنابکم  فان سلامي لا يليق بشانکم" يعني سلام ما شايسته مقام بلند آن پيامبرجانانه نيست ، بلکه درود خدا از سوي ما نثار شما باد ، در حقيقت بر اساس آنچه در روايات آمده در معراج، خداي بزرگ ، به پيامبرش درود فرستاده است و اين السلام عليک ، همان درود خداوندي است که بندگان ازجانب خود آن را هر روز اداء مي فرمايند(الف و لام در السلام بدل است از محذوف که آن "الله" است و السلام  دراين واژه نماز، سلام الله عليک يا رسول الله است و مشابه اين سلام در روايات بسيار است از جمله در حديث معتبر کساء.)
سلام
"سلام ما به رسول ‏خدا، نشانه ادب و احترام و حق گزارى ما نسبت به پيامبر و پاس داشتن رنج و زحماتى است كه بر خود هموار كرد، و نيز پاسدارى از رسالتى كه به انجام رساند، و تکريم پيوندى است كه ميان خدا و ما برقرار كرد.
و آنگاه به مؤمنانِ همراه و همكيش خود در زمان حاضر مى‏رسيم، به آنان كه در جماعت مسلمين شركت كرده‏اند و با ما در يك صف واحد قرار گرفته‏اند. به آنان و فرشتگان حاضر در جمع مسلمين و دو فرشته مأمور خود سلام مى‏كنيم: «اَلسَّلامُ عَليْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُه»؛ نماز را با نام خدا آغاز كرديم و با سلام به خلق خدا پايان مى‏بريم."
راستي اين سلامها از سوي چه کسي صادر مي شود؟
اگر چه به حسب ظاهر اين سلام ها از طرف نمازگزاران بيان مي شوند امّا در حقيقت اين سلام ها از ناحيه خداوند صادر مي شوند، ولي از زبان نمازگزار و در اينجا نمازگزار ترجمان سخن خداوند است و اين توفيق به اين عبد و نمازگزار داده شده است که سخن خداوند را به مخاطبين برسانند.
اميرالمؤمنين عليه السّلام در جواب اين سؤال که معناي السلام عليکم امام چيست؟ مي فرمايد: امام مترجم سخن خداوند است و به اهل جماعت(ماموم) مي گويد شما از عذاب روز آخرت در امان هستيد.[ سرّ الصلاة، امام خميني، ص 108.]
اما در سومين سلام نماز:«السّلام عليکم و رحمة الله برکاته». مخاطب مبهم است ليکن در روايات مصاديقي از اين مخاطب را بيان فرموده اند از جمله گفته شده: اين سلام ها خطاب به ملائکه موکل انسان هستند. در بعضي از روايات گفته شده که اين سلام خطاب به تمام ملائکه و فرشتگان است و در بعضي آمده که اين سلام ها به انبياء الهي است.[بحار الانوار، ج82]
حال که اسرار سلامهاي نماز را دانستي، پاره اي از احکام فقهي مترتب بر اين هر سه سلام را نيز به گوش جان نيوشا باش:
اول اينکه آنگونه که در رساله هاي عمليه مراجع عظام آمده سلام اول مستحب و سلام اول و دوم هر کدام به تنهايي کافي و يکي از آنها واجب است، و مي توان به سلام دوم و يا سوم، به تنهايي نيز اکتفا نمود و حتي مي توان به عبارت "السلام عليکم" تنها نيز بسنده کرد و نماز را به پايان رساند.
دوم اينکه اگر مکلف در جائي كه نبايد، يکي از سلام هاي واجب را اداء نمايد و سهوا بگويد: (السلام علينا و علي عباد الله الصالحين ) يا بگويد: ( السلام عليكم) بايد در انتهاي نماز پس از سلام ، دو سجده سهو بنمايد ، ولي اگر اشتباها مقداري از اين دو سلام را بگويد ، يا بگويد ( السلام عليك ايها النبي ورحمه الله وبركاته ) احتياط مستحب آن است كه پس از اتمام نماز ، دو سجده سهو بجا آورد .
و سوم اينکه اگر در جائي كه نبايد سلام دهد اشتباها هر سه سلام را بگويد پس از اتمام نماز ، دو سجده سهو كافي است  .
 
والسلام عليکم و رحمة الله و برکاته
گروه دين و انديشه تبيان
نوشته شده توسط آقاميري
تنظيم و شرح توسط شکوري



 
تعداد بازديد:1250 آخرين تغييرات:90/02/13
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر