دوشنبه 4 تير 1397 - 11 شوال 1439 - 25 ژوئن 2018
صفحه اصلي/قرآن

آیا فرشتگان قابل دیدن هستند؟

آيا فرشتگان قابل ديدن هستند؟

دسته‌اي از فرشتگان، حاملان عرش خدا و همان‌ها يا دسته‌اي ديگر، شفاعت کنندگان مؤمنان هستند


اخيراً ويديويي در برخي سايت‌هاي اينترنتي منتشر شده که منتشر کننده آن مدعي است در آن عکس يک فرشته بر بام خانه خدا ديده مي‌شود.
منتشر کننده اين ويديو ادعا کرده که اين همان فرشته‌اي است که هنگام نماز از آسمان نزول مي‌کند و بالاي سر نمازگزاران اطراف کعبه، مي‌گردد! ادعاي کذبي بيش نيست .
هيچ عکس و شکلي از فرشته قابل تصور نيست و نشان دادن عکس و تصوير از فرشته کاملاً کذب است.

 
دسته‌اي از فرشتگان، حاملان عرش خدا و همان‌ها يا دسته‌اي ديگر، شفاعت کنندگان مؤمنان هستند: «الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا»، (مؤمن، 7) آنان که عرش را برمي‌دارند و کساني که در اطراف آن هستند؛ براي سپاس خدا، او را تسبيح مي‌گويند و بدو ايمان دارند و براي ايمان‌داران طلب بخشايش مي‌کنند.
در اين‌جا نيز صريحاً ذکر نشده است که حاملان عرش چه کساني هستند؛ ولي با قرائن آيات ديگر مي‌توان استظهار و يا استشعار کرد که اينان فرشتگانند که کارشان تسبيح خدا و استغفار براي مؤمنان است، يا ضمناً مي‌توان دريافت که اين فرشتگان دست‌کم يک کارشان تسبيح و استغفار براي مؤمنان است که اين خود يعني شفاعت.
«وَکَمْ مِنْ مَلَک فِي السَّماواتِ لا تُغْنِي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً إِلاّ مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللهُ لِمَنْ يَشاءُ وَيَرْضي». (نجم، 26) چه بسيار فرشتگان که در آسمان‌ها هستند (که) شفاعتشان براي هيچ کس سودمند نيست مگر از آن پس که خدا براي آن که بخواهد اجازه دهد.
بشارت دادن به مؤمنان هم، از کارهاي فرشتگان است و بر طبق قرائن، اين بشارت به هنگام احتضار داده مي‌شود: «إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِکَةُ أَلاّ تَخافُوا وَلا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي کُنْتُمْ تُوعَدُونَ». (فصّلت، 30) آنان که مي‌گويند پروردگار ما «الله» است، سپس (در اين راه) ايستادگي و استواري مي‌کنند؛ فرشتگان بر آنان فرود مي‌آيند (و مي‌گويند): مترسيد و غمگين مباشيد و بشارت باد شمايان را به بهشتي که به شما وعده داده شده بود
«وَلا يَشْفَعُونَ إِلاّ لِمَنِ ارْتَضي». (انبياء، 28) و شفاعت نمي‌کنند جز براي کساني که (خدا را آنان) راضي باشد.
در روايت آمده است: «مَنِ ارْتَضي اللّهُ دينَهُ؛ کسي که خدا دين او را قبول فرموده باشد»، همچنين لعن بر کفّار نيز، از کارهاي فرشتگان است: «أُولئِکَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللهِ وَالْمَلائِکَةِ وَالنّاسِ أَجْمَعِينَ»، (بقره، 161) اينان کساني هستند که بر آنان باد لعنت خدا و فرشتگان و همه مردم.
«أُولئِکَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللهِ وَالْمَلائِکَةِ»، (آل عمران، 87) اينان هستند که کيفر ايشان اين است که بر آنان باد لعنت خدا و ملائکه.
بشارت دادن به مؤمنان هم، از کارهاي فرشتگان است و بر طبق قرائن، اين بشارت به هنگام احتضار داده مي‌شود: «إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِکَةُ أَلاّ تَخافُوا وَلا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي کُنْتُمْ تُوعَدُونَ». (فصّلت، 30) آنان که مي‌گويند پروردگار ما «الله» است، سپس (در اين راه) ايستادگي و استواري مي‌کنند؛ فرشتگان بر آنان فرود مي‌آيند (و مي‌گويند): مترسيد و غمگين مباشيد و بشارت باد شمايان را به بهشتي که به شما وعده داده شده بود.
اگر دليلي به دست آيد، چه بسا بتوان گفت قبل از مرگ نيز فرشتگان بر کساني نازل مي‌شوند و به آنان بشارت مي‌دهند؛ يعني اين آيه مُنافي اين مطلب نيست؛ امّا قدر متيقّن اين است که به هنگام مرگ، اين بشارت داده مي‌شود.  
آن‌ها وظايف مهم و بسيار متنوعي از طرف خداوند حکيم بر عهده دارند بعضي از آن‌ها حاملان عرش هستند؛(حاقه،17) دسته‌اي تدبير کنندگان امور؛ (نازعات،5) عده‌اي مأمور گرفتن جان‌ها هستند؛ (اعراف، 37) برخي مراقبت از اعمال بشر را بر عهده دارند؛ (انفطار،10-13) بعضي از آن‌ها انسان‌ها را از خطرها حفظ مي‌کنند؛(انعام،61) گروهي مأمور عذاب و مجازات انسان‌هاي سرکش و طغيانگر مي‌باشند؛ (هود،77) دسته‌اي نيز امدادگران الهي نسبت به مؤمنان در جنگ‌ها و جبهه‌ها هستند؛ (احزاب،9) و برخي هم مأمور رساندن و ابلاغ کردن وحي و کلام خدا به پيامبران مي‌باشند؛ (نحل،2)

فرشتگان چه موجوداتي هستند؟

برخي از آفريده‌ها داراي بعد جسماني و مادي هستند، مانند انسان و حيوانات؛ به همين خاطر به خوراک نياز دارند، توليد نسل دارند، در آن‌ها تغيير و تحول رخ مي‌دهد و... بعضي ديگر از آفريده‌ها داراي بُعد مادي نيستند، بلکه مجردند؛ يعني به خوراک، توليد نسل و... نياز ندارند و تغيير و تحول‌پذير نيز نيستند. قرآن کريم و سخنان پيامبر عزيز و امامان معصوم ويژگي‌ها و مأموريت‌ها و وظايفي براي فرشتگان ذکر کرده‌اند که با توجّه به آن‌ها معلوم مي‌شود که فرشتگان موجوداتي مجرد و غير مادي مي‌باشند.
 

وظايف فرشتگان چيست؟

برخي از وظايف و ويژگي فرشتگان عبارتند از:
1. فرشته‌ها، موجوداتي عاقل و با شعورند و بندگان گرامي خداوند مهربان هستند؛ "... بلکه(آن فرشتگان) بندگاني گرامي‌اند". (انبيا، 26)
2. فرشتگان سر بر فرمان خدا دارند و هرگز گناه و معصيت نمي‌کنند؛ "که به گفتار بر او پيشي نگيرند و آنان (فرشتگان) به فرمان او کار مي‌کنند." (انبيا، 27)
3. آن‌ها وظايف مهم و بسيار متنوعي از طرف خداوند حکيم بر عهده دارند بعضي از آن‌ها حاملان عرش هستند؛(حاقه،17) دسته‌اي تدبير کنندگان امور؛ (نازعات،5) عده‌اي مأمور گرفتن جان‌ها هستند؛ (اعراف، 37) برخي مراقبت از اعمال بشر را بر عهده دارند؛ (انفطار، 10 ـ 13) بعضي از آن‌ها انسان‌ها را از خطرها حف0مي‌کنند؛(انعام،61) گروهي مأمور عذاب و مجازات انسان‌هاي سرکش و طغيانگر مي‌باشند؛ (هود، 77) دسته‌اي نيز امدادگران الهي نسبت به مؤمنان در جنگ‌ها و جبهه‌ها هستند؛ (احزاب، 9) و برخي هم مأمور رساندن و ابلاغ کردن وحي و کلام خدا به پيامبران مي‌باشند؛ (نحل، 2)
4. فرشتگان هميشه مشغول تسبيح و پرستش خداوند بخشنده هستند؛ "... فرشتگان پروردگارشان را همراه با سپاس و ستايش به پاکي ياد مي‌کنند و براي کساني که در زمين اند آمرزش مي‌خواهند..." (شوري، 5)
آن‌چه از قرآن کريم استفاده مي‌شود، اين است که تنها فرشته تمثّل يافته با چشم سر قابل مشاهده است. "فَاتَّخَذَت‌ْ مِن دُونِهِم‌ْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَآ إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّل‌َ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا # قَالَت‌ْ إِنِّي‌َّ أَعُوذُ بِالرَّحْمَـَن‌ِ مِنکَ إِن کُنت‌َ تَقِيًّا # قَال‌َ إِنَّمَآ أَنَا رَسُول‌ُ رَبِّک...؛(مريم،17ـ19) و در برابر آنان پرده‌اي بر خود گرفت، پس روح خود را به سوي او فرستاديم تا به ]شکل[ بشري خوش اندام بر او نمايان شد. ]مريم[ گفت:اگر پرهيزکاري، من از تو به خداي رحمان پناه مي‌برم. گفت:من فرستادة پروردگار توأم..."
5. فرشتگان گاهي مي‌توانند به شکل انسان در آيند (يعني تمثّل پيدا کنند و خودشان را مثل انساني يا موجوداتي ديگر در بياورند) و بر پيامبران و غير پيامبران ظاهر شوند؛ (مريم، 17 ؛ هود، 69 ـ 77)
6. آن‌ها نه چيزي مي‌خورند و نه مي‌آشامند و ازدواج نمي‌کنند؛ حضرت امام صادق عليه السلام مي‌فرمايد:"فرشتگان غذا نمي‌خورند، آب نمي‌نوشند و ازدواج نمي‌کنند..."( بحار الانوار، علامه مجلسي، ج 59، ص 174، دار الکتب الاسلامية. تهران. )
7. از روايات اسلامي بر مي‌آيد که تعداد فرشتگان از تعداد انسان بيشتر است؛ حضرت امام صادق عليه السلام در پاسخ اين پرسش که تعداد فرشتگان بيشتر است يا انسان‌ها؟ فرمود: "سوگند به خدايي که جانم به دست اوست فرشتگان خدا در آسمان‌ها از عدد ذرات خاک‌هاي زمين بيشترند و در آسمان جاي پايي نيست مگر اين که در آن جا فرشته‌اي خداوند را تسبيح و تقديس مي‌کند!"( همان، ص 76 / ر.ک:تفسير نمونه، آيت‌الله مکارم شيرازي و ديگران، ج 18، ص 173 ـ 177، دار الکتب الاسلامية، تهران. )
 

فرشته‌ها قابل مشاهده نيستند

با توجه به اين که فرشتگان مجرد هستند، نمي‌توان وجود حقيقي آنان را به چشم سر ديد؛ زيرا با چشم سر و ظاهر، چيزي را مي‌توان ديد که مادي باشد و داراي طول ،عرض، عمق و رنگ باشد. حضرت اميرالمؤمنين، علي عليه السلام در مورد مشاهده خداوند مي‌فرمايد:"لا تدرکه العيون بمشاهدة العيان ولکن تدرکه القلوب بحقائق الايمان؛( نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتي، مؤسسه فرهنگي انتشاراتي زهد، ص 342. ) ديده‌ها هرگز خدا را آشکار نمي‌بيند، امّا دل‌ها با ايمان درست او را در مي‌يابند."
بر اساس روايات فرشتگان ممکن است در مسجدالحرام نازل شوند و براي حمايت و ياري مؤمنان فرود آيند. البته اين به معناي اين نيست که فرشته‌اي بالاي خانه خدا قابل مشاهده است. از نظر ديني و حتي علمي نيز اين موضوع قابل اثبات نيست
آن‌چه از قرآن کريم استفاده مي‌شود، اين است که تنها فرشته تمثّل يافته با چشم سر قابل مشاهده است. "فَاتَّخَذَت‌ْ مِن دُونِهِم‌ْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَآ إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّل‌َ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا # قَالَت‌ْ إِنِّي‌َّ أَعُوذُ بِالرَّحْمَـَن‌ِ مِنکَ إِن کُنت‌َ تَقِيًّا # قَال‌َ إِنَّمَآ أَنَا رَسُول‌ُ رَبِّک...؛(مريم،17ـ19) و در برابر آنان پرده‌اي بر خود گرفت، پس روح خود را به سوي او فرستاديم تا به (شکل) بشري خوش اندام بر او نمايان شد. (مريم) گفت: اگر پرهيزکاري، من از تو به خداي رحمان پناه مي‌برم. گفت:من فرستادة پروردگار توأم..."
اخيراً ويديويي در برخي سايت‌هاي اينترنتي منتشر شده که منتشر کننده آن مدعي است در آن عکس يک فرشته بر بام خانه خدا ديده مي‌شود.
منتشر کننده اين ويديو ادعا کرده که اين همان فرشته‌اي است که هنگام نماز از آسمان نزول مي‌کند و بالاي سر نمازگزاران اطراف کعبه، مي‌گردد! ادعاي کذبي بيش نيست .
هيچ عکس و شکلي از فرشته قابل تصور نيست و نشان دادن عکس و تصوير از فرشته کاملاً کذب است.
تا کنون اين همه زائر به خانه خدا و مسجدالحرام مشرف شده‌اند ولي چنين ادعايي که فرشته‌اي را بالاي خانه خدا مشاهده کرده‌اند مطرح نشده است.
در قرآن کريم داريم آنچه حضرت مريم ديد، فرشته‌اي به صورت بشر بود و مريم او را به صورت بشر ديد، که تمثّل پيدا کرده بود و معناي تمثّل فرشته براي مريم به صورت بشر اين است که در حاسّه و ادراک مريم به آن صورت محسوس شد نه اين که در واقع هم به آن صورت درآمده بود، بلکه در خارج از حاسّه و ادراک وي، صورتي غير از صورت بشر داشت
البته نمي‌توان کلاً منکر شد که اصلاً فرشته‌اي نيست. بر اساس روايات فرشتگان ممکن است در مسجدالحرام نازل شوند و براي حمايت و ياري مؤمنان فرود آيند. البته اين به معناي اين نيست که فرشته‌اي بالاي خانه خدا قابل مشاهده است. از نظر ديني و حتي علمي نيز اين موضوع قابل اثبات نيست.
 

رفت و آمد فرشتگان در عالم معنا ، معنا پيدا مي‌کند !

اينکه فرشتگان مي‌روند و مي‌آيند منظور در عالم معنا است. بايد توجه داشت که فرشتگان موجودات مجردي هستند که قابل مشاهده نيستند. تنها کساني چون پيامبران که به عالم تجرد درآيند و متصل به عالم معنا شوند مي‌توانند فرشتگان را مشاهده کنند.
حتي بزرگان ما نيز چنين ادعايي مبني بر صورت و شکل دادن به فرشته را نداشته‌اند. در قرآن کريم داريم آنچه حضرت مريم ديد، فرشته‌اي به صورت بشر بود و مريم او را به صورت بشر ديد، که تمثّل پيدا کرده بود و معناي تمثّل فرشته براي مريم به صورت بشر اين است که در حاسّه و ادراک مريم به آن صورت محسوس شد نه اين که در واقع هم به آن صورت درآمده بود، بلکه در خارج از حاسّه و ادراک وي، صورتي غير از صورت بشر داشت.
بسياري از متفکران معتقدند که پيامبر دو بار صورت اصلي جبرئيل را مشاهده کرده است، يکي در غار حرا و در آغاز نزول قرآن و ديگر زماني که پيامبر به معراج رفت. بار دوم و زماني که پيامبر به معراج رفت اين شخص پيامبر بود که تقاضا کرد جبرئيل را به صورت اصلي خودش ببيند
تنها با چشم دل و ديده ملکوتي مي‌توان فرشتگان را مشاهده کرد.( ر.ک:تفسير الميزان، علامه طباطبايي؛، ج 14، ص 36، دفتر انتشارات اسلامي / تفسير نمونه، آيت اللّه مکارم شيرازي و ديگران، ج 13، ص 36 و 37، دارالکتب الاسلامية. )
همچنين در قرآن داريم که جبرئيل وقتي براي وحي بر پيامبر(صلي الله عليه وآله) نازل مي‌شد به صورت دحيه بن خليفه کلبي نازل مي‌شد؛ يعني به صورت زيباترين مردي که در مدينه بود.
علامه طباطبايي در الميزان حتي اين موضوع که صورت اصلي جبرئيل قابل مشاهده بوده را انکار مي‌کند. بسياري از متفکران معتقدند که پيامبر دو بار صورت اصلي جبرئيل را مشاهده کرده است، يکي در غار حرا و در آغاز نزول قرآن و ديگر زماني که پيامبر به معراج رفت. بار دوم و زماني که پيامبر به معراج رفت اين شخص پيامبر بود که تقاضا کرد جبرئيل را به صورت اصلي خودش ببيند.
بار اول و در غار حرا حالتي که بيان شده اين است که پيامبر به هر طرف که نظر مي‌کرد نوري مي‌ديد و صدايي از اطراف مي‌شنيد ولي شکل خاصي براي جبرئيل بيان نشده است.
ادعاي مطرح شده توسط افرادي که بيان مي‌کنند که فرشتگان را مي‌بينند و يا فرشته‌اي را در بالاي خانه‌ي خدا مشاهده کرده‌اند ،کذب و قابل انکار است .
فرآوري : زهرا اجلال
بخش قرآن تبيان

منابع :
ايکنا ، بيانات حجت الاسلام حسين علوي مهر
معارف قرآن دانشگاه امام خميني(ره) قم
سايت پرسمان



 
تعداد بازديد:7624 آخرين تغييرات:90/05/17
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر