چهارشنبه 2 خرداد 1397 - 7 رمضان 1439 - 23 مي 2018
صفحه اصلي/سياسي و اقتصادي


 
 


 










 


 












خروجي RSS

نظام برده داری در مصر باستان

نظام برده داري در مصر باستان

 

اگر نظري به تاريخ اقتصادي و فرهنگي جهان باستان بيفکنيم ، متوجه مي شويم که برده داري در تاريخ بشر پيشينه اي بسيار کهن دارد. مصريان نيز از اين قافله عقب نمانده و در سايه مهاجرت ها، مسافرت ها، جنگ ها و به ويژه تجارت هاي دريايي به اين گردونه جذب شده و سابقه برده برداري آنان به اواخر هزاره پنجم پيش از ميلاد مسيح و اوائل هزاره چهارم پيش از ميلاد مسيح مي رسد.

 
مصريان بين سه هزار تا دو هزار و پانصد سال يعني از هزاره چهارم تا پايان عهد جديد مصر يعني سال525 پيش از ميلادمسيح که سال سقوط مصر به دست پارسيان (هخامنشيان) است، به برده داري اشتغال داشته اند. برده پديده اي ثابت نبوده و همانند کالا دست به دست مي گشته است.
 
نظام برده‌داري در مرحله تلاشي کمون اوليه و بر شالوده ازدياد عدم تساوي اقتصادي که خود ثمره پيدايش مالکيت فردي بود، شکل گرفت. دولت براي نخستين بار در دوران بردگي پديد مي‌شود.
 
برخي از مورخان اظهار داشته اند که تاريخ مصريان با نظام برده داري آغاز شده و يا به سخن ديگر رقم خورده است. اين مطلب خيلي هم درست به نظر نمي رسد. البته اين يک واقعيتي است که تحولات در نظام اقتصادي و دادو ستد کالاها، خريد وفروش زمين هاي کشاورزي، راهبري مراکز توليدي و اداره کارگاه ها و امور حمل ونقل بدون عنصر برده امکان پذير نبوده است. اگر به دوره هاي تاريخ مصر توجه کنيم به اين نتيجه مي رسيم که برده داري در مصر نيز داراي فراز و نشيب هايي بوده که آثار و دستاوردهاي مصريان در عرصه هاي گوناگون هنري،صنعتي ، سياسي و فرهنگي آن را نشان مي دهد. نظام ارزش گذاري برده در مصر باستان نيز همانند ديگر جوامع برده دار، برسه اصل استوار بوده است. به سخن ديگر ارزش برده به سن، تخصص و تندرستي (سلامتي جسماني و رواني) او وابسته بوده است. اين واقعيت در نزد سومريان، بابليان، آشوريان، يونانيان و روميان نيز تثبيت شده و بر آن مبنا تجارت برده و استفاده از خدمات وي صورت مي گرفته است.
 
در هزاره چهارم قبل ميلاد ، طبقات اجتماعي در مصر پديدار شدند. در اين ميان کاهنان ، ثروتمندترين برده داران مصر بودند. درابتدا اسيران جنگي و بعدها تهي دستان مقروض آورده شده و به جمع بردگان اضافه مي شدند و ثمره کار ايشان در طول هزار سال، مرداب هاي کرانه نيل را مبدل به کشتزارهاي وسيع کرد.
 
در نظام برده داري مصريان افزون بر اسيران جنگي ، ياغيان و کساني که در جامعه مصرمرتکب تخلفات مکرر و نقص قوانين مصريان مي شده اند، کساني که از عهده پرداخت قروض خود برنمي آمده اند نيز به بردگي مي رفته اند
 
براثر جنگهاي مصر،تعداد زيادي اسير سوري،فلسطيني حبشي به اين سرزمين آورده شد. کار کشيدن ازبردگان از طرف فراعنه اي چون کئوپس وکفرن چنان شدت گرفت که براي تسريع درساخت عمارت هاي خود، وقت عبادت نيز به غلامان نداده وآنها را از ورود به معابد منع مي کردند. دراثر اشتغال حتي کشاورزان و دهقان ها به ساختن قصرها، زراعت تعطيل وقحطي سختي درمصر بروزکرد. شدت گرسنگي چنان بود که صداي بردگان بلند مي شد ومحافظين فراعنه چنان گرسنه بودند که اگر ميوه اي دردست يک برده مي ديدند به اوحمله ور مي شدند.
 
درمصرقديم زمين به کشاورزان تعلق داشت. ولي بيشترمحصول آن را فرعون و روحانيون واشراف به عناوين مختلف تصاحب مي کردند. لباس کارگران وزارعين فقط پيراهني بود که دورکمر مي بستند وتازانوي آنها را مي پوشاند. زنها نيز فقط يک پيراهن کتاني داشتند. ولي کودکان آنها به کلي عريان بودند. قوت غالب روستاييان، ساقه گياهان وگاهي نان و پيازوحداکثرقدري باقلابود. زيرا بيشترمحصولات کشاورزي ايشان را مامورين جمع ماليات وملاکين و کاهنان گرفته وبه پرداخت اقسام عوارض وانواع بيگاري ها محکوم مي کردند. اگرزارعي ازپرداخت سهم محصول استنکاف مي کرد پس از شکنجه هاي فراوان، اورا طعمه امواج دريا مي کردند.
 
مهاجرت هيکسوسها به مصر
در نظام برده داري مصريان افزون بر اسيران جنگي ، ياغيان و کساني که در جامعه مصرمرتکب تخلفات مکرر و نقص قوانين مصريان مي شده اند، کساني که از عهده پرداخت قروض خود برنمي آمده اند نيز به بردگي مي رفته اند. قبطيان يا بوميان مصري نيز در ميان انبوه بردگان مصر بوده اند. افراد آزاد نيز که در جامعه مصر از امتيازات اجتماعي محروم مي شده اند، تنزل مقام يافته و به بردگي مي رفته اند. صاحبان حرف، مشاغل، مالکان زمين ها، دارندگان کارگاه هاي توليدي و مراکز صنعتي نيز در صورت ورشکستگي از اين قاعده مصون نبوده اند. بيشتر اين رويدادها با استناد به مدارک ، شواهد و آثاري که به دست آمده است، مربوط به دوره زمام داري امپراطوران عهد باستان مصر است. خريد و فروش بردگان نيز در مصر امري عادي و متعارف بوده است. در ميان مصريان تاجران برده نيز بوده اند که گروه گروه از بردگان که در واقع اصلي ترين سرمايه هاي برده داران بوده اند، به سرزمين هاي ديگر انتقال داده شده و همانند کالاهاي ديگر به فروش رسانده مي شده اند. حدس و گمان هاي زيادي درباره نظام برده داري در مصر باستان و مقايسه آن با همانند آن در سرزمين هاي ديگر وجود دارد که صفحات تاريخ و جامعه شناسي را به خود اختصاص داده است. وقتي محققان و علاقه مندان به اين گونه آثار مراجعه مي کنند، مصر رادر رديف نخستين کشور هاي برده داري و در فهرست کهن ترين سرزمين هاي برده دار روي زمين مشاهده مي کنند. اوج برده داري در مصر باستان مربوط به دوره پدر سالاري در مصر است. بردگان در نظام توليد مصريان مهمترين و مؤثرترين و در عين حال پربازده ترين ابزار، اهرم و نيروي کار و توليد به شمار آمده اند که با کمترين مزد بيشرين و دشوارترين کارها را انجام مي داده اند. برخي نظام برده داري در روم باستان را تقليدي از همانند آن در يونان و مصر مي دانند.



 
تعداد بازديد:2196 آخرين تغييرات:90/07/04
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر