جمعه 27 مهر 1397 - 9 صفر 1440 - 19 اكتبر 2018
صفحه اصلي/قرآن

نقش عمل انسان در سرنوشت او

نقش عمل انسان در سرنوشت او

 

 

آيا اعمال انسان در يکديگر اثر متقابل دارد و همديگر را باطل مي‌کند (تحابط و تباطل) يا کردار شايسته حکم و اثر خود را داراست و گناهان نيز حکم و اثر خود را دارد؟ البته اين معنا از نظر قرآن مسلّم است که چه بسا کردار شايسته انسان اثر سيّئات او را از بين مي‌برد: ”‌إنّ الحسنات يذهبن السّيّئات“ (سوره هود، آيه 11. )

 
دسته‌اي از پژوهشگران قائل به تحابط و تباطل بين اعمال شده، معتقدند اعمال صالح و طالح، يکديگر را باطل مي‌سازد. اين دسته بر يک رأي نيستند؛ برخي گفته‌اند: هر گناهي کردار نيک پيش از خود را باطل مي‌کند و هر کار نيک، گناه پيش از خود را از بين مي‌برد. لازم اين سخن آن است که انسان يا تنها کردار نيک برايش مي‌ماند يا تنها کردار ناشايست.
بعضي ديگر گفته‌اند: ميان کردار شايسته و ناشايست «موازنه» برقرار مي‌شود؛ از کردار نيک و بد هر کدام بيشتر باشد به مقدار آن که کمتر است از آن که بيشتر است کم مي‌شود تا بقيّه باقي بماند. لازم اين دو سخن اين است که براي هر انساني از اعمال گذشته‌اش جز يک قسم نمانده باشد؛ يا تنها کردارهاي شايسته يا اعمال زشت يا اين که هر دو قسم با هم مساوي بوده و تساقط کرده و هيچ چيز برايش باقي نمانده باشد. ولي اين سخن صحيح نيست؛ زيرا:
اولاً، از ظاهر آيه ”‌و اخرون اعترفوا بذنوبهم خلطوا عملاً صالحاً و اخر سيّئاً عسي اللّه أن يتوب عليهم إنّ اللّه غفور رحيم“ (سوره توبه، آيه 102. ) و دسته‌اي ديگر به گناهان خويش اعتراف کرده کرداري شايسته را با اعمالي ناشايست به هم درآميخته‌اند و اميد است خدا از ايشان درگذرد که خدا آمرزنده مهربان است) برمي‌آيد که اعمال انسان چه حسنات و چه سيئات همه باقي خواهد ماند و تنها به وسيله توبه و بازگشت وي، خداوند گناهان و سيئات او را از بين مي‌برد. پس تحابط با هر گونه تصور، با اين آيه سازش ندارد.
ثانياً، خداوند سبحان در مسأله تأثير اعمال همان روشي را دارد که ساير خردمندان در جامعه انساني خود دارند و آن روش «مجازات» است، فرهيختگان کارهاي نيک را جُدا پاداش مي‌دهند و کارهاي زشت را جدا کيفر مي‌بخشند، مگر در برخي گناهان که باعث قطع ريشه‌اي رابطه ميان عبد و مولاست، که در اين صورت تعبير به حبط و احباط مي‌کنند. در قرآن مجيد آيات فراوان بر اين روش دلالت دارد.   
اعمال انسان چه حسنات و چه سيئات همه باقي خواهد ماند و تنها به وسيله توبه و بازگشت وي، خداوند گناهان و سيئات او را از بين مي‌برد. پس تحابط با هر گونه تصور، با اين آيه سازش ندارد

تأثير اعمال به روايت قرآن

قرآن به طور كلي مي پذيرد كه عمل براي انسان، نقش آفرين است (نجم/39)، و هر كسي در گرو اعمال خويش است (مدثر/38)، و وصول به لقاي الهي و محروميت از آن در گرو انجام اعمال صالح است (كهف/110)، و اعمال حسنه و سيئه در زندگي تأثير حتمي دارد (نساء/85) و نيز: (بقره/286) ، (نحل/97)، (اسراء/7) و (فصلت/46).
در قرآن حدود 1086 بار از عمل و عكس العمل به صورتهاي گوناگون سخن به ميان آمده است كه با ادغام موارد مشابه مي توان به 200عنوان جداگانه دست يافت (طرح پژوهشي «پيامد اعمال در زندگاني با الهام از قرآن») ، تقسيم بندي اوليه اعمال به صالح (مثبت و نيك) و طالح (منفي و بد) اين عناوين را به صورتهاي ذيل خُرد و مجزّا مي كند:
الف. 78 عنوان براي اعمال صالح؛ از قبيل تقوا، صبر، وفا، شكر و…
ب. 122 مورد اعمال طالح از قبيل كفر، كتمان، تحريف، عجب و…
نيز تقسيم بندي ديگر اعمال با توجه به ابعاد فردي و اجتماعي، سازماندهي دقيق تر آنها را بدين صورت مشخص مي سازد؛ الف: اعمال صالح فردي و اجتماعي، ب: اعمال طالح فردي و اجتماعي.
 



 
تعداد بازديد:2208 آخرين تغييرات:90/08/21
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر