پنج شنبه 25 مرداد 1397 - 4 ذي الحجه 1439 - 16 آگوست 2018
صفحه اصلي/مقالات

اربعین حسینی(ع)

اربعين حسيني(ع)

السلام علي الحسين، و علي علي ابن الحسين،و علي اولاد الحسين، و علي اصحاب الحسين

سلام بر حسين و اربعينش، سلام بر اربعين وزائرانش! و سلام بر اندوه دلهاي آنان که به سوغات بر مزار کشتگان، عشق بردند و به مويه نشستند. به شوق زيارت صحن و سراي جان فزايت، اربعين شهادتت را به سوگ مي نشينيم، يا حسين!
و اربعين از رازهاي هستي است و اربعين حسين(ع) روز بسط لطف اوست بر پيروان و دوستدارانش. و در مقام حسين (ع) همين بس که درزيارت اربعينش خطاب به جدشان محمد مصطفي (ص) و پدر بزرگوارشان علي (ع) و مادرگراميشان فاطمه (س) ميگوييم که خداوند عزاداري شما را در رثاء حسين (ع) قبول فرمايد.
يکي از مباحث مهم تاريخ عاشورا که در آن بحث و بررسي صورت گرفته، حضور اهل بيت(عليهم السلام)در کربلا دراولين اربعين شهادت امام حسين(عليه السلام) بر سر مزار آن حضرت و ديگر شهداي کربلاست.
در ميان شيعه، مشهور است که اربعين روزي است که جابر بن عبدالله انصاري، صحابي بزرگ رسول خدا (صلي الله عليه وآله) به زيارت قبر امام حسين(عليه السلام) نائل شد و در همان جا بود که اهل بيت(عليهم السلام) هنگام بازگشت از شام نيز به زيارت مزار امام(عليه السلام) آمده و جابر را ملاقات کردند.
هم چنين در اين روز سر امام حسين(عليه السلام) به بدن ملحق شده و دفن شد. اما در مقابل اين شهرت، برخي انديشمندان متقدم و معاصر شيعه، ورود اهل بيت (عليهم السلام) را در روز اربعين سال ۶۱ ق انکار کرده اند.
«اربعين»در متون و نصوص ديني
واژه اربعين از اصطلاحاتي است که در متون ديني، حديثي و تاريخي کاربرد زيادي دارد و بسياري از امور، با اين عدد و واژه، تعريف و تحديد شده اند.مثلاً کمال عقل در چهل سالگي، آثار چهل روز اخلاص، آثار حفظ چهل حديث، دعاي چهل نفر، دعاي براي چهل مؤمن، قرائت دعا عهد در چهل صبح، عدم پذيرش نماز شراب خوار تا چهل روز، گريه چهل روز زمين، آسمان و فرشتگان بر امام حسين(عليه السلام)، استحباب زيارت اربعين و. .. از جمله مواردي است که جايگاه و ارزش والاي اين واژه و عدد رادر معارف اسلامي بيان مي دارد.
با اين همه، در احاديث، تنها استحباب زيارت اربعين درباره امام حسين(عليه السلام) وارد شده است و چنين سفارشي درباره هيچ يک از معصومان(عليهم
السلام) پيش و پس از سيدالشهدا(عليه السلام)وجود ندارد. بنابراين از نظر تاريخي و حديثي، هيچ پيشينه اي را نمي توان براي اربعين و اعمال مربوط به اين روز تا پيش از حادثه عاشورا تصور کرد و اين ويژگي و امتياز، تنها از آنِ امام حسين(عليهالسلام)است.
استحباب زيارت اربعين در روايات و گزارش هاي تاريخي
مهم ترين دليل بزرگداشت اربعين سيدالشهدا(عليه السلام) روايت مرسله اي از امام عسکري(عليه السلام)است که فرموده است: نشانه هاي مؤمن، پنج چيز
است که يکي از آن ها زيارت اربعين است. افزون بر اين، امام صادق(عليه السلام)زيارت اربعين را به صفوان بن مهران جمّال تعليم داده است که در آن به بزرگداشت اربعين تصريح شده است.
اما درباره منشأ اهميت اربعين در منابع کهن شيعه، بايد گفت که به اين روز از دو جهت توجه شده است. يکي از جهت بازگشت اسرا از شام به مدينه و ديگري به سبب زيارت قبر سيدالشهدا(عليه السلام)توسط جابر بن عبدالله انصاري، يکي از اصحاب برجسته رسول خدا(صلي الله عليه وآله) واميرالمؤمنين(عليه السلام)شيخ مفيد، شيخ طوسي و علامة حلّي(قدس سره) در اين باره مي نويسند:روز بيستم صفر روزي است که حرم امام حسين(عليه السلام) از شام به سوي مدينه بازگشتند. هم چنين در اين روز، جابر بن عبدالله انصاري، صحابي رسول خدا(صلي الله عليه وآله) براي زيارت امام حسين(عليه السلام) از مدينه به کربلا آمد و او اولين کسي بود که قبر امام حسين(عليه السلام) را زيارت کرد.
آثار گريستن بر امام حسين عليه السلام
امام رضا عليه السلام فرمود: گريه کنندگان بايد بر کسي همچون حسين عليه السلام گريه کنند، چرا که گريستن براي او، گناهان بزرگ را فرو مي ريزد.بحار الانوار، ج ۴۴، ص. ۲۸۴
دليل بزرگداشت اربعين حسيني چيست‌؟. ..
اربعين-اعتبار اربعين امام حسين (ع‌) از قديم الايام ميان شيعيان و در تقويم تاريخي‌وفاداران به امام حسين (ع‌) شناخته شده بوده است‌. کتاب مصباح المتهجد شيخ طوسي که حاصل گزينش دقيق و انتخاب معقول شيخ طوسي از روايات‌ فراوان در باره تقويم موردنظر شيعه در باره ايام سوگ و شادي و دعا و روزه وعبادت است‌، ذيل ماه «صفر» مي‌نويسد:نخستين روز اين ماه(ماه صفر) (ازسال ۱۲۱)،روز کشته شدن زيد بن علي بن الحسين است‌.
روزسوم اين ماه(صفر) از سال ۶۴روزي است که مسلم بن عقبه پرده کعبه را آتش زد و به ديوارهاي آن سنگ‌پرتاب نمود در حالي که به نمايندگي از يزيد با عبدالله بن زبير در نبرد بود.
 روز۲۰ صفر ـ يعني اربعين ـ زماني است که حرم امام حسين (ع‌) يعني کاروان‌اسرا، از شام به مدينه مراجعت کردند. و روزي است که جابر بن عبدالله بن‌حرام انصاري‌، صحابي رسول خدا (ص‌)، از مدينه به کربلا رسيد تا به زيارت‌ قبر امام حسين (ع‌) بشتابد واو نخستين کسي است از مردمان که قبر آن‌حضرت را زيارت کرد.
درروز اربعين  زيارت امام حسين (ع‌) مستحب است واين زيارت‌، همانا خواندن زيارت اربعين است که از امام عسکري (ع‌) روايت ‌شده که فرمود: علامات مؤمن پنج تاست‌:خواندن ۵۱ رکعت نماز در شبانه‌روز ـ نمازهاي واجب و نافله و نماز شب ـ به دست کردن انگشتري دردست راست‌، برآمدن پيشاني از سجده‌، و بلند خواندن بسم الله الرحمن‌الرحيم در نماز
عدد چهل‌
درواقع‌، بسياري از اعدادي که در نقلهاي ديني آمده‌، مي‌تواند بر اساس يک‌ محاسبه الهي باشد، اما اين که اين عدد در موارد ديگري هم کاربرد دارد و بدون يک مستند ديني مي‌توان از آن در ساير موارد استفاده کرد، قابل قبول نيست‌. به‌عنوان نمونه‌،در دهها مورد در کتابهاي دعا، عدد صد بکار رفته که فلان ذکر را صد مرتبه بگوييد،اما اين دليل بر تقدس عدد صد به‌عنوان صد نمي‌شود. همينطور ساير عددها. البته ناخواسته براي مردم عادي‌، برخي از اين اعداد طي‌ روزگاران‌، صورت تقدس به خود گرفته و گاه سوء استفاده‌هايي هم از آن‌ها مي‌شود.
تنهاچيزي که در باره برخي از اين اعداد مي‌شود گفت آن است که آن اعداد معين نشانه کثرت‌است‌.به‌عنوان مثال‌، در باره هفت چنين اظهار نظري شده است‌. بيش از اين‌هرچه گفته شود،نمي‌توان به‌عنوان يک استدلال به آن نظر کرد.امااين که منشأ اربعين چيست‌، بايد گفت‌، در منابع به اين روز (اربعين)به دو اعتبارنگريسته شده است‌.
نخست
:اربعين است که روزي که اسراي کربلا از شام به مدينه مراجعت کردند. دوم:اربعين روزي است که جابر بن عبدالله انصاري‌، صحابي پيامبر خدا (ص‌) از مدينه به ‌کربلاوارد شد تا قبر حضرت اباعبدالله الحسين (ع‌) را زيارت کند. شيخ مفيد (م ۴۱۳)در«مسار الشيعه» که در ايام مواليد و وفيات ائمه اطهار عليهم السلام است‌، اشاره به روز اربعين‌کرده و نوشته است‌: اربعين روزي است که حرم امام حسين (ع‌)، از شام به سوي مدينه مراجعت کردند. همچنين اربعين روزي است که جابر بن عبدالله براي زيارت امام ‌حسين (ع‌) وارد کربلا شد.
اربعين روز بازگشت اسيران به مدينه يا کربلا
اشاره کرديم که شيخ طوسي‌، بيستم صفر يا اربعين را، زمان بازگشت اسراي‌ کربلا از شام به مدينه دانسته است‌. بايد افزود که نقلي ديگر، اربعين رابازگشت اسرا از شام را به«کربلا» تعيين کرده است‌. تا اينجا، از لحاظ منابع کهن‌، بايد گفت اعتبار سخن نخست بيش از سخن دوم است‌. با اين حال‌،علامه مجلسي پس از نقل هر دو اين‌ها، اظهار مي‌دارد: احتمال صحت هردوي اينها (به لحاظ زماني‌)بعيد مي‌نمايد. (بحار ج ۱۰۱، ص -۳۳۵)۳۳۴ ايشان اين ‌ترديدرا در کتاب دعايي خود «زاد المعاد» هم عنوان کرده است‌. با اين حال‌، درمتون بالنسبه قديمي‌، مانند «لهوف» و «مثيرالاحزان» آمده است که اربعين‌، مربوط ‌به زمان بازگشت اسرا، از شام به کربلاست‌. اسيران‌، از راهنمايان خواستند تا آنها رااز کربلا عبور دهند.
دراينجا مناسب است دو نقل را در باره تاريخ ورود اسرا به دمشق ياد کنيم‌. نخست نقل ابوريحان بيروني است که نوشته است:‌وي روز اول ماه صفر را روزي مي داند که سر امام حسين (ع) عليه السلام را وارد دمشق کرده و يزيد هم در حالي که اشعار ابن زبعري را مي خواند و بيتي هم بر آن افزوده بود، با چوبي که در دست داشت بر لبان امام حسين (ع) مي زد.
دوم
سخن عماد الدين طبري (م حوالي ۷۰۰) در «کامل بهائي» است که رسيدن اسرا به دمشق را در۱۶ ربيع الاول دانسته ـ يعني ۶۶ روز پس از عاشورا ـ م يداند که طبيعي‌تر مي‌نمايد.
دو نکته کوتاه در مورد اربعين:
نخست آن که برخي از رواياتي که در باب زيارت امام حسين (ع‌) در کتاب کامل الزيارات‌ ابن قولويه آمده‌، گريه چهل روزه آسمان و زمين و خورشيد و ملائکه را بر امام‌حسين (ع‌) يادآور شده است‌. (اربعين شهيد قاضي‌، ص۳۸۶ )
دوم اين که ابن طاوس يک اشکال تاريخي هم نسبت به اربعين بودن روز بيستم صفرمطرح کرده و آن اين که اگر امام حسين (ع‌) روز دهم محرم به شهادت رسيده‌باشد، اربعين آن حضرت نوزدهم صفر مي‌شود نه بيستم‌. در پاسخ گفته شده ‌است، به احتمال ماه محرمي که دردهم آن امام حسين (ع‌) به شهادت رسيده‌، بيست و نه روز بوده است‌. اگر ماه کامل بوده‌، بايد گفت که روز شهادت را به ‌شمارش نياورده‌اند. (بحار الانورا، ج ۹۸، ص ۳۳۵)
 
روابط عمومي اداره کل تبليغات اسلامي سيستان و بلوچستان با همکاري شوراي هيئات مذهبي شهرستان زاهدان
 
 



 
تعداد بازديد:1606 آخرين تغييرات:92/09/30
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر