جمعه 27 فروردين 1400 - 4 رمضان 1442 - 16 آپريل 2021
صفحه اصلي/مقالات

واقعه قیام ۱۹ دی

fiogf49gjkf0d

واقعه قيام ۱۹ دي

همه روزها از آن خداست، اما در فرهنگ قرآني بعضي روزها به دليل ويژگي و درخشش خاص‌خود و به واسطه فعليت يافتن اراده الهي در آن روز...

"وَذَکِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللّهِ إِنَّ فِي ذَلِکَ لآيَاتٍ لِّکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ"
و روزهاي خدايي را يادآوري کن، که در يادآوري روزهاي الهي، نشانه‌هايي براي هر صبرکننده شکرگزار است.(۱)
همه روزها از آن خداست، اما در فرهنگ قرآني بعضي روزها به دليل ويژگي و درخشش خاص‌خود و به واسطه فعليت يافتن اراده الهي در آن روز، ايام الله لقب گرفته است. ايام الله تمام روزهايي است که تاريخ زندگي بشري را به اوج عظمت رسانده است. ايام الله هرروزي است که فرمان خدا دران درخشيده و چراغ ظلم وستمي خاموش شده است، از روزهاي بعثت انبياء، امامت اوليا و طلوع قدرت حق گرفته تا حماسه سرخ عاشورا، قيام ۱۹ دي قم و افول حاکميت باطل در روي زمين، همه از مصاديق ايام الله است.
 
قم هميشه پيشقدم
پيشواي بزرگ انقلاب اسلامي حضرت روح‌الله (قدس سره) درباره قم فرمود: «قم شهر هميشه پيشقدم در امور نهضت است» قم، دارالمؤمنين، دارالموحدين، دارالعلم و ستايشگاه شيعيان جهان است.
شهر قم، شهر کريمه اهل بيت (عليها السلام) شهر علم و اجتهاد و جهاد و شهادت، شهر سرافرازان قيام و انقلاب و شعور و حماسه و شهري است که قيام ۱۹ دي در آن رخ نمود و مشعل فروزان بر سر راه پيروزي پر فراز و نشيب انقلاب اسلامي شد و يوم الله ديگري بر صفحه تاريخ زرين اين سرزمين رقم زد.
قائد عظيم الشأن انقلاب، حضرت امام خميني(ره) فرمود: «سلام بر يوم الله ۱۹ دي، سلام بر قم قهرمان و درود بر شهيدان تاريخ‌ساز ۱۹ دي.»
رهبر معظم انقلاب اسلامي نيز در اين باره فرمود: «اينجانب همدل و هم صدا با مردم آگاه و غيور شهر قم، خاطره اين روز (۱۹ دي) پر برکت را گرامي مي‌دارم.
 
واقعه قيام ۱۹ دي
قم همان گونه که حضرت امام(ره) فرمودند، شهر هميشه پيشقدم در نهضت است. شهري است عليه طغيانگران و ستم پيشگان. اولين جرقه‌هاي نهضت اسلامي از قم درخشيدن گرفت و کانوني در مقابل رژيم ستمشاهي شد.
دو حماسه بزرگ انقلاب از اين شهر شروع شد، ۱۵ خرداد ۴۲ و ۱۹ دي ماه ۵۶ پيوستگي اين دو حماسه و استمرار آن تا ۲۲ بهمن ۵۷، انقلاب اسلامي را به پيروزي رساند. اينک به مناسبت سالگرد حماسه ۱۹ دي، اين نقطه عطف انقلاب اسلامي را مرور مي‌کنيم.
حاج آقا مصطفي خميني، فرزند بزرگ و از نزديک‌ترين ياران رهبر کبيرانقلاب، حضرت امام خميني بود و با بينش سياسي و اصالت فکري و شهامت و شجاعتي که داشت، همچون بازويي نيرومند در کنار پيشواي بزرگ انقلاب قرار گرفته بود.
رژيم شاه که با انواع و اقسام حيله‌هاي شيطاني در پي درهم شکستن مقاومت و پايداري رهبر انقلاب بود، با نقشه‌اي پليد، اين بهترين غمخوار رهبر و مدافع ملت را که در راه انقلاب مجاهدت‌هاي بسياري کرده بود و چون سدي محکم در مقابل دشمنان قرار داشت، را به صورت مشکوک به شهادت رساند و جوامع اسلامي را در مصيبت و اندوهي بزرگ فرو برد.(۲)
امام خميني پس از شهادت فرزند بزرگوارشان اين واقعه را از الطاف خفيه الهي دانستند. شهادت حاج آقا مصطفي پيروزي نهضت امام را در حساس‌ترين مرحله تاريخ انقلاب اسلامي تسريع نمود. اين شهادت ابتدا شهر مذهبي قم را به آتشفشاني مبدل ساخت که شعله‌هاي آن به شهرهاي ديگر ايران کشيده شد.
رژيم جنايتکار شاهنشاهي که اميد داشت شهادت حاج آقا مصطفي، پرچمدار بزرگ انقلاب، حضرت روح الله را دچار ضعف و سستي نمايد و به شکست بکشاند، اما با مشاهده صلابت و استواري رهبر انقلاب، با درماندگي و وقاحت تمام دستور داد مقاله‌اي سراسر توهين‌آميز به‌عنوان «استعمار سرخ و سياه در ايران» در ۱۷ دي ۵۶ در روزنامه اطلاعات عليه حضرت امام چاپ شود.
چاپ اين مقاله ملت مسلمان ايران را به راهي کشاند که پايان آن به فروپاشي نظام سلطنتي ۲۵۰۰ ساله و استقرار جمهوري اسلامي منجر شد.
رژيم پهلوي از انتشار مقاله مزبورضمن تعقيب اهداف خاصي، در حقيقت از امام و يارانش انتقام مي‌گرفت. لبه تيز حمله در مقاله متوجه رهبري نهضت بود. در قسمتي از مقاله، وقيحانه درج شده بود: «سرآغاز انقلاب شاه و ملت در روز ششم بهمن ماه ۲۵۲۱ شاهنشاهي (۱۳۴۱) استعمار سرخ و سياه ايران را که ظاهراً هر کدام در کشور ما برنامه و نقشه خاصي داشتند، با يکديگر متحد ساخت که مظهر اين همکاري صميمانه در بلواي روزهاي پانزدهم و شانزدهم خرداد ۲۵۲۲ (۱۳۴۲) در تهران آشکار شد. روح الله خميني عامل مناسبي براي اين منظور بود و ارتجاع سرخ و سياه او را مناسب‌ترين فرد براي مقابله با انقلاب ايران يافتند.»(۳)
تحمل اين اهانت‌هاي صريح براي مقلدين و پيروان حضرت امام ممکن نبود و در روز ۱۷ دي به محض انتشار مقاله، شهر قم حالتي غير عادي و ملتهب به خود گرفت. فرداي آن روز بازار و شهر قم و همچنين درس‌هاي حوزه يک پارچه تعطيل بود، سيل جمعيت در خانه مراجع و مدرسين حوزه گرد آمدند و از آنان مي‌خواستند تا در مقابل دهن کجي آشکار رژيم به ساحت امام و روحانيت ساکت ننشينند. در روز ۱۹ دي ماه نيز راهپيمايي آرام طلاب و مردم و حضور آنان در منازل مدرسين، در ابعاد وسيع‌تري ادامه داشت.
بعدازظهر ۱۹ دي ماه راهپيمايان در منزل و خيابان‌هاي اطراف منزل آيت‌الله نوري همداني از مدرسين حوزه علميه قم اجتماع کردند. ايشان طي سخناني تند و انقلابي به سياست-هاي رژيم حمله کردند و با تجليل از شخصيت حضرت امام و تجليل قيام ۱۵ خرداد و وقايع پس از آن تأکيد کردند که قيام مردم در حمايت از نهضت امام تا پيروزي نهايي ادامه خواهد يافت.
به هنگام بازگشت جمعيت از منزل آيت الله نوري همداني، در ميدان شهداء (چهار راه فاطمي) مأمورين مسلح رژيم با ايجاد درگيري ساختگي به روي راهپيمايان آتش گشودند. تظارات به خيابانهاي اطراف و مدرسه حجتيه قم کشيده شد. صداي رگبار مسلسل‌هاي مأمورين و شعار «درود بر خميني» و «مرگ بر اين سلسله پهلوي» تا ساعاتي از نيمه شب در مناطق مرکزي قم به گوش مي‌رسيد. در اين واقعه عده‌اي از طلاب و مردم قم شهيد و جمعي نيز مجروح و عده‌اي دستگير شدند. مردم براي اهداي خون به بيمارستانها مي‌رفتند. مأمورين رژيم شبانه تعدادي از مجروحين و پيکر مطهر شهداء را از بيمارستانها ربودند.(۴)
کشتار ۱۹ دي قم و سخنراني و اعلاميه حضرت امام به همين مناسبت سرآغاز فصلي نو در ادامه قيام ۱۵ خرداد شد. قيام مکرر مردم ايران از ۱۹ دي ماه ۵۶ تا ۲۲ بهمن ۵۷ سرانجام نتيجه داد و پيروزي نهايي را به بار آورد. از اين رو  بعد از ۱۵ خرداد ماه ۴۲ و ۱۳ آبان ماه ۴۳؛ روزهاي ۱۷ و ۱۹ دي ماه ۵۶ نقطه عطفي در تاريخ انقلاب اسلامي ايران به شمار مي‌رود.(۵)
 
بازتاب قيام ۱۹ دي قم
قيام روحانيت و سرکوبي رژيم در ۱۹ دي ماه ۵۶ بازتاب وسيعي در شهرهاي ايران داشت مراجع تقليد، احزاب و انجمن‌ها و اصناف به حمايت از قيام برخواستند، بازار تهران روز ۲۹ دي ماه به نشانه اعتراض تعطيل شد، کارکنان پست تهران و کارگران دخانيات مرکز دست به اعتصاب زدند. دانش آموزان دبيرستان‌هاي آمل در خيابان‌ها به تظاهرات پرداختند و حوادث مشابهي در ديگر نقاط به وقع پيوست.
امام خميني در پيام ۲/۱۱/۵۶ خود تأکيد کرد: کارتر و ديگر غارتگران مخازن ملت‌هاي مظلوم بايد بدانند محمدرضا خائن و ياغي است و ناچار از سلطنت مخلوع است... من به ملت ايران با اين بيداري و هوشياري و اين روحيه قوي و شجاعت بي‌مانند نويد پيروزي مي‌دهم.. . پيروزي توأم با برچيده شدن بساط ستمگران و انقراض دودمان سياه روي پهلوي»
حضرات آيات عظام گلپايگاني، مرعشي نجفي، شريعتمداري و جامعه روحانيت ايران، طي بيانيه‌هايي روز ۲۹ بهمن ماه ۵۶ را به مناسبت چهلم واقعه ۱۹ دي قم عزاي عمومي اعلام داشتند و خواستار اعتصاب سراسري در اين روز شدند. درخواست آنان از سوي ملت ايران اجابت شد و در اين روز حوزه‌هاي علميه، مراکز تجاري و فرهنگي تعطيل بود. شهر قم و تهران و برخي شهرهاي ديگر تظاهرات مردم به درگيري گسترده با مأمورين مسلح انجاميد.
در اين ميان قيام شهر تبريز که در گذشته تاريخ ايران نيز بارها رشادت مردم اين خطه در دفاع از اسلام و تماميت ارضي کشور به نمايش گذاشته شده بود، در ۲۹ بهمن شاخص و تعيين کننده بود.. . آنها در جريان بزرگداشت چهلم مردم قم ۶۰۰ شهيد را تقديم انقلاب نمودند.(۶)
به مناسبت چهلمين روز شهادت شهداي قيام ۱۹ دي قم حضرت امام قدس سره در تاريخ ۲۹ بهمن ۵۶ در نجف سخنراني و فرمود:... امروز چهل روز است که از مرگ جوان‌هاي ما، از مرگ طلاب علوم دينيه، علما، از مرگ جوان‌هاي متدين قم مي‌گذرد و مردم در اين چهل روز به جوان‌هاي خود چقدر گريه کرده‌اند و چقدر سوگواري کرده‌اند و با چه شجاعت اين اهل قم و طلاب علوم ديني، با چه شجاعت که شايد در تاريخ کم نظير باشد، دست خالي با اين دولت و عمال شاه مبارزه کردند و کشته دادند. حوزه قم زنده کرد ايران را. حوزه قم خدمتي به اسلام کرده است که تا صدها سال ديگر اين خدمت باقي است. اين را کم  نشمريد دعا کنيد به حوزه قم و دعا کنيد ما هم اينجور بشويم. صدها سال ديگر هم اسم حوزه قم در تواريخ هست... حوزه علميه قم زنده کرد اسلام را...(۷)
قيام ۱۹ دي قم در طول فراز و نشيب خود هرگز از حرکت باز نايستاد و همانگونه که حضرت امام فرمود، مطلع الفجر و بشارت پيروزي انقلاب اسلامي در ۲۲ بهمن شد و سرانجام ريشه  2500 ساله حکومت طاغوت را از سرزمين اسلامي ايران برکند.
اين روز بزرگ را که نقطه عطفي در روند نهضت اسلامي مردم ايران بود و در تداوم حرکت خويش انقلاب اسلامي را به ارمغان آورد، گرامي داشته و به شهداي آن که از پيشگامان جهاد و مبارزه بودند، درود مي‌فرستيم.
 
نتايج قيام ۱۹ دي قم
-  پيوند قلبي آحاد ملت با روحانيت و مرجعيت تا سر حد فداکاري و از جان گذشتگي.
- روشن شدن نقش سرنوشت ساز مذهب در حرکت‌هاي مردمي و تبعيت از ولايت و رهبري امام خميني در پيروزي انقلاب اسلامي.
- ظهور و بروز رهبري حضرت امام خميني به‌عنوان مرجع ديني در اين حرکت به‌عنوان محور مورد اتفاق اقشار مختلف مردم در مبارزه با رژيم شاهنشاهي.
- حمايت يکپارچه مردم از روحانيت و رهبر کبير انقلاب اسلامي حضرت امام خميني.
- مطرح شدن نقش اسلام به‌عنوان يک قدرت تعيين کننده در برابر حکومت‌هاي طاغوتي و چندين هزار ساله.
- قرارگرفتن رژيم در مقابل مردم و آشکارتر شدن ماهيت پليد حکومت ستمشاهي.
- افشاي احزاب غير متکي به ملت، روحانيت و مذهب که از حرکت انقلابي مردم باز ماندند و کوشيدند اين باخت سياسي را با ارتباط بيشتر با مقامات آمريکايي جبران کند.
- افشاي سازش شاه و کارتر و توخالي بودن شعارهاي حقوق بشري آمريکا.
- بوجود آمدن پديده چهلم‌هاي پي در پي شهداء با الهام از اربعين حسيني و تداوم آن تا محو حکومت باطل و رسيدن به جمهوري اسلامي.
 
منابع:
۱- سوره ابراهيم آيه ۵/
۲- شهيدي ديگر از روحانيت، ص ۶۳/
۳- روزنامه اطلاعات ۱۷/۱۰/۵۶/
۴- کوثر، ج ۱، ص۳۱۹/(مجموعه سخنراني‌هاي حضرت امام خميني)
۵- کوثر، ج ۱، ص ۳۲۱/
۶- سابق، ج ۱، ص ۳۴۲/
۷- کوثر، ج ۱، ص ۳۵۴



 
تعداد بازديد:1459 آخرين تغييرات:92/10/18
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر