جمعه 6 مرداد 1396 - 4 ذي القعده 1438 - 28 ژولاي 2017
صفحه اصلي/دين و انديشه


 
 


 










 


 












خروجي RSS

اعتکاف؛ راه رستگاری

fiogf49gjkf0d

اعتکاف؛ راه رستگاري

اعتکاف، بهترين فرصت براي خودسازي نفس و مجال انس با خداست.

اعتکاف در لغت به معناي خود را باز داشتن، درجايي ماندن،گوشه نشيني براي عبادت(۱)، توقف طولاني،حبس کردن(۲)،اعتکاف به محبوس کردن خود درمسجد با نيت عبادت و قرب خدا اطلاق مي‌گردد.(۳)

اعتکاف عبارتست ازماندن درمسجد به قصد بندگي خدا وبه خودي خود مستحب است وبه واسطه نذر وقسم يا عهد يا اجاره ومانند اينها واجب مي‌شود.

اعتکاف وسيله ارتباط وانس با خالق جهان است،اعتکاف عاشقان را به طواف حريم الهي يعني دل مي برد،اعتکاف انسان در پيشگاه حضرت حق در زمان و وقت خاصي نيست زيرا برعارف است که حضوردائم داشته باشد و حضوردائم اواعتکاف اوست و انقتاع الي الله به طور دائم داشتن،زبان حال و قال اوست،اعتکاف در حقيقت کوي ولايت وقوف پيداکردن ودرنهانخانه دل با حقيقت حق سخن گفتن است.

اعتکاف فرصتي است که آدمي چند روزي در فراغت به انجام عبادت بپردازد يعني اشتغالات روزمره زندگي را کناربگذارد وشب و روز خود را براي خداوند متعال و راز و نياز با او وقف کند.

اعتکاف گلگشتي است درعالم کروبيان.تجربه ارزنده اي است براي دست افشاندن ازمتاع دنيا و پهلو تهي کرد از دار غرور ودامن کشيدن از خارف و اغلال آن است. اعتکاف مجال انس با خداست، مقدمه شهود رب و وصول به محضر لاهوتي اوست.

اعتکاف مجالي است براي راه يافتن به بارگاه جلال وجبروت حق و توفيقي است براي نشستن بر سرخوان لطف ومائده مهر و لذت بردن از راز و نياز ومناجات با اوست.


اعتکاف درقرآن

يکي ازبهترين فرصت ها براي خودسازي،اعتکاف است.

مي توان درهمه کارها قصد تقرب کرد؛ اعتکاف،فراغتي براي عبادت و تفکر،مناجات با قاضي الحاجات وخلوت با اوست و در اعتکاف است که مي توان تعلقات را درراه محبوب حقيقي ذبح کرد، از کثرت روي گرداند، به سوي وحدت حرکت کرد، با تهذيب نفس و سرمايه تقوا واخلاص،آخرت خود را آباد کرد.


کلمه اعتکاف در قرآن مجيد نيست ولي عاکفون در چند جاي قرآن وارد شده که درباره مقيمان واعتکاف کنندگان مسجد الحرام ومساجد ديگر شده است که خداي تعالي مي فرمايد:«ولاتباشروهن وانتم عاکفون في المساجد»(۴)

درتفسيروارده شده اعتکاف عبادتي است که حداقل با توقف سه شبانه روز در مسجد براي عبادت و توام با روزه وترک بسياري از لذايذ انجام مي‌شود و براي تصفيه روح وتوجه ويژه به پروردگار اثر عميقي به دنبال دارد.

در کلام ديگر خداوند مي فرمايد:«سواء العاکف فيه والباد»(۵) اشاره به اين است که درمراسم عبادت مردم يکسانند بلکه دراستفاده کردن از زمين وخانه هاي اطراف مکه براي استراحت و ساير نيازهاي خود مساوات بايد مراعات گردد. به همين جهت جمعي از فقها خريد وفروش واجاره خانه هاي کعبه را حرام دانسته وآيه فوق را شاهد آن شمرده اند.(۶)

 


اهميت اعتکاف از ديدگاه روايات

با مراجعه به کتب روايي و احاديث امامان معصوم(ع) درمي يابيم که اعتکاف مورد توجه اين بزرگان بوده است؛به طوري که بيش از صدها روايت راجع به اعتکاف رسول خدا(ص)،انبياي الهي،احکام وشرايط اعتکاف وارد شده است.

دربعضي روايات،مکان اعتکاف را مکاني خاص قرار داده وهرجايي را شايسته اعتکاف ندانسته اند،بلکه فرموده اند که بايد اعتکاف را در شريف ترين مکان ها يعني مساجد که خانه خداست وآن هم درمسجدي که مصلاي توده مسلمانان باشد،برگزار کرد که اين خود دليل بر اهميت وشرافت اعتکاف است. همچنين روزه که خود يکي از برجسته ترين ارکان دين است وبه آن سفارش بسياري شده، شرط و جزئي از اعتکاف قرار گرفته که اين هم بيانگر جايگاه رفيع اين سنت نبوي است.

همچنين در برخي روايات،ملاک سنجش وارزش گذاري اعمال را گاهي جهاد،حج،عمره وگاهي هم اعتکاف قرارداده اند که اين نيز بيانگر اهميت اعتکاف است.

ازاين رو،امير مومنان حضرت علي (ع) به معتکفين سفارش هاي بسيارارزنده اي دارند وضمن سوق دادن آنان به روح و حقيقت اعتکاف، از چيزهايي که حقيقت اعتکاف را از بين مي برد، نهي مي فرمايند:«يلزم المعتکف المسجد ويلزم ذکره الله والتلاوه و الصلاه ولا يتحدث با حاديث الدنيا ولا ينشدالشعر ولا يبيع ولا يشتري ولا يحضر جنازه ولا يعود مريضا ولا يدخل بيتا يخلومع امراه ولا يتکلم برفث ولا يماري احدا وما کف عن الکلام من الناس فهو خير له؛ بايد معتکف ملازم مسجد شودوبه ذکرخدا،تلاوت قرآن وخواندن نماز مشغول باشد،وبه سخناني درمورد دنيانپردازد، و خود را سرگرم (سرودن وخواندن) شعرنکند، واز خريدوفروش پرهيزکند، وبر جنازه اي حاضرنشود، ومريضي را عبادت نکند،وبا زني (نامحرم) در خانه اي خلوت نکند، واز گفتاروسخنان زشت بپرهيزد،وبا هيچ کس مجادله نکند، وهرقدر از گفت وگو با مردم دوري کند، برايش بهتراست.» (۷)

 


اخلاص دراعتکاف

رفتارهاي آدمي بي ترديد با هدف و انگيزه خاصي شکل مي گيرد وکمتر انساني پيدا مي‌شود که بي دليل وبدون جهت، کاري را انجام دهد.

سزاواراست انسان مومن عبادات خود را که به هدف مقبوليت هر عبادتي به مقرب الهي صورت مي پذيرد با اخلاص توام سازد چه آن که ارزش وميزان مقبوليت هرعبادتي به مقدار اخلاص فاعل آن است واعتکاف نبز با آثارانسان ساز وگران سنگ آن در سايه اخلاص پديد مي آيد.

درآيات نوراني قرآن مجيد و روايات ارزشمند ائمه معصومين (ع) به مسئله اخلاص وخدايي بودن اعمال توجه جدي شده وعمل بدون اخلاص را حباب برروي آب وبي تاثيرانگاشته اند.

اخلاص رنگ عمل است وجهت وسوي آن را تعيين مي‌کند و رنگ خدايي بهترين رنگها و بادوام ترين آنها است.

خداوند در سوره بقره مي فرمايد:«صبغه الله ومن احسن من الله صبغه» (۸) يعني قبله بودن خداوند ومحور بودن رضايت او بهترين جهت هاست.اخلاص علاوه بر تاثير سريع در قلب ونورانيت باطني وموفقيت سالک وسلوک الي الله داراي اثرات عميقي در همين زندگي دنيوي است وبراي صاحب خود منافع عديده اي در پي خواهد داشت.

پس اگر اخلاص درکار نباشد نتيجه اي از رياضات شرعي وعبادات واعمال صالح حاصل نمي شود:«قل اني امرت ان اعبدالله مخلصاله الدين؛ بگوکه من مامور شده ام خداوند را با اخلاص کامل عبادات کنم.(۹) اگر تقوي وپرهيزکاري را نشان از اخلاص بدانيم،قرآن مجيد براين امر تاکيد دارد که خداوند متعال فقط اعمال پرهيزکاران ومخلصان را مي پذيرد.(۱۰)

حضرت زهرا(س) فرمود: هرکسي عبادت خالصانه خودرابه سوي حق تعالي روانه کند پروردگارنيز بهترين مصلحتش را براي او نازل مي‌کند.(۱۱)

بايد توجه داشت که اخلاص ضد ريا شمرده مي‌شود وآن عبارت است از خالص ساختن قصد از غير خدا وپرداختن نيت از ماسوي الله وهرعبادتي که قصد در آن به اين حد نباشد از اخلاص عاريست پس کسي که طاعت مي‌کند اگر به قصد ريا يعني رئا نمودن به مردم وحصول قدر ومنزلت در نزد ايشان باشد آن مرائي مطلق است. پس اخلاص آن است که عمل اواز جميع شوائب واغراض خالي باشد وبه خاطر تقرب به خدا صورت گيرد نه براي مردم.

پرواضح است که اعتکاف هم به‌ عنوان يک عمل عبادي بزرگ از اين قاعده مستثني نيست وتا هنگامي که معتکف متوجه حضرت حق باشد و دل از غير خدا برکند ومراقبت اعمال و رفتار ظاهري و باطني خود باشد،در حال استفاده کردن از اعتکاف است،والا جز گرسنگي و تشنگي ومحبوس شدن در مسجد بهره اي نبرده است.

خلوت نشيني که در اعتکاف محقق مي‌شود، فرصتي مناسب براي عبادت و تفکروانس با مناجات خداوند متعال است.

غنيمت شمردن اين فرصت استثنائي و بهره بردن از فضاي معنوي اعتکاف،انسان مومن را در راه يابي به مراحل کمال ياري مي‌کند.

 

 


منابع:
۱- فرهنگ معين،ج۱
۲- مجمع البحرين،ج۵،ص۱۳
۳- مجمع البحرين،ج۵،ص۱۰۳
۴- سوره بقره،آيه۱۸۷
۵- سوره حج،آيه ۲۵
۶- تفسيرنمونه،ج۱۴،ص۶۲
۷- بحار الانوار،ج۹۲،ص۱۳۰

۸- سوره بقره، آيه ۱۳۸
۹- سوره زمر،آيه ۱۱
۱۰- سوره مائده،آيه ۲۷
۱۱- بحارالانوار،ج۷۰،ص۲۴۸

 

حبيب جمشيدي باندري کارشناس تشکل هاي ديني

www.ido.ir


 



تعداد بازديد:716 آخرين تغييرات:93/02/15
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر