پنج شنبه 27 دي 1397 - 11 جمادي الاول 1440 - 17 ژانويه 2019
صفحه اصلي/دين و انديشه

فضایل حضرت خدیجه(س) در قرآن و روایات

فضايل حضرت خديجه(س) در قرآن و روايات

حضرت خديجه(س) زني با فضيلت و داراي کمالات علمي و معنوي بود و در اثر معاشرت با پسرعمويش که عالمي دانا و دانشمند بود و به رسالت پيامبر خدا(ص) در آينده ايمان داشت. مي دانست که رسول خدا به پيامبري خواهد رسيد.

به گزارش خبرگزاري مهر، حضرت خديجه(س) پانزده سال قبل از عام الفيل و شصت و هشت سال قبل از هجرت نبوي در شهر مکه ديده به جهان گشود و پس از شصت و پنج سال زندگي با شرافت و فضيلت سرانجام در تاريخ دهم رمضان سال دهم بعثت و سه سال قبل ازهجرت رسول خدا به مدينه به لقاءالله پيوست.
 
نام او خديجه و کنيه اش «ام هند» نام پدرش «خويلد ابن اسد» و نام مادرش «فاطمه دختر زائدة بن الاصم» مي باشد.1
 
پدر ومادر خديجه با چند واسطه به « لويّ بن غالب» مي رسد که جدّ اعلاي پيامبر خداست و مادرمادر خديجه «هاله» دختر عبدمناف از اجداد پيامبر اسلام است. بنابراين خديجه هم از طرف پدر وهم از سوي مادرش با پيامبر اسلام هم نسب مي باشد.2
 
ب: ازدواج خديجه(س)
 
خديجه به وسيله قرابت فاميلي با رسول خدا (ص) از يک طرف و ملاحظه اخلاق حميده او در بازرگاني ازطرف ديگر ، وشنيدن اخبار رسالت از علماي يهود ونصاري ازسوي سوم ، عاشق دلباخته معنوي پيامبر بود  و گاهي در اين را ه گريه مي کرد ! و در شب هايي خواب به چشم اوفرو نمي رفت . ولذا مشکل خود را با پسر عمويش که عالم برجسته نصارا بود در ميان گذاشت، او دعايي نوشت ، وخديجه آن را زير بالشش گذاشت و شبانه در عالم خواب پيامبر را ديد ، وآينده برايش روشن شد ، و چون چشم برگشود ديگربه خواب نرفت و سرانجام کنيزش نفيسه دختر ــــ وبه قولي خواهرش را به سراغ پيامبر فرستاد و رسماً در خواست ازدواج کرد.3
 
خديجه با تلاش پيگير و تمهيد مقدمات عاقلانه ، به ويژه با تدبير پسر عمويش، ورقة بن نوفل ، سرانجام به مقصود خود رسيد ، و فرزندان هاشم را که ستارگان حجاز بودند به خانه خود جذب کرد ، آنان در حالي که رسول خدا را با تمام عزت واحترام در ميان گرفته بودند ، براي اجراي عقد به حضور خديجه رسيدند، و خطبه عقد با يک برنامه جالب اجراشد و پس از مراسم، يادگار عبدالله در کنار عمويش ابوطالب عازم خانه پيشين گشت، ولي خديجه همراه با مهر و محبت ويژه دامن محمد را گرفت و گفت «سيدي! إلي بيتک فبيتي بيتک و أنا جاريتک !؛اي مولايم ! بيا به خانه خودت، خانه من خانه تو است ، و من نيز کنيز تو هستم.»4
 
خديجه به اين طريق زندگي مشترک خود را با آن حضرت شروع کرد.
 
ج : القاب خديجه(س) قبل از اسلام
 
القاب خديجه (س) قبل از اسلام بسيار بوده است که کتابهاي بسياري در مورد آن سخن رانده اند و از جمله القاب عبارتند از :
 
1.حضرت خديجه(س) قبل از ولادت، در کتاب آسماني انجيل که بر حضرت عيسي نازل شد به عنوان ـ بانوي مبارکه و همدم مريم در بهشت» ياد شده است، در آنجا که در توصيف پيامبر اسلام (ص) خطاب به عيسي چنين آمده:(نسله من مبارکة، وهي مونس أمک في الجنة)5 نسل او از مبارکه (بانوي پربرکت) است که همدم مادرت مريم در بهشت مي باشد»  
 
2.در عصر جاهليت که وجود زن پاکدامن بسيار کم بود، وبسياري اززنان به انحراف هاي عصر جاهلي آلوده بودند، حضرت خديجه به خاطر قداست و پاکي در همه ابعاد، به عنوان« طاهره» [پاک سرشت وپاک روش]خوانده مي شد.
 
3 . و نيز شخصيت خديجه در همان عصر آن چنان چشمگير و مورد احترام خاص و عام بود که او را با عنوان «سيده نسوان» [سرور زنان ] مي خواندند.6
 
فصل دوم: فضايل خديجه(س) در قرآن و روايات
 
الف: ايمان و فداکاري خديجه(س)
 
خديجه(س) زني با فضيلت و داراي کمالات علمي و معنوي بود و در اثر معاشرت با پسرعمويش که عالمي دانا و دانشمند بود و به رسالت پيامبر خدا(ص) در آينده ايمان داشت. مي دانست که رسول خدا به پيامبري خواهد رسيد.
 
خديجه از علماي ديگر يهود و نصارا نيز سخناني در تأييد نبوت پيامبر شنيده بود، و از همه مهم تر در سفر بازرگاني آن حضرت به سرزمين شام از طريق غلامش «ميسره» که همراه کاروان بود، اطلاعات زيادي از کرامات و معجزات آن بزرگوار شنيده و بر عشق و ايمانش افزوده بود، لذا با ورقة بن نوفل راز دل گشود و خواهان وصلت با پيامبر شد.
 
همه اينها حاکي از ايمان خديجه به رسالت پيامبر بود که سالها قبل ازبعثت آن حضرت اتفاق افتاده، لذا پس از مبعوث شدن به رسالت الهي نخستين شخصي که به وي ايمان آورد خديجه بود.7
 
امير مؤمنان در «خطبه قاصعه»مي فرمايند: روزي که رسول خدا به پيامبري رسيد،نور اسلام  به هيچ خانه اي وارد نشد جز به خانه پيامبر(ص) و خديجه(س) که من سومين نفر آنان بودم که نور وحي و رسالت را مي ديدم و عطر نبوت را استشمام مي کردم .8
 
خديجه(س)ازنظر ايمان و عقيده به جايي رسيده بودکه خدا و پيامبر و ملائکه او را دوست داشتند، وبر ايمان اومباهات مي کردند، واو را افضل زنان پيامبر و جزء برترين زنان عالم و جهان معرفي مي نمودند!
 
خديجه(س) زني است که پيامبر خدا(ص) در حق او مي گويد :اي خديجه! خداوند متعال هر روز به وجود تو چندين بار به ملائکه اش مباهات مي کند .9
 
آري! خديجه زني بود که در اثر ايمان و فداکاري به جايي رسيد که خداوند به او سلام رساند . اونه تنها اين همه ناملايمات را تحمل کرد،بلکه تمام تلخي هاي سياسي واجتماعي آن روز را که قلب نازنين پيامبر خدا (ص) را مجروح مي ساخت ترميم نمود، و وي را در ادامه سيرالهي اش ياري داد، و مايه آرامش شوهر گشت!
 
ب:خديجه(س) در قرآن
 
حضرت خديجه نخستين ام المؤمنين است که در قرآن مجيد به عنوان يکي از زنان پيامبر مورد توجه است، و به طور شخصي نيز در سوره «ضحي» آيه هشتم بنام و اوصاف او اشاره گرديده است.
 
قبلا خاطر نشان گرديد که حضرت خديجه قبل از ازدواج با پيامبر ثروتمند ترين شخص جزيرة العرب بود و حدود هشتاد هزار شتر داشت و کاروانهاي تجارتي او شب و روز در طائف و يمن و شام و مصر و ساير بلاد در حرکت بودند، برده هاي بسيار داشت که به تجارت اشتغال داشتند.
 
حضرت خديجه(س) پس از ازدواج با پيامبر(ص) همه اموالش را قبل از اسلام و بعد از آن، در اختيار پيامبر گذاشت، تا آن حضرت هرگونه که خواست آن اموال را در راه خدا به مصرف برساند، به گونه اي که پيامبر که فقيربود بي نياز شد، وخداوند درمقام بيان نعمتهاي خود به پيامبر اکرم از جمله مي فرمايد:10 «و وجدک عائلا فأغني ؛ خداوند تو را فقير يافت و بي نياز نمود»11
 
اينکه نام وي در آدرس مذکور در قرآن مجيد مورد عنايت قرار گرفته، در تفسيرهاي عامه و خاصه و در روايات اهل بيت آمده است، و تصريح کرده اند که مراد از «بي نياز ساختن پيامبر » مال و بخشش خديجه بود که همه را در طبق اخلاص گذاشته و براي پيشرفت دين مبين اسلام در اختيار پيامبر قرار داد.12
 
ج: خديجه(س) در روايات
 
در روايت اسلامي از طريق شيعه و اهل تسنن نقل شده، اززبان پيامبر و امامان معصوم در شأن ومقام ارجمند ام المؤمنين حضرت خديجه کبري (س) سخن فراوان با تعبيرات گوناگون به ميان آمده است.
 
در اينجا نظر شما را به نمونه هايي ازآن گفتار جلب مي کنم.
 
1. پيامبر(ص) فرمود: جبرئيل نزد من آمد و گفت : اي رسول خدا! اين خديجه است، هرگاه نزد تو آمد، براو از سوي پروردگارش واز طرف من، سلام برسان:«وبشرها ببيت في الجنة من قصب لاصخب ولانصب» «و او را به خانه اي از يک قطعه (از زبرجد) در بهشت که در آن رنج ونا آرامي نيست، مژده بده»13
 
2.پيامبر اکرم درتفسير (آيه 27مطففين )«عيناً يشرب بها المقربون؛ همان چشمه بهشتي که مقربان از آن مي نوشند»  فرمود: «المقربون السابقون؛رسول الله ، و علي بن ابيطالب و الائمة، و فاطمه بنت محمد ؛» «از مردان بسياري به حد کمال رسيدند، واز زنان به درجه آخر کمال نرسيدند مگر چهار زن که عبارتند از : آسيه ،مريم ، خديجه ، فاطمه »14
 
3.امير مؤمنان علي (ع) فرمود: «سادات نساء العالمين اربع: خديجه بنت خويلد و فاطمه بنت محمد و آسيه بنت مزاحم و مريم بنت عمران» «سرور بانوان دو جهان چهار بانو است که عبارتند از: خديجه، فاطمه، آسيه و مريم»15پيام اين روايات اين است که به رازهاي عظمت مقام اين بانوي ارجمند پي ببريم، و شايستگي هاي اورا بشناسيم و از او در مسير تکامل به عنوان برترين الگو، پيروي کنيم.
 
د: خديجه همسر رسول خدا(ص) در دنيا و آخرت.پيامبر(ص) فرمود: «اشتاقت الجنة إلي أربع من النساء: مريم بنت عمران و آسية بنت مزاحم زوجة فرعون وهي زوجة النبي ،في الجنة» «و خديجه بنت خويلد زوجة النبي في الدنيا وآلاخرة و فاطمه بنت محمد»16بهشت مشتاق چهار زن است : 1ـ مريم دختر عمران 2ـ آسيه دختر مزاحم ـ همسر فرعون، که همسر پيامبر در بهشت است . 3ـ خديجه دختر خويلد همسر رسول خدا در دنيا و آخرت 4ـ فاطمه دختر محمد (ص)
 
هـ :خديجه(س) درآئينه معراج پيامبر
 
طبق پاره اي از نقلها، معراج پيامبر(ص) از خانه خديجه(س) آغاز شد و بازگشت آن نيز در خانه خديجه روي داد. روايت شده: امام باقر(ع) فرمود: «جبرئيل مرکب براق را شبانه کنار درخانه خديجه آورد و در آن خانه به محضر رسول خدا رسيد، آن حضرت را از خانه بيرون آورد و بر مرکب براق سوار نموده واز مکه به سوي بيت المقدس سير داد...»
 
مطابق پاره اي از شواهد و قراين، پيامبر هنگام مراجعت ازمعراج نيز در خانه خديجه فرود آمد .17 براي اينکه به مقام درخشان حضرت خديجه(س) دررابطه با مسأله معراج پيامبر بيشترپي ببريم نظرشمارا به روايت زير جلب مي کنم .
 
سلام خدا بر خديجه : ابوسعيد خدري مي گويد: رسول خدافرمود: وقتي که در شب معراج، جبرئيل مرا به سوي آسمانها برد و سير داد،هنگام مراجعت به جبرئيل گفتم : «آيا حاجتي داري؟» جبرئيل گفت: « حاجت من اين است که سلام خدا و سلام مرابه خديجه برساني »پيامبر (ص) وقتي که به زمين رسيد ، سلام خدا و جبرئيل را به خديجه ابلاغ کرد. خديجه گفت «ان الله هو السلام ، وفيه السلام ، اليه السلام ، وعلي جبرئيل السلام ؛همانا ذات پاک خدا سلام است، واز او است سلام ، وسلام به سوي او باز گردد و برجبرئيل سلام باد.»18
 
اين مطلب بيانگر اوج مقام حضرت خديجه در پيشگاه خداست.
 
و:آوردن کفن از سوي خدابراي خديجه
 
در کتاب «الخصائص الفاطميه» نقل شده : طبق روايت مشهور هنگامي که حضرت خديجه رحلت کرد، فرشتگان رحمت از جانب خداوند کفن مخصوصي براي خديجه نزد رسول خدا آوردند واين علاوه بر اينکه مايه برکت براي خديجه بود،مايه تسلي خاطررسول خدا(ص) گرديد و به اين عنوان تقدير و تجليل جالبي از طرف خداوند؟ حضرت خديجه به عمل آمد.
 
پيامبر اکرم(ص) پيکر مطهرحضرت خديجه(س) را با آن کفن پوشانيد.سپس جنازه او را با همراهان به سوي قبرستان معلي بردند تا در کنار مادرش حضرت آمنه به خاک بسپارند. درآنجا قبري براي حضرت خديجه آماده کردند، رسول خدا درميان آن قبر رفت و خوابيد، سپس بيرون آمد وآن گوهر پاک را در آنجا به خاک سپرد.19
 
خدايا! به عظمت مقام خديجه(س) ما را ازشيوه زندگي سراسر درخشان اوبهره مند فرما، و از شفاعتش در قيامت مسرور گردان .
..........................................................
پانوشتها:
 
1- علي اکبر ، بابا زاده ، سيماي زنان در قرآن، قم، انتشارات لوح محفوظ،چاپ دوم ،1378،ص23
 
2- ر.ک، شيخ عباس، قمي، سفينه البحار، ج1،ص379
 
3 - رک:محمد تقي، مجلسي: بحار الانوار، بيروت، مؤسسه الوفاء، 1404هجري قمري، ج16، ص23
 
4 - رک:عباس، قمي : سفينة البحار،ج1،ص379
 
5 - رک : محمدتقي، مجلسي: همان، ص352،ج21(استفاده ازCDجامع الاحاديث)
 
6- رک:ذبيح الله، محلاّتي: رياحين الشريعه، تهران، دارالکتب الاسالمية، ج2،ص207،بي نا
 
7 - علي اکبر، بابا زاده : سيماي زنان درقرآن ، ص27
 
8 - رک:نهج البلاغه فيض الاسلام، ص811
 
9- رک :علي اکبر،بابا زاده، تحليل سيده فاطمه زهرا، قم، انتشارات دانش وادب، چاپ ششم، 1382،ص37
 
10 - رک:محمد، محمدي اشتهاردي،ص171،همان
 
11 - سوره ضحي (93)، آيه 8
 
12 - علي اکبر، بابا زاده : سيماي زنان در قرآن ، ص23
 
13 - رک: محمدتقي، مجلسي :همان ، ج16،ص8.(استفاده ازCDجامع الاحاديث)
 
14- محمد، محمدي اشتهاردي : ص189
 
15 - رک:عبدالحميد ، معتزلي: شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديدمعتزلي، قم بي نا، 1404،هجري قمري،ج10،ص266
 
16 - رک: محمدتقي، مجلسي:همان، ج43،ص53،54،(استفاده از CDجامع الاحاديث)
 
17 - رک:محمدتقي مجلسي،همان،ج43،ص216،(استفاده ازCDجامع الاحاديث)
 
18 - رک: محمدتقي مجلسي، همان ج16،ص7،(استفاده ازCDجامع الاحايث)
 
19- محمد، محمدي اشتهاردي، 264


 



تعداد بازديد:1922 آخرين تغييرات:93/04/17
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر