شنبه 28 دي 1398 - 22 جمادي الاول 1441 - 18 ژانويه 2020
صفحه اصلي/مقالات

داستان غدیرخم

داستان غديرخم

در سال دهم هجرت،پيامبر از آخرين سفر حج خود باز مي گشت، گروه انبوهي که تعدادشان را تا صد و بيست هزار رقم زده اند او را بدرقه مي کردند تا اين که به پهنه بي آبي به نام غدير خم رسيدند.

نيم روز هيجدهم ذي الحجه بود که ناگهان پيک وحي بر رسول خدا صلي الله عليه و آله نازل شد و از جانب خدا پيام آورده که: «اي رسول آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده به گوش مردم برسان و اگر چنين نکني رسالت او را ابلاغ نکرده اي و خداوند تو را از گزند مردمان حفظ خواهد کرد»پيامبر دستور توقف دادند و همگان در آن بيابان بي آب و در زير آفتاب سوزان صحرا فرود آمدند و منبري از جهاز شتران براي پيامبر ساختند و رسول خدا بر فراز آن رفته و روي به مردم کردند.

ابتدا خداي را سپاس فرموده و از بديهاي نفس اماره به او پناه جست و فرمود: اي مردم بزودي من از ميان شما رخت بر مي بندم، آنگاه مي افزايد چه کسي بر مومنين در ارزيابي مصلحت ها و شناخت و تصرف در امور سزاوارتر است همه يک سخن مي‌گويند خدا و پيامبر داناترند.

رسول گرامي مي فرمايد: آيا من به شما از خودتان اولي و سزاوارتر نيستم و همگان يک صدا جواب مي دهند که چرا چنين است.آنگاه فرمود: من دو چيز گرانبها در ميان شما مي گذارم يکي ثقل اکبر که کتاب خداست و ديگري ثقل اصغر که اهل بيت منند. مردم، بر آنان پيشي نگيريد و از آنان عقب نمانيد. آنگاه دست علي (ع) را در دست گرفت و آن قدر بالا برد که همگان او را در کنار رسول خدا ديدند و شناختند.

سپس فرمود: خداوند مولاي من و من مولاي مؤمنان هستم و بر آنها از خودشان سزاوارترم. اي مردم هر کس که من مولا و رهبر اويم اين علي هم مولا و رهبر اوست و اين جمله را سه بار تکرار کرد و چنين ادامه داد: پروردگارا، دوستان علي را دوست بدار و دشمنان او را خوار.خدايا علي را محور حق قرار ده و سپس فرمود: لازم است حاضران اين خبر را به غايبان برسانند. هنوز اجتماع به حال خود باقي بود که دوباره آهنگ روح بخش وحي گوش جان محمد صلي الله عليه و آله را نواخت که:‌ «امروز دينتان را برايتان کامل نمودم و نعمت خود را بر شما به پايان رساندم و اسلام را به‌عنوان دين برايتان پسنديدم» و بدين سان علي (ع) از جانب خداوند براي جانشيني پيامبر (ص) برگزيده شد.

سنديت واقعه غدير خم

مرحوم علامه امينى در کتاب الغدير خود نام راويان حديث غدير را به ترتيب زمان زندگى ذکر کـرده اسـت:در ميان اصحاب رسول خدا (ص ) ۱۱۰ نفر، در ميان تابعين ۸۴ نفر، در ميان علماى قرن دوم هجرى ۵۶ نفر، در ميان علماى قرن سوم هجرى ۹۲ نفر، در ميان علماى قرن چهارم هجرى ۴۳ نفر، در ميان علماى قرن پنجم هجرى ۲۴ نفر، در ميان علماى قرن ششم هجرى ۲۰ نفر، در ميان علماى قرن هفتم هجرى ۲۱ نفر، در ميان علماى قرن هشتم هجرى ۱۸ نفر، در ميان علماى قرن نهم هجرى ۱۶ نفر، در ميان علماى قرن دهم هجرى ۱۴ نفر، در ميان علماى قرن يازدهم هجرى ۱۲ نفر، در ميان علماى قرن دوازدهم هجرى ۱۳ نفر، در ميان علماى قرن سيزدهم هجرى ۱۲ نفر، در ميان علماى قرن چهاردهم هجرى ۱۹ نفر.

حديث غدير در کتب معتبر اهل سنت از جمله در کتاب «مسند» امام احمد حنبل، در «سنن» ترمذى، «مسند احمد» و در «مستدرک» حافظ ابن عبداللّه حاکم نيشابورى به مضامين مختلف ذکر شده است.مفهوم عيدهيجدهم ذي الحجه روز غدير خم را مسلمين خصوصاً شيعيان عيد شمرده اند.لغويون عيد را از مشتقات ماده “ع و د” به معناي بازگشت مي دانند و در نوروز بازگشت حيات را به پيکر سرد گرامي مي دارند، حياتي که در هجوم خزان به سردي مي گرايد و در بيداد سرماي زمستان تا مرز نيستي پيش مي رود تا آنجا که گويي هرگز نبوده است.

در مقام تطبيق اين نکته با موازين مکتبي و مذهبي بايد گفت عيد آدمي بزرگداشت بازگشت حيات معنوي انسان است. در چنين باوري نوروز انسان روزي است که وي به خويشتن باز گردد و گمشده اش را دريابد. مثلاً در ماه مبارک رمضان آدمي بعد از سي روز جهاد و مجاهده با نفس سرکش تمام ناخالصي هاي وجودش را ذوب مي‌کند تا عبوديت ناب در آن تجلي کند و آنگاه عيد فطر است.

پس عيد اسلامي بازگشت حيات است و تعيين آن بر عهده شرع اقدس. غدير بنا بر اين تفسير هر دو شرط را دارد يعني هم بازگشت به خويشتن است و هم از طرف شرع مشخص شده است.غدير بازگشت حيات دوباره اسلام است، علاوه اينکه عيد غدير تشريع هم شده است.

در زير به نمونه هايي از رواياتي که غدير را عيد شمرده اند اشاره مي‌شود: فرات بن ابراهيم کوفي از امام صادق عليه السلام نقل مي‌کند که ايشان به نقل از پيامبر اکرم فرمودند: يوم غدير خم افضل اعياد امتي؛روز غدير بزرگترين عيد امت من است. حسن بن راشد مي‌گويد از امام صادق عليه السلام پرسيدم: غير از عيد فطر و قربان براي مسلمانان عيد ديگري هم هست؟ فرمودند: بلي و اين عيد از آن دو عيد ديگر با فضيلت تر است. گفتم کدام روز است ؟فرمود: روز هيجدهم ماه ذي حجه عيد غدير خم. عرض کردم: قربانت شوم در آن روز چه اعمالي انجام دهيم؟ فرمودند: روزه بگيريد بر محمد و آلش صلوات بفرستيد ……يقين بدانيد انبيا عليهم السلام روزي که وصي خود را نصب مي کردند امر مي کردند که آن روز را جشن بگيرند.وقتي به سيره ائمه و پيامبر اکرم مراجعه مي‌شود در مي يابيم که پيامبر و امير مؤمنان و ساير ائمه با روز غدير به‌عنوان يک عيد برخورد کرده و مسلمانان را به تبريک و تهنيت گفتن به هم دعوت کرده اند.

امام حسن عليه السلام روز عيد غدير در کوفه مهماني بزرگي برپا مي داشتند.امام علي با فرزندان و گروهي از پيروانش بعد از نماز براي شرکت در مجلس به منزل امام حسن عليه السلام مي رفتند. و پس از اتمام مهماني امام حسن عليه السلام هدايايي به مردم اعطا مي فرمود. لذا اين حرکت امام حسن عليه السلام موجب شد مردم به روز عيد غدير عادت کنند.

اعمال غديرحادثه غدير حادثه بزرگي است و عيد غدير عيدي بزرگ و شايد شريفترين عيد مسلمانان است.در بيان ائمه عليهم السلام براي اين روز بزرگ اعمالي وارد شده است که به برخي از آنان اشاره مي‌شود:

 

1ـ تحکيم بيعت با ولايت

همانگونه که پيامبر اکرم بعداز نصب امام علي عليه السلام به امامت مسلمين به جماعت مسلمانان امر کرد که با او بيعت کنند در سالروز آن حماسه جاويد پيامبر تجديد آن بيعت سفارش شده است.لذا زيارت اميرالمومنين و ساير ائمه مستحب است. به همين منظور ادعيه زيادي نيز وارد شده است.

 

2ـ اظهار سرور و شادماني

در وصف شيعه و شيعيان گفته شده است که به شادي ما ائمه شادند و به حزن ما محزون و مسلم است که عيد غدير شادي بخش ترين عيد ائمه است و شادماني شيعه در اين روز فرض است و هارون گويد در روز هيجدهم ذي حجه خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم که فرمود: حقا که روز غدير روز عيد فرح و سرور است.

در روز عيد غدير اظهار فرح و امير المومنين علي عليه السلام نيز فرمودند: در روز عيد غدير اظهار فرح و شادماني کنيد و برادران مسلمان خود را نيز شاد گردانيد.

 

4ـ مصافحه کردن

مصافحه يا دست دادن از آداب اسلامي است و در روز عيد غدير به آن تاکيد بيشتري شده است. امام علي عليه السلام فرمودند: روز عيد غدير هنگامي که يکديگر را ملاقات مي‌کنيد با هم مصافحه کنيد.ذکر مخصوص اين روز نيز هنگام مصافحه سفارش شده است؛ الحمد لله الذي جعلنا من المتمسکين بولايت اميرالمومنين و الائمه عليهم السلام. ترجمه سپاس خداي را که ما را از جمله درآويختگان به ولايت اميرالمؤمنين علي و ائمه عليهم السلام قرار داد.

 

5-پيمان اخوت و برادري

از برنامه هاي اسلام ايجاد اخوت و برادري است. و به همين منظور پيامبر اکرم بين مسلمانان مهاجرين و انصار پيمان برادري بست و با پيمان اخوت علي را با خويش برادر نمود و در برخي از زيارات که خطاب به پيامبر مي خوانيم: السلام عليک و علي اخيک علي بن ابيطالب عليه السلام يعني سلام بر تو و برادرت علي اشاره به همين برادري است. پيمان برادري و عقد اخوت بستن از اعمال وارده در روز غدير است و صيغه مخصوصي دارد که در مفاتيح الجنان آمده است.

 

6ـ احسان و انفاق

احسان و انفاق از دستورات ويژه اسلامي است. اما در ايام بزرگ مثل عيد غدير بر آن تأکيد بيشتري شده است. در سيره امام حسن عليه السلام است که ايشان روز عيد غدير مهماني مي داد و شخص امام علي عليه السلام نيز در آن مراسم شرکت مي کرد.

 

7ـ صله رحم

صله رحم از پسنديده ترين آداب اسلامي است و شرع مقدس اسلام بر مطلب تأکيد فراوان نموده است. اما در روز عيد غدير بر اين نکته سفارش بيشتري شده است. امام صادق عليه السلام مي فرمايد: از کارهايي که در روز عيد غدير مستحب است صله رحم است.

 

8ـ رفع حاجت مؤمنان

رفع حاجت مومنان از جمله اعمالي است که اسلام براي آن ارزش خاصي قائل شده است و ائمه آن را از چند طواف برتر مي دانند. در روز غدير اين عمل فضيلت بيشتري دارد. امام علي عليه السلام فرمودند: کسي که مؤمنان را در روز غدير تکفل کند نزد خداي متعال من ضامنش هستم که از کافر شدن و پريشان شدن در امان باشد يعني رفع حاجت مؤمنان سبب عاقبت به خيري است.

 

9ـ غسل کردن و لباس نو پوشيدن

امام صادق عليه السلام فرموده اند در روز عيد غدير پاکيزه ترين لباسهاي خود را بر تن بپوش. با غسل طهارت معنوي حاصل مي‌شود و با نظافت طهارت ظاهري.

 

10-تشکيل اجتماع

در روز عيد غدير به جهت يادآوري روزي که پيامبر به امر خداوند علي عليه السلام را به امامت امت اسلامي نصب کرد، بجاست در مراکز گوناگون گرد آييم و به ياد آن روز بزرگ و ثمراتش شادمان باشيم. ائمه سفارش کرده اند که به جهت يادآوري مقام محمد صلوات الله عليه و آل او عليهم السلام اجتماعات تشکيل بشود. و خود نيز از اين گونه اجتماعات برپا مي داشتند.

 

11ـ دعا روزه و عبادت

روزه و دعا از اعمالي است که در همه اعياد مورد سفارش و تأکيد است خاصه در روز عيد. غدير حسن بن راشد گويد: از امام صادق عليه السلام درباره عيد غدير پرسيدم و حضرت فرمود: اين عيد از عيد قربان و فطر برتر است. آن روز را روزه بگيريد و بر محمد و آلش زياد صلوات بفرستيد.

تعداد بازديد:1480 آخرين تغييرات:93/07/20
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر