جمعه 30 شهريور 1397 - 11 محرم 1440 - 21 سپتامبر 2018
صفحه اصلي/مقالات


 
 


 










 


 












خروجي RSS

سبک زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها

fiogf49gjkf0d

سبک زندگي حضرت زهرا سلام الله عليها


از ميان معصومين عليهم السلام آن که زندگي پر برکتش به خصوص براي زنان مسلمان همچون خورشيدي نورافشاني مي‌کند، وجود نازنين حضرت فاطمه زهراسلام الله عليها است که آشنايي با سبک زندگي آن حضرت بسيار براي ما راهگشا خواهد بود. در جامعه امروز که نظام سرمايه داري غرب با تهاجم فرهنگي خود سعي دارد الگويي مبتذل و غيرانساني براي زنان و دختران مسلمان ارائه کند مسلما پرداخت به ابعاد گوناگون شخصيتي آن حضرت مي تواند الگوي عملي مناسبي براي جامعه شيعي باشد.
خاندان وحي نبوت به‌عنوان بهترين اولياء الهي داري سبک زندگي الهي بودند. و زندگي اهل بيت عصمت و طهارت(عليهمالسلام) راهنماي بسيار روشني است براي کساني که بخواهند به بهترين حيات دنيوي و اخروي دست يابند. اين مساله آنقدر پر اهميت است که در برخي احاديث شيعه گي و پيروي از ايشان به التزام و تبعيت عملي از سبک زندگي ايشان در آمده است.
در زيارت مقدسه جامعه کبيره که از امام هادي(ع) نقل شده است مي خوانيم:اَلسَّلامُ عَلي مَحاَّلِّ مَعْرِفَةِ اللَّهِ(سلام بر جايگاه هاي شناسايي خدا)؛ آنچه از اين فراز بر مي آيد اين است که بهترين راه و جايگاه براي شناخت خدا و راه رسيدن به خدا بررسي زندگي ائمه و معصومين(ع) است.همين طور در فرازي ديگر از اين زيارت امده است: مَنْ اَتيکُمْ نَجي وَمَنْ لَمْ يَاْتِکُمْ هَلَک(هرکس به نزد شما آمد نجات يافت و هر کس نيامد هلاک شد).و ثمره وصال انسان به آن بزرگواران را طيباً لِخَلْقِنا وَ طَهارَةً لاِنْفُسِنا وَ تَزْکيةً لَنا وَ کفّارَةً لِذُنُوبِنا(موجب پاکي اخلاق ما و پاک شدن خود ما و تزکيه ما و کفاره گناهان ما) بيان مي‌کند.
در فرازي از زيارت عاشورا مي خوانيم:اللهُمَّ اجْعَلْ مَحْياي مَحْيا مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد، وَمَماتي مَماتَ مُحَمَّد وَآل مُحَمَّد. که همان اشاره به خواست خداوند و دعاي شيعه براي قرار گرفتن در مسير سبک زندگي اهل بيت(ع) است.
از ميان معصومين(ع) آن که زندگي پر برکتش به خصوص براي زنان مسلمان همچون خورشيدي نورافشاني مي‌کند، وجود نازنين حضرت فاطمه زهرا(س) است که آشنايي با سبک زندگي آن حضرت بسيار براي ما راهگشا خواهد بود.
در جامعه امروز که نظام سرمايه داري غرب با تهاجم فرهنگي خود سعي دارد الگويي مبتذل و غيرانساني براي زنان و دختران مسلمان ارائه کند مسلما پرداخت به ابعاد گوناگون شخصيتي آن حضرت مي تواند الگوي عملي مناسبي براي جامعه شيعي باشد.

در ذيل به بررسي برخي از گوشه هاي از سبک زندگي عبرت آموز زندگي سراسر تور حضرت فاطمه زهرا(س) مي پردازيم:
رفتار با والدين و احترام محبت آميز به پدربزرگوار خويش
حضرت فاطمه سلام الله عليها هشت سال در مکه پا به پاي پدر در اعتلا و پيشرفت اسلام کوشيد و در آزار کفار و مشرکان و منافقان يار و مددکار پدر بود. در دره و شعب ابوطالب، سه سال درکنار پدر تحمل کرد و زماني که مشرکان پيامبر(ص) را آزار و اذيت و زخمي و يا جسارتي مي کردند، پيامبر(ص) را دلداري مي داد و زخم هايش را مداوا مي کرد؛ اين گونه بود که پيامبر(ص) ايشان را «ام ابيها»(مادر پدرش) ناميد.
فاطمه زهرا(س) در همه حال به ياد پدر گرامي خويش بود و از هيچ نعمت و کمکي براي ياري به پدر دريغ نمي کرد. در روايت است که: سه روز بود که پيامبر(ص) غذايي نخورده بودند به طوري که بر حضرت سخت مي گذشت. در نزد همسرانش خوراکي يافت نمي شد. نزد فاطمه آمد و گفت: دخترم نزد تو چيزي براي خوردن هست که بسيار گرسنه ام؟ عرض کرد: نه به خدا سوگند! وقتي پيامبر(ص) بيرون رفت، دخترش از اينکه نتوانسته پدر را سير کند محزون شد. ناگهان دختر همسايه در زد و دو قرص نان و يک تکه گوشت خدمت فاطمه(س) آورد. او خوشحال شد و گفت خود را بر رسول خدا مقدم نمي داريم. درحالي که همه گرسنه بودند آن را زير سبد نهاده و سرپوش بر آن گذاشت. حسن و حسين عليها السلام را خدمت پيامبر(ص) فرستاد، تا جدشان را براي غذا دعوت کنند. پيامبر(ص) تشريف آوردند و غذاي بسيار معطري زير سبد يافت. سوال کرد اين غذا از کجاست؟ فاطمه(س) جواب داد: از جانب خدايي که به هر کس بخواهد بدون حساب روزي مي دهد. پيامبر(ص) و همه اعضاي خانواده علي(ع) و همسران پيامبر(ص) از آن غذا خوردند و براي همسايه ها هم فرستادند.
بانوي عطوفت حضرت زهرا(س) هميشه رفتاري سرشار و آميخته از ادب و تواضع و فروتني نسبت به پدر داشت. گرچه رابطه ايشان بسيار عاطفي و سراسر محبت و صميميت بود، اما اين مانع احترام و تواضع ويژه ايشان نسبت به پيامبر(ص) نمي شد. نقل است از حضرت فاطمه(س) که فرمود: وقتي بر پيامبر(ص) آيه نازل شد(که پيامبر(ص) را با نامش خطاب نکنيد)، هيبت پيامبر(ص) مرا گرفت، به طوري که نتوانستم به او "يا ابة" بگويم و يا رسول الله به او مي گفتم. حضرت از من روي گرداند. چند بار به همين ترتيب صدا کردم و او جواب نداد. سپس فرمود: دخترم اين آيه درباره تو و خاندان تو نازل نشده است. تو از مني و من از تو هستم. اين آيه درباره اهل جفا و تکبر و کساني که فخر مي ورزند نازل شده است. تو "يا ابة" بگو. چون براي قلب من محبوب تر و براي پروردگار رضايت بخش تر است.
پيمان عشق و محبت(مرج البحرين يلتقيان)
از جمله نکات مهم زندگي حضرت فاطمه(س) ازدواج آن حضرت بود. ايشان خواستگاراني بسيار در ميان صحابه داشت که از نظر مالي در رتبه هاي بالايي قرار داشتند اما رسول خدا همچنان مسأله را به نظر خداوند موکول مي‌نمود تا سرانجام جبرئيل بر پيامبر(ص) نازل شد و گفت:اي محمد! خدا بر تو سلام مي رساند و مي فرمايد فاطمه را به عقد علي درآور، خداوند علي را براي فاطمه و فاطمه را براي علي پسنديده است.
و فاطمه(س) و پيامبر(ص) و اگر بهتر بگوييم خداوند تبارک و تعالي، علي(ع) را که جواني سرشار از ايمان و تعهد بود انتخاب کردند.
مسأله، مسأله زندگي، مهر و عطوفت، آرامش و تربيت، ايمان و تقوا بود. مسأله، مسأله حفظ دين و سلامت فکر و روح بود. قرار بود از محفل ساده و بي تکلف و بي رياي علي(ع) و فاطمه(س) هر لحظه نوري به عرش بلند شود و عرش را نوراني کند که خدا خود خواسته بود و اذن داده بود. آري! «في بيوت اذن الله ان يرفع و يذکر فيها اسمه». قرار بود ماحصل اين ازدواج حسن(ع) و حسين(ع) و زينب(س) وام کلثوم(س) باشند که هرکدام چون نوري در آسمان ولايت بدرخشند و راه زندگي ارادتمندانشان را به سوي خداوند روشن کنند.
فايده اي که آن ازدواج داشت چيزي نبود که با زر و سيم بتوان آن را قيمت گذاشت که هرچه فايده کمتر است معنويت بيشتر به ثمن بخث فروخته مي‌شود و هرچه تجلي معنويت بيشتر باشد مال کم ارزش تر خواهد بود. قرار بود ازدواج علي(ع) و فاطمه(س) الگويي شود براي شيعيانشان تا ابد.در رواياتي نقل شده است که پيامبر اکرم(ص) فرمود: اگر علي نبود، فاطمه همتايي نداشت. از اينجا مشخص مي‌شود منظور پيامبر(ص) در کفويت زوجين، ايمان دو طرف است.
در آن زمان دارايي علي(ع) منحصر به شمشير و زرهي بود براي جهاد در راه خدا و شتري براي کار در باغستان هاي مدينه. او به دستور پيامبر(ص) زره را کابين فاطمه(س) قرار داد که به حدود ۴۰۰ درهم به فروش رسيد و پول آن صرف فراهم آوردن مقدمات زندگيش شد.پيامبر(ص) مقدار اندکي از پول را به بلال داد تا با آن عطر بخرد و بقيه پول را به چند تن از صحابه داد تا جهيزيه را از بازار فراهم کنند.
جهيزيه ساده و اندکي فراهم و نزد پيامبر(ص) آوردند. ساده و بي تکلف مي‌نمود. پيامبر(ص) چون سادگي بيش از حد اشياء را نگريست دست به دعا بلند کرده و فرمود: خدا به اهل بيت برکت دهد. و البته خدانيز چنين کرد چرا که «انما يريدالله ليذهب عنکم الرجس اهل البيت و يطهرکم تطهيرا» در حق هيچ کسي به جز اين خاندان نازل نشد! آري خدا خواست که اهل بيت پاک و مطهر قرار گيرند، به دور از هرگونه رجس و نازيبايي و ناپاکي. و خدا خواست که تا روزگار هست و هست، هرجا کرامتي ديده شود دوستدارانش به ياد حسن(ع) بيفتند و هر جا قيامي در راه خدا بر عليه ظلم ستم کيشي روي دهد با پرچم حسين(ع) افراشته شود و الگوي هر زن مسلماني زينب(س) باشد.
تفاهم در زندگي مشترک
اميرالمؤمنين علي(ع) مي فرمايد: «به خدا سوگند(در سراسر زندگي مشترک با فاطمه(س) تا آنگاه که خداي عزيز و جليل او را قبض روح فرمود هرگز او را خشمگين نساختم و بر هيچ کاري او را اکراه و اجبار نکردم، و او نيز مرا هرگز خشمگين نساخت و نافرماني من نکرد؛ هر وقت به او نگاه مي کردم رنج ها و اندوه هايم برطرف مي شد.»[۱]
تقسيم کار منزل با همسر
امام صادق(ع) مي فرمايد: «... علي(ع) آب و هيزم مي آورد و حضرت فاطمه آرد مي کرد و خمير مي ساخت و نان مي پخت و لباس ها را وصله مي زد، و آن بانوي گرامي از زيباترين مردم بود و گونه هاي مطهرش از زيبايي مثل گل بود. درود خدا بر او و پدر و فرزندانش باد.»[۲]
امام علي(ع) فرموده است: «فاطمه به قدري با مشک آبکشي کرد تا بر سينه اش اثر گذاشت، و به قدري با آسياب دستي آرد کرد تا دست هايش مجروح شد و آنقدر خانه روبي کرد و براي پخت و پز آتش زير ديگ نهاد که لباس هايش گردآلود و دودي گرديد؛ و در اين امور زحمت و رنج بسيار به او مي رسيد.. .»[۳]
پيامبر(ص) به فاطمه(س) کمک مي‌کند. رسول خدا(س) به منزل حضرت علي وارد شد، او را ديد که همراه فاطمه(س) مشغول آسياب کردن هستند، پيامبر فرمودند: «کداميک خسته تر هستيد؟ حضرت علي عرض کرد: فاطمه اي رسول خدا! پيامبر(ص) به فاطمه(س) فرمودند: «دخترم برخيز» و فاطمه برخاست و پيامبر(ص) به جاي او نشست و با علي(ع) در آرد کردن دانه ها ياري فرمود.[۴]
بنابراين احترام به همسر و رعايت حقوق همسر و همسردوستي و فرزند دوستي و سخت کوشي در امور خانه و تبديل خانه به مدرسه و تبديل بخشي از خانه به مسجد و عبادت گاه و برنامه ريزي در کار خانه و رعايت حق خدمت کار و آموزش قرآن و اخلاق به خدمت کار از ويژگي هاي حضرت زهرا(س) بود چنان که تبديل خانه به سنگر جهاد و مبارزه بر عليه ستمگران و دفاع از ولايت را در راستاي وظايف خويش مي دانست، همچنين توجه به دعا در حق همسايه و قانع بودن به خانه اجاره اي در اول زندگي و ايجاد روحيه عبادت و انفاق گروهي و خانوادگي در بين اعضا و و رعايت تفاهم با همسر و قبول مسئوليت شخصي در تربيت فرزندان و تقسيم کار در امور خانه و مشورت در امور و بردباري و تحمل فقر خانوادگي و مشکلات خانوادگي و فرمان پذيري از همسر از اخلاق و روحيات خاص حضرت زهرا(س) بود حتي رسيدن به انواع موفقيت هاي خانوادگي و سرودن شعر براي شوهر و فرزندان و پدر. نيز از اخلاق خانوادگي حضرت زهرا(س) مي باشد.
خوب شوهرداري کردن
براي زن بزرگ ترين موفقيت و ارزش اين است که در شئون گوناگون زندگي، خشنودي همسرش را به دست آورد و از هر گونه عملي که موجب ناراحتي شوهر مي‌گردد پرهيز نمايد. حضرت علي(ع) مي فرمايند: «جهاد زن، خوب شوهرداري است» زن براي اينکه بتواند در اين جهاد پيروزمند باشد بايد تمام سعي و تلاش خود را بکار گيرد تا خانه را محل آرامش مرد قرار دهد.
شوهرداري حضرت زهراي مرضيه(س) بهترين الگو براي زنان مسلمان است. رفتار حضرت زهرا(س) با شوهر در عالي ترين مرحله صفا و مهرباني بود. نه تنها هرگز خاطر شوهر را نرنجاند بلکه ياوري مهربان براي او بود.
حضرت علي(ع) مي فرمايند: «سوگند به خدا، من زهرا(س) را تا آن زمان که خداوند او را به سوي خود برد، خشمگين نساختم و در هيچ کاري موجب ناخشنودي او نشدم. او نيز هيچ گاه مرا خشمگين نکرد و عملي از او سر نزد تا باعث ناخشنودي من شود.»
و همچنين نقل است که امام علي(ع) فرمود:[۵] هرگاه به چهره او «زهرا(س)» نگاه مي کردم هر گونه غم و اندوه از من برطرف مي شد.[۶]
پس از ماجراي تلخ سقيفه، سران سقيفه براي جلب افکار عمومي مردم به فکر چاره افتادند تا به گونه اي که از حضرت زهرا(س) دلجويي نمايند که اجازه ملاقات مي خواستند. اما فاطمه زهرا(س) هر گونه پيشنهادي را رد مي‌نمود و موضع اعتراض و سکوت و بيزاري را ادامه مي داد.
روزي امام علي(ع) وارد منزل شد و فرمود: فاطمه جان خليفه و عمر در پشت درب منزل، منتظر اجازه ورود مي باشند، تا نظر شما چه باشد. حضرت زهرا(س) فرمودند: «علي جان خانه، خانه توست و من همسر تو مي باشم هر آنچه مي خواهي انجام ده.»[۷]
همسرداري حضرت فاطمه(س) نيز بهترين الگو براي زنان مسلمان است. شيوه رفتار با همسر براي يک زن آن قدر مهم است که حضرت علي(ع) مي فرمايد: جهاد زن، خوب شوهرداري کردن است.
فاطمه(س) با آن همه فضيلت، همسري نيکو و مطيع براي امير مؤمنان علي(ع) بود. روايت است هنگامي که علي(ع) به فاطمه (س) مي نگريست، غم و اندوهش برطرف مي شد.
رسول خدا در اولين شب ازدواج علي (ع) و زهرا(س) کارهاي آنان را به اين شکل تقسيم نمود: خمير کردن آرد و پختن نان و تميز کردن و جارو زدن خانه به عهده فاطمه (س) باشد و کارهاي بيرون منزل از قبيل جمع آوري هيزم و مواد غذايي را علي(ع) انجام دهد.
پس از آن بود که حضرت زهرا(س) فرمود: جز خدا کسي نمي داند که از اين تقسيم کار تا چه اندازه خوشحال شدم، زيرا رسول خدا (ص) مرا از انجام کارهايي که مربوط به مردان است، باز داشت.
فاطمه (س) هيچ گاه حتي اموري را که احتمال مي داد علي(ع) قادر به تدارک آنها نباشد، از او طلب نمي نمود؛ تا آنجا که از علي(ع) در رابطه با فاطمه(س) نقل شده است: به خدا سوگند که او را به خشم نياوردم و تا هنگامي که زنده بود، او را وادار به کاري که خوشش نيايد نکردم؛ او نيز مرا به خشم نياورد و نافرماني هم نکرد.
از ويژگي هاي مهم حضرت فاطمه(س) اين بود که آن بزرگوار بهترين يار و ياور شوهرش علي(ع) در اجراي فرامين الهي بود. پيامبر(ص) از علي(ع) سوال کرد: همسرت را چگونه يافتي؟ و علي(ع) پاسخ گفت: نِعْمَ الْعَوْنُ علي طاعَةِ اللَّه(بهترين يار و ياور براي اطاعت و بندگي خدا).
آن بانوي بزرگوار، نام همسر خود را با احترام ياد مي کرد. گاهي وي را با کنيه «ابالحسن» مي خواند و گاهي با ياد قرابت نسبي(يا ابن عم) وي را ندا مي داد. در حديث شريف کساء آمده است که حضرت فاطمه(س) مي فرمايد: ابوالحسن علي بن ابيطالب وارد شد و فرمود سلام بر تو اي دختر رسول خدا گفتم: و بر تو باد سلام اي ابا الحسن و اي امير مؤ منان. اين گونه نقل نام و خطاب احترام آميز يکي از نکات اصلي رابطه زوجين نسبت به يکديگر است.
از ديگر نکات متابعت ايشان از شوهر بود. نقل است هنگامي که مصدوم کردن حضرت زهرا(س) از اميرمومنان درخواست ملاقات و عيادت ايشان را کردند، حضرت علي(ع) تقاضاي آن دو را به فاطمه(س) ارائه کردند و ايشان در جواب فرمودند: البيت بيتک و الحره امتک(خانه متعلق به شماست و من هم به منزله کنيز و خدمتگزار در خانه شماهستم).
رسيدگي به وضع ظاهري به خاطر همسر از اصول زندگي يک زن و مرد مسلمان است. آمده است پيامبر براي شب عروسي حضرت زهرا(س) دستور داد عطرهايي خوشبو تهيه کنند و حضرت زهرا(س) نيز در داخل خانه دائماً معطر بودند.
تربيت و رفتار با فرزندان
سيره رفتار فاطمه(س) با فرزندان خود نيز سرمشقي مناسب براي تربيت صحيح فرزندان است. ايشان به فرزندان احترام مي گذاشتند و آنها را با احترام خطاب مي کردند و هميشه سعي در آموزش و تربيت ديني و اخلاقي آنها داشتند.
در حديث شريف کساء حضرت فاطمه(س) در پاسخ سلام فرزند خود امام حسن(ع) مي فرمايد: سلام برتو اي نور ديده ام و ميوه دلم. و در پاسخ سلام امام حسين(ع) مي فرمايد: سلام بر تو اي فرزند من و اي نور ديده ام و ميوه دلم.
حضرت زهرا (س) فرزندان خود را هميشه براي يادگيري و تعليم و تزکيه آماده مي کرد؛ به‌عنوان مثال به فرزندش حسن(ع) مي فرمود: «به مسجد برو، آنچه را از پيامبر شنيدي فراگير و نزد من بيا و براي من بازگو کن».
و در عين حال شادي و خوشحالي را در بيت خود تسري مي داد و اين تا حدي بود که از بازي با کودکان که نقش بسزايي در تربيت آنها دارد اجتناب نمي نمود. نقل شده است که فاطمه(س) فرزندش حسن(ع) را روي دست مي گرفت و بالا مي انداخت و حرکت مي داد و مي فرمود: اشبه أباک ياحسن، و اخلع عن الحق الرّسن، و اعبد الهاً ذامنن، و لاتوال ذا الاحسن.(اي حسن، نظير پدرت باش و ريسمان ظلم از حق دور کن، و خداوندي را که صاحب نعمت هاست پرستش کن و با افراد تيره دل دوست مباش).
ايشان هميشه رسيدگي به فرزندان را در اولويت قرار مي داد. سلمان مي‌گويد: روزي فاطمه زهرا(س) را ديدم که مشغول آسياب بود. در اين هنگام فرزندش حسين گريه مي کرد. عرض کردم: براي کمک به شما آسياب کنم يا بچه را آرام نمايم؟ ايشان فرمود: من به آرام کردن فرزند اولي هستم، شما آسياب را بچرخانيد.
همچنين از نکات بارز حضرت زهرا(س) در تربيت فرزندان سبک عملي تشويق به عبادت براي آنها بود. مسلما وقتي والدين الگوي عملي کودکان براي عبادت پروردگار باشند، در آينده و بزرگ سالي آنها نيز به تعصي از والدين اين راه را پيش خواهند برد.
در همين زمينه امام حسن(ع) مي فرمايد: مادرم فاطمه را در شب جمعه در محراب عبادت ديدم که به عبادت و نماز مشغول است، او پيوسته به رکوع و سجود مشغول بود که شب به پايان رسيد.
آن حضرت در شب بيست و سوم ماه مبارک رمضان کودکان خود را به بيداري فرا مي خواند. حضرت در روز بچه ها را مي خواباند تا استراحت کنند و غذاي کمتري به آنان مي داد تا بدين گونه زمينه و موقعيت بهتري براي شب زنده داري داشته باشند. ايشان نمي گذاشت احدي از اهل خانه خوابش ببرد و مي فرمود: محروم است کسي که از برکات شب قدر محروم بماند.
از نکات ديگر تربيتي ايشان عدالت در توجه به کودکان بود. آمده است روزي امام حسن(ع) نزد پيامبر(ص) آمد و اظهار تشنگي کرد. رسول خدا(ص) برخاست، ظرفي برداشت و از گوسفندي که داخل منزل بود مقداري شير دوشيد و به امام حسن(ع) داد. فاطمه زهرا (س)، به پيامبر(ص) گفت: گويا حسن براي شما عزيزتر از حسين است. پيامبر(ص) فرمود: نه. هردو برايم عزيز و محبوبند ولي چون اول حسن تقاضاي آب کرد او را مقدم داشتم.
همچنين روزي حسنين(ع) در حضور پيامبر(ص) کشتي گرفتند. در اين ميان فاطمه(س) شنيد که پدر بزرگوارش، امام حسن را به پيروزي بر امام حسين ترغيب مي‌کند. حضرت زهرا(س) از اين نوع رفتار پيامبر(ص) اظهار تعجب کرد. پيامبر فرمود: دوستم جبرئيل، حسين را تشويق مي‌کند و من حسن را تشويق مي نمايم.
تشويق فرزندان به فراگيري سواد آموزي
حضرت زهرا(س) از همان آغاز کودکي فرزندانش، عبادت خداي تعالي را در روح و روان آنها تثبيت کرد و خوي پرستش خداي يکتا را در فطرت لطيف آنها سرشت و از همان آغاز به آنها علم آموخت و آنها را براي کسب معارف و تشويق در فراگيري، آماده مي‏کرد، به‌عنوان مثال به فرزندش حسن(ع) که هفت ساله بود مي‏فرمود: «به مسجد برو، آنچه را از پيامبر شنيدي فراگير و نزد من بيا و براي من بازگو کن.»[۸]
حضرت فاطمه زهرا(س) در آموختن مسائل دين به ديگران از اشتياق زايدالوصفي بهره مند بود. روزي زني نزد او آمد وگفت: مادري پير دارم که در مورد نماز خود اشتباهي کرد و مرا فرستاده تا از شما مسئله اي را بپرسم. حضرت زهرا(س) سؤال او را پاسخ فرمود؛ زن براي بار دوم وسوم مسئله اي پرسيد و پاسخ شنيد. اين کار تا ده بار تکرار شد و هر بار آن بانوي بزرگوار، سؤال وي راپاسخ فرمود. زن از رفت و آمدهاي پي در پي شرمگين شد و گفت: ديگر شما را به زحمت نمي اندازم. فاطمه(س) فرمود: باز هم بيا و سوال هايت را بپرس، تو هر قدر سؤال کني من ناراحت نمي شوم. زيرا از پدرم رسول خدا صلي الله عليه و اله و سلم شنيدم که فرمود: روز قيامت علماي پيرو ما محشور مي شوند و به آنها به اندازه دانش شان خلعت هاي گرانبها عطا مي‌گردد و اندازه پاداش به نسبت ميزان تلاش است که براي ارشاد و هدايت بندگان خدا نموده اند.
ساده زيستي زهرايي
ساده زيستي و پرهيز از تجمل از نکات بارز زندگي حضرت فاطمه زهرا(س) است. مهريه کم، جهيزيه مختصر، اکتفا به غذاي اندک و معاش کم، استفاده از حداقل امکانات براي زندگي و... همانگونه که در فوق شرح داده شد از خصوصيات آشکار سيده زنان عالم است.
شيعه و سني نقل کرده‏اند، اميرمؤمنان و فاطمه زهرا و امام حسن و امام حسين(ع) و خادمه آنان «فضه» طبق نذري که کرده بودند سه روز، روزه گرفتند.
شب اول هنگام افطار فقيري در زد، حضرت علي(ع) افطار خود را به او داد. سايرين نيز به او اقتدا کرده و افطار خود را به فقير دادند و با آب افطار کردند. شب دوم يتيمي در زد و باز افطار خود را به او دادند. شب سوم نيز اسيري آمد و چيزي طلبيد، اين بار نيز افطار خود را به او دادند. آنگاه از سوي خداي متعال سوره «هل آتي علي الانسان» نازل شد.[۹] و در آن آيه «و يطعمون الطعام علي حبه مسکينا و يتيما و اسيرا» اشاره به ايثار و انفاق آن بزرگواران دارد.[۱۰] تفسير اين داستان را در تفاسير شيعه و سني و از جمله در تفسير معروف «کشاف» تأليف عالم و مفسر بزرگ سني «جاراللّه‏ زمخشري» مي‏توان يافت.
روح عبادت و نيايش
تجلي عبادت و روح عادت در سيره حضرت موج ميزد به گونهاي که عبادت و ايشان زبانزد عام و خاص، دوست دشمن بوده است. حضرت پيامبر(ص) درباره حضرت فاطمه(س)مي فرمود: ايمان به خدا در اعماق دل و باطن روح زهراء چنان نفوذ کرده که براي عبادت خدا خودش را از همه چيز فارغ مي سازد. فاطمه دخترم بهترين زن عالم است. پاره تن من و نور چشم من و ميوه دل من و روح و روان من است. حوريه اي است به صورت انسان. آنگاه که در محراب عبادت مي ايستد نورش براي ملائک آسمان درخشندگي دارد و خداوند به ملائکه خطاب مي‌کند: بنده مرا ببينيد! چطور در مقابل من به نماز ايستاده و اعضاي بدنش را خوف مي لرزد و غرق عبادت است! اي ملائکه گواه باشيد که پيروان فاطمه را از عذاب دوزخ در امان قرار دادم.
در حديث ديگري به سلمان مي فرمايد: اي سلمان! خداي تعالي چنان دل و جان و تمام اعضاء و جوارح دخترم فاطمه را به ايمان پر کرده که يک سره براي عبادت و فرمانبرداري حق تعالي خود را از همه چيز فارغ ساخته است.
امام حسن مجتبي عليه السلام فرمود: در دنيا کسي عابدتر از مادرم فاطمه(س) نبود؛ آن قدر به عبادت مي ايستاد تا پاهايش ورم مي کرد. همين طور ابن عمره از پدرش نقل مي‌کند که گفت: از امام صادق(ع) پرسيدم: چرا فاطمه(س) زهرا ناميده شد؟
فرمود: براي آن که وقتي فاطمه زهرا(س) در محراب عبادت مي ايستاد، نورش براي اهل آسمان مي درخشيد، همان طوري که نور ستارگان براي اهل زمين مي درخشد.
امام مجتبي(ع) نقل فرموده اند که: «مادرم فاطمه(س) را ديدم شب جمعه در محراب خود به عبادت برخاسته است و تا نمايان شدن سپيده صبح در عبادت و رکوع و سجود مي بود، و مي شنيدم که براي مؤمنين و مؤمنات دعا مي فرمود و آنان را نام مي برد و برايشان دعا مي کرد، و براي خود هيچ دعا نمي کرد، به او گفتم: مادر! چرا همان طوري که براي ديگران دعا مي فرمايي براي خودت دعا نمي کني؟ فرمود: پسرم، ابتدا همسايه سپس خانه خود.
سبک زندگي سياسي و اجتماعي
حضرت فاطمه(س) حتي الامکان از ظاهر شدن در انظار عمومي اجتناب مي کرد اما اين بدان معني نبود که در مواقع حساس و لازم از انجام وظيفه خود شانه خالي کند.
ابن ابي الحديد از واقدي نقل مي‌کند که پس از جنگ احد فاطمه(س) با گروهي از زنان مدينه از خانه خارج شد و چون چهره مجروح پدرش را ديد او را در آغوش گرفت و خون از صورت مبارکش پاک کرد؛ سپس آبي فراهم نمود و خون هاي چهره رسول خدا را شست و شمشير او را پاک کرد.
همچنين مي نويسد: زناني که از مدينه آمده بودند چهارده نفر بودند که زهرا(س) يکي از آنان بود و آب و نان با خود به جبهه برده و در کنار رزمندگان از مجروحين پرستاري مي کردند.
همچنين علي(ع) نقل مي‌کند:ما به مراه پيامبر(ص) در جريان حفر خندق بوديم که فاطمه(س) با تکه ناني نزد پيامبر(ص) آمد و آن را به خدمت او برد. پيامبر(ص) فرمود: اين چيست فاطمه عرض کرد: از ناني است که براي دو فرزندم پختم، اين تکه آن را براي شما آوردم. پيامبر(ص) فرمود: دخترم! اين اولين غذايي است که بعد از سه روز وارد دهان پدرت مي‌شود.
دفاع از حريم امامت و ولايت
بدون شک امامت حلقه اتصال نبوت است. پيامبر جانشين و امام بعد از خود را دراندک مناسبت هاي مختلف قبل از وحي و بعد از رسالت خطير نبوت بيان مي کرد. اما بعد از رحلت جانگداز پيامبر امامت و وصاياي پيامبر را کنار گذاشتند. دختر پيامبر براي تبيين موضوع مهم امامت تلاش فراوان نمود. گريه ها و ندبه هاي اين بانوي بهشتي بالاترين فرياد و دفاع از مقام امامت بود. بيرون کشاندن حضرت فاطمه(س) از خانه‌اش به بيت‌الاحزان، نه تنها به نفع خليفه و دستيارانش تمام نشد؛ بلکه باعث وبال حکومت گرديد. آن‌ها مي‌خواستند حضرت زهرا(س) را از مسجد رسول ‌خدا(ص) که محل تجمع مردم بود، دور سازند؛ ولي با اين کار سند ديگري بر مظلوميت حضرت زهرا(س) افزودند.زيرا مردم مي‌ديدند که عده‌اي که خود را از پيروان آنان مي‌دانند و به نبوت پدرش اعتراف دارند، ظلم و ستمگري‌شان به جايي رسيده است که نزديک‌ترين مردم به رسول‌خدا(ص) يعني دخترش را که عواطف زنانه خود را دارد، در فشار قرار دادند و او را از اظهار حزن و اندوه در فراق پدرش باز داشتند که مبادا حضرت زهرا(س) از ظلمي که بر او روا داشته‌اند، با صداي بلند سخن بگويد. ولي صديقة طاهر (س) به رغم هيئت حاکمه، به اعتراض خويش در قالب حزن و اندوه ادامه داد و از خانه‌اش به بقيع در زير درختچه‌اي مأوي گزيد. هنگامي که آن درخت را قطع نمودند، امام علي(ع) سايباني به نام بيت‌الاحزان ساخت و حضرت زهرا(س) در آنجا قرار گرفت.
از مهم ترين و بارزترين قله هاي زندگي بانوي بزرگ اسلام حضرت فاطمه زهرا(س) دفاع ايشان از حريم ولايت اميرمومنان علي(ع) و خطبه فدکيه آن حضرت است. که سرانجام آن حضرت در راه دفاع از ولايت مجروح شده، نوزادش محسن(ع) را سقط کرده و به شهادت رسيد.

پي نوشت ها:
[۱] مجلسي، بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۳۴، کشف الغمه، ج۱، ص۴۹۲، بيت الاحزان، ص۳۷/
[۲] کليني، روضه الکافي، ص۱۶۵/
[۳] مجلسي، بحارالانوار، ج۴۳ و ۴۲ و ۸۲، بيت الاحزان، ص۲۳/
[۴] مجلسي، بحارالانوار، ج۴۳، ص۵۰ و ۵۱، بيت‏ الاحزان، ص۲۱/
[۵]حسيني شاهرودي، سيد محمد، الگوهاي رفتاري حضرت زهرا(س)، تربيت فرزند، ص ۱۶/
[۶]حسيني، سيدعلي، کرامات و مقامات عرفاني حضرت زهرا(س)، ص۴۴/
[۷]دشتي، محمد، فرهنگ سخنان حضرت فاطمه زهرا(س)، ص۱۳/
[۸]محمدي اشتهاردي، محمد، نگاهي بر زندگي حضرت فاطمه(س) ص۶۴/
[۹]امالي صدوق، ص۲۱۶ و ۲۱۲، کشف الغمه، ج۱، ص۴۱۳ و ۴۱۷/
[۱۰]مناقب شهر آشوب، ج۳، ص۱۴۷ و ۱۴۸، منتهي الامال، ص۶۸ در ذکر وقايع سال دوم.

تعداد بازديد:1127 آخرين تغييرات:94/01/10
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر