شنبه 30 تير 1397 - 8 ذي القعده 1439 - 21 ژولاي 2018
صفحه اصلي/مقالات

۱۰خصوصیت انسان کامل در کلام امام رضا(ع)

۱۰خصوصيت انسان کامل در کلام امام رضا(ع)

امام، ترازوي ارزيابي انسان ها و ميزان انديشه، و اخلاق و رفتار آدمي است.

 انديشه ها، آرمان ها، اخلاق و برنامه ها و رفتار امامان اهل بيت عليهم السلام سراسر ارزشي، حجت، راهگشا، کارساز، "حق" و بهترين گزينه براي اقتباس و اقتدا در زندگي فردي و اجتماعي است و انسان بدون شناخت و معرفت و اطاعت وبيعت آنان به کمال عرفاني و بهشت الهي نمي رسد.

در اين قسمت به معيارهاي انسان کامل از نظر امام رضا عليه السلام مي پردازيم، تا بدانيم لازمه رسيدن به کمال چيست؟ و در راه کسب آن بکوشيم.

امام رضا عليه السلام فرمود:   "عقل هيچ مرد مسلماني کامل نشود تا در وي ده خصلت باشد"

 1. اميد به خير او وجود داشته باشد؛

۲/ از شر او مردم در امان باشند؛

۳/ کار نيک اندک ديگري را زياد شماره؛

۴/ کار نيک فراوان خويش را کم محسوب دارد؛

 5. از درخواست مردم خسته نشود؛

۶/ در طول زندگي از اندوختن دانش دلسرد نگردد؛

۷/ فقر در راه خدا، از ثروت (بدون ايمان) برايش محبوب تر باشد؛

 8. ذلّت در مسير الهي از عزّت در مسير دشمنان خداوند براي او خوشايندتر باشد؛

 9. گمنامي را از شهرت بيشتر دوست داشته باشد؛

۱۰/ "دهم" و چه داني که "دهم" چيست؟ کسي گفت ويژگي دهم چيست؟

فرمود هر که را ببيند وي را از خود بهتر و پارساتر داند؛ زيرا مردم دو گروه اند: گروهي که از وي برتر و با تقواترند. گروهي که از وي بدتر و پست تر هستند. وقتي فردي از گروه پست تر و بدتر را مشاهده کند؛ با خود گويد: شايد اين شخص نيکيهايش نهفته باشد که براي وي بهتر است و خوبيهاي من آشکار است که برايم شر محسوب مي‌شود. وقتي آدم بهتر و پاک تر از خويش را ببيند، در برابرش فروتني کند تا به مقام وي برسد. وقتي که چنين باشد، شکوهش عالي تر شود و نيکهايش دلپذيرتر گردد و حسن شهرت پيدا کند و از بزرگان روزگار خويش گردد.» (بحارالانوار، علامه مجلسي، ج ۷۵، ص ۳۳۶)

هر کدام از خصلت هايي را که امام عليه السلام لازمه رسيدن به عقل  کامل مي دانند، در خود دنيايي حرف دارند.

۱/ سيره پيشوايان معصوم (عليهم السلام) چنين بوده که همواره خير اندک ديگران را بسيار مي شمردند.

۲/  اندک شمردن خير خود، خود کم بيني و خواري نيست، بلکه فروتني و افتادگي است تا همراه با آنکه انسان با ديگران به راحتي ارتباط برقرار مي‌کند، گرفتار تکبرنشود.

۳/ توجه به نيازهاي مردم  وسعي در برآوردن آنها و دل تنگ نشدن از آنچه مردم به‌عنوان نياز، نزد شخص بازگو مي‌کنند، عقل را در مسير تکامل قرار مي دهد. از اين رو، استقبال از نيازهاي مردم و تلاش براي برآورده ساختن آنها، نه تنها کاري عقلاني است، بلکه مايه رشد عقلانيت و نزديک ساختن انسان به قله تکامل خواهد شد.

۴/ دانش طلبي يکي از توصيه هاي مهم قرآن کريم و اهل بيت (عليهم السلام) است. در اين باره، يکي از موضوعات مربوط به دانش طلبي، خستگي ناپذيري در کسب دانش است.

اين سخن، افزون بر آنکه تأثير فراواني در ميدن انرژي در طالبان علم و تشويق  آنان به کسب دانش دارد، جايگاه زلال علم را نيز به تصوير مي کشد؛ زيرا در حقيقت، زلالي دانش است که نه تنها هيچ گاه خستگي آور نيست، بلکه همواره شوق آفرين است.

۵/ دين اسلام هرگز به فقر و تهي دستي توصيه نکرده وهرگز به آن روي خوش نشان نداده است؛ زيرا فقر، مي تواند پي آمدهاي زيانبار فراواني براي شخص در پي داشته باشد. اما اگرفقر با صبر و خويشتن داري همراه باشد و انسان در پسِ آن، حکمت و مصلحتي نهفته ببيند، مي تواند شخص را از بسياري از آفت ها مانند غرور، خودپسندي و مانند آن ايمن بدارد.

۶/امام علي (عليه السلام) مي فرمايد: «ذلت و خواري در راه خدا، محبوب تر از عزت در راه دشمن است.» ايشان معتقد است که سربلندي، مخصوص پروردگار عزيز است و از اين رو، انسان با ايمان و داراي عقل کامل، ذلت و خواري در راه حق را نه تنها کوچک شمردن و خوارشدن نمي پندارد، بلکه آن را عين سرافرازي و سربلندي در دنيا و آخرت مي داند و هيچ گاه عزت ظاهري در زير سايه دشمن را عظمت نمي خواهد، بلکه آن را ذلت و خواري بر مي شمارد.

۷/امامان معصوم (عليهم السلام) نيز چنين ويژگي اي داشتند و در انجام کارهاي نيک، مي کوشيدند گمنام بمانند. و اين نکته مهمي است چرا که خلوص عمل را بالا مي برد، گمنامي در عمل خير باعث مي‌شود، عمل از شائبه ريا و عجب مصون بماند.

۸/آزار رساندن به ديگران، از نشانه هاي شخصيت ناسالم است. افرادي که از اختلال هاي شخصيتي رنج مي برند. معمولاً ديگر آزارند. در مقابل، انسان هاي سالم از هر نوع اذيتي به خود و ديگران دوري مي جويند. امام صادق (عليه السلام) چنين افرادي را «ابرار» مي نامد و مي فرمايد: «فازو اللهِ الأبرارُ، أتدري مَن هم؟ هُمُ الذين لا يوذونَ الذَّرّ؛ به خدا سوگند که نيکان رستگارند. آيا مي دانيد آنها چه کساني هستند؟ کساني که آزارشان به مورچه اي نمي رسد». (قمي، ۱۴۱۴ ق: ج ۲، ۱۴۶)

۹/ کمک به هم نوع، سبب گره گشايي مي‌شود و اگر ما مي خواهيم به کمال برسيم، بايد به گونه اي باشيم که مردم روي ما حساب کنند، ما را وسيله هاي خداوند بدانند، به وجود ما اميدوار باشند و از ما ياري بخواهند.

۱۰/در آموزه هاي ديني به ما مي‌گويند نه تنها مردم خوب هستند، بلکه در مقام مقايسه خود با آنها، همه از ما بهتر هستند و بايد همواره ديگران را برتر ازخود بدانيم. البته مراد از بهتر بودن، کمالات ظاهري مانند مقام، ثروت، دانش و جايگاه اجتماعي نيست؛ زيرا اين امور در دنيا ملاک بالاتر بودن است. مراد از بهتر بودن، جايگاه افراد نزد خداوند متعال و ميزان تقرب به پروردگار عالم و محبوبيت حقيقي نزد اوست. از طرفي، بر اساس تربيت اسلامي، هرگونه ادعا در برابر خدا و اولياي الهي و مومنان گناه شمرده مي‌شود.

 

منبع : ido.ir



تعداد بازديد:759 آخرين تغييرات:94/06/19
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر