پنج شنبه 30 شهريور 1396 - 30 ذي الحجه 1438 - 21 سپتامبر 2017
صفحه اصلي/خانواده

مرد متفکر امروز،کودک منتقد دیروز

آموزش درست فکر کردن به کودکان

مرد متفکر امروز،کودک منتقد ديروز

لازمه داشتن کودکان منتقد و آگاه که بتوانند مستقل از پدر و مادر يا مربيانشان در شرايط گوناگون برخورد با رسانه ها، عکس العمل مطلوبي نشان داده و از مسير تصميم گيري صحيح منحرف نشوند، آموزش مهارت فکر کردن به آنها است!

تفکر ، فکر کودکان ، باهوش

«در شامگاه 30 اکتبر 1938 نمايشنامه اي اقتباسي از رمان "نبرد دنياها" از يک راديو پخش شد که منجر به ترس و وحشتي همگاني در جامعه آن روز در گوشه اي از جهان شد، چراکه شنوندگان اين نمايشنامه چنان محسور آن شدند که گمان کردند مضمون پخش شده از راديو، اخبار شبانگاهي است و گوينده آن، خبر از فرود موجودات فضايي به زمين از طريق يک شهاب سنگ را مي دهد!»

تفکر منطقي، تفکري است که شامل بررسي فعال و دقيق هر عقيده يا اطلاعاتي باشد که به دست فرد مي رسد

ممکن است بعد از خواندن اين ماجرا با خود بگوييد چه مردمان احمقي! اما در شرايط تنش زاي آن دوران که مردم همچنان خاطرات تلخ جنگ جهاني اول را به ياد داشتند، اين اتفاق مسخره چندان دور از ذهن نبود! اما حقيقتا علت بروز چنين وحشت عمومي چه بود؟ تبحر گوينده راديويي يا بي فکري شنوندگان؟ بسياري از کارشناسان و منتقدان اين رخداد مسخره را نتيجه تاثير عجيب و البته عميق رسانه عنوان مي کنند. اما اگر شنوندگان پيش از برانگيخته شدن احساساتشان واقعا به اصل ماجرا انديشيده بودند ممکن بود اين گونه مرز ميان واقعيت و تخيل را گم کنند؟ و يا آن که لااقل اگر بعد از شنيدن اين خبر(نمايشنامه راديويي) با ديدگاهي انتقادي با آن برخورد کرده بودند، آيا اين اتفاق منجر به چنين وحشت عمومي مي شد؟! و اين ماجرا تنها نمونه اي از خروار است.

دنياي امروز، کودک و رسانه

در دنياي امروزي سيل عظيم اطلاعات درست و نادرست از راه انواع رسانه هاي خبري و شبکه هاي اجتماعي به سوي انسان روان است. رسانه هاي امروزي از قوي ترين و موثرترين ابزارها بر ذهن انسان شناخته شده اند. انسان امروز، تنها با کمک فشار دادن چند دکمه يا بهتر بگوييم لمس کردن يک صفحه مي تواند به راحتي در دهکده جهاني جا به جا شود و با اقصا نقاط جهان ارتباط برقرار کند. در اين ميان کودکان بيش از بزرگسالان در معرض رويارويي با حجم بالاي اطلاعات صحيح و ناصحيح قرار دارند. برنامه هاي خبري، آموزشي و تفريحي بسياري هستند که از راه رسانه به تحميل ايده هاي خاص و طرز فکر مشخص شان به کودکان و نوجوانان مي کوشند. شايد به دليل مشغله هايي که مختص همين مدرن شدن پيدا شده است که پدر و مادرها نمي توانند هميشه در هنگام مواجهه فرزندانشان با رسانه ها و شبکه هاي مختلف اجتماعي او را همراهي کنند و يا حتي نظارت کافي بر آنها داشته باشند. بنابراين  يکي از شيوه هاي کارآمد براي مقابله با عواقب احتمالي، اين است که بستر فکري کودکان را به گونه اي مهيا کنيم تا آن ها بتوانند خودشان قضاوت درستي در اين شرايط داشته باشند. براي رسيدن به اين هدف، آموزش رسمي و غير رسمي کودکان و نوجوانان با همت والدين و مربيان اهميت بسياري دارد.

تفکر انتقادي

بي ترديد قدرت تفکر در کودک از همان بدو تولد شروع شده و تا سنين بزرگسالي همچنان در درون او وجود داشته و رشد مي کند. قطعا عواملي که در محيط پيرامون کودک و پس از آن فرد بالغ و بزرگسال نقش ايفا مي کنند، مي توانند بر رشد ذهني او موثر واقع شوند. اما تفکر صحيح از چه ويژگي هايي برخوردار است؟ مي توان گفت تفکر منطقي، تفکري است که شامل بررسي فعال و دقيق هر عقيده يا اطلاعاتي باشد که به دست فرد مي رسد. بر اين اساس، انسان  متفکر کسي است که با تفکري مستدل و تيزبينانه بدنبال پاسخ اين پرسش است که «چه چيزي را باور کنم؟». اهل فن اين نوع خاص تفکر را «تفکر انتقادي» ناميدند و معتقدند: بر اساس اين نوع تفکر، متفکر مي کوشد تا مباحث و اطلاعات دريافتي را به دقت تجزيه و تحليل کند، در اين زمينه شواهد و مدارک معتبر را بيابد و به نتيجه نهايي معقولي برسد. همچنين او بايد براي  شناسايي استدلال هاي غلط، پرهيز از تناقضات و مفروضات اظهار شده و نشده و عدم هيجان عاطفي در هنگام رو به رو شدن با مسايل تلاش کند. 

فکر کردن را به کودکانتان آموزش دهيد!

پدر و مادرها نمي توانند هميشه در هنگام مواجهه فرزندانشان با رسانه ها و شبکه هاي مختلف اجتماعي او را همراهي کنند، بايد بستر فکري کودکان را به گونه اي مهيا کنيم تا آن ها بتوانند خودشان قضاوت درستي در اين شرايط داشته باشند

لازمه ي داشتن کودکان منتقد و آگاه که بتوانند در هنگام غيبت والدين يا مربيان بصورت مستقلي قضاوت درستي داشته باشند و به دور از هر گونه انحراف تصميم گيري کنند، آموزش مهارت فکر کردن آن هم به شيوه ي انتقادي به آن هاست. والدين مسئول مي توانند به گونه اي عمل کنند تا کودکان تجربه اي مثبت با رسانه هاي گوناگوني از جمله تلوزيون و شبکه هاي اجتماعي داشته باشند.

راهکارهايي که مي توان در اين زمينه پيشنهاد داد:

1- به کودکانتان اجازه ندهيد هر برنامه تلوزيوني را ببينند يا به هر سايتي که دوست دارند بروند. بلکه بايد برنامه ها و سايت هايي را تحت نظارت شما انتخاب کنند.
2- حتما فرصتي را براي  همراهي فرزندانتان در هنگام استفاده از رسانه ها اختصاص دهيد.
3- زمان استفاده از رسانه ها فرصت خوبي است که اطلاعات فرزندتان را درباره تاريخ، افراد، مکان ها و... افزايش دهيد.
4- همچنين در حين ارتباط فرزندانتان  با رسانه ها مي توانيد درباره ي ارزش هاي اخلاقي، خانوادگي و فردي با آنان گفت گو کنيد.
5- در مورد پيامدهاي رفتارهاي پرخطر مانند مصرف سيگار ، مواد مخدر و 
رفتار هاي جنسي با فرزندانتان صحبت کنيد و حتي مي توانيد در مورد تاثيرات تبليغات در زندگي روزمره با آنها به بحث بنشينيد.
بحث درباره ي اين موضوعات به رشد
تفکر انتقادي در کودک مي انجامد. علاوه بر موارد فوق، دقت و نگاه متفکرانه والدين در مواجه با رسانه ها مي تواند از آنها الگوي بهتري به نمايش بگذارد تا کودکان نيز يادبگيرند بدون فکر از کنار مسائل عبور نکنند.
پس از والدين، وظيفه اين نوع آموزش بر عهده مربيان مدارس و آموزشگاه هاست. براي رسيدن به اين منظور مي بايست محتواي متون آموزشي تغيير يابد و از آموزش مطالب صريح به سوي آموزش متفکرانه پيش رفت. به جاي آن که عناصر آموزش، صرفا بر پايه ي حفظ کردن مطالب درسي و ارائه ي آن در چارچوب آزمون هاي چهارجوابي باشد، اگر روي مهارت هايي چون خواندن، نوشتن، گفتن، شنيدن و در نهايت اجرا کردن متمرکز شوند،يادگيري مطالب براي کودکان بيش تر بصورت دروني خواهد بود. اين رويه آموزشي کودک را به سوي برخورداري از نوع نگاهي هدايت مي کند که او در حين آموزش دائما در تکاپوي ذهني بوده و سوالاتي از اين قبيل را از سر مي گذراند:
آيا مي توانم آن را براي فرد ديگري شرح دهم؟
آيا مي توانم آن را با مثالي با تجربه هاي خودم مربوط کنم؟
اگر اين درست است، چه چيز ديگري ممکن است درست يا حقيقي باشد؟
بديهي است کودکاني که مجهز به تفکر انتقادي هستند، مي توانند با روش قضاوت درست و ديد منتقدانه اي که يادگرفتند با عوارض و عواقب ناخوش آيند احتمالي اين رسانه ها مقابله کرده و حتي براي کم کردن اثرات مضر آن، فعاليت هاي پيشگيرانه اي داشته باشند.

 

مريم خردمند - بخش خانواده تبيان

تعداد بازديد:464 آخرين تغييرات:94/09/22
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر