چهارشنبه 1 شهريور 1396 - 1 ذي الحجه 1438 - 23 آگوست 2017
صفحه اصلي/مقالات

جنگ نرم

جنگ نرم

تحقيق در خصوص جنگ نرم و ابعاد آن



جنگ نرم چيست ؟


امروزه جنگ ها شکل هاي مختلفي به خود گرفته اند از جمله جنگ نرم که شامل اقدامات رواني و تبليغاتي مي‌شود که هدف آن جامعه يا گروه خاصي است و عمده تفاوت آن با جنگ سخت عدم استفاده از سلاح هاي نظامي مي باشد زيرا در جنگ نرم از سلاح هاي تبليغاتي استفاده مي‌شود. به تعبير ديگر جنگ نرم استفاده دقيق و طراحي شده از تبليغات و ابزارهاي مربوط به آن است، به منظور تاثير گذاري بر عقايد، فرهنگ، سياست، احساسات، تمايلات، رفتار و مختصات فکري دشمن با توسل به شيوه هايي که موجب پيشرفت مقاصد امنيت ملي مي‌شود است.
جنگ ها تا سال ۱۹۴۵ ميلادي غالبا جنگ سخت بود. بعد از آن با توجه به دو قطبي شدن جهان به بلوک شرق و بلوک غرب، دوره اي جديد از رقابت ها ميان آمريکا و شوروي سابق آغاز شد که به جنگ سرد مشهور شد. جنگ سرد ترکيبي از جنگ سخت و جنگ نرم بود که طي آن دو ابر قدرت در عين تهديدهاي سخت از رويارويي مستقيم با يکديگر پرهيز مي‏کردند.
با فروپاشي شوروي سابق در سال ۱۹۹۱ ميلادي و پايان يافتن جنگ سرد کارشناسان جنگ در ايالات متحده با استفاده از تجارب دو جنگ جهاني و دوران جنگ سرد دريافتند که مي‌شود با هزينه کمتر و بدون دخالت مستقيم در ساير کشورها به اهداف سياسي، اقتصادي و… دست يافت که در ادبيات سياسي جهان به جنگ نرم شهرت يافت.
در واقع جنگ هاي نرم مسئله ي تازه اي نبوده و از سابقه ي تاريخي برخوردار است. به اين صورت که در ابتدا چهره ي ساده اي داشته مثلا شايعه پراکني و دروغ پردازي اما با گذشت زمان و تحولات و پيچيدگي هاي روز افزون اجتماعي، اين رويکرد نيز پيشرفت نموده و از پيچيدگي هاي بيشتري برخوردار شده است.

تعريف جنگ نرم:


تعريف جنگ نرم Soft Warfare در جبهه مقابل جنگ سخت Warfare Hard است و تعريف يکساني که مورد پذيرش همگان باشد ندارد.
جان کالينز تئوريسين دانشگاه ملي جنگ آمريکا جنگ نرم اينگونه تعريف کرده است: استفاده طراحي شده از تبليغات و ابزارهاي مربوط به آن، براي نفوذ در مختصات فکري دشمن با توسل به شيوه هايي که موجب پيشرفت مقاصد امنيت ملي مجري مي‌شود.

تعريف جنگ نرم در آيين رزمي ارتش ايالات متحده آمريکا: جنگ نرم، استفاده دقيق و طراحي شده از تبليغات و ديگر اعمالي است که منظور اصلي آن تاثيرگذاري بر عقايد، احساسات، تمايلات و رفتار دشمن، گروه بي طرف و يا گروههاي دوست است به نحوي که براي برآوردن مقاصد و اهداف ملي پشتيبان باشد.
بنابراين جنگ نرم را مي توان اينگونه تعريف کرد که اقدامات نرم رواني و تبليغاتي رسانه ها که جامعه هدف را بدون درگيري و استفاده از زور به شکست وا مي دارد
به عبارت ديگر جنگ نرم مترادف اصطلاحات بسياري در علوم سياسي و نظامي مي باشد. در علوم نظامي از واژه هايي مانند جنگ رواني يا عمليات رواني استفاده مي‌شود و در علوم سياسي مي توان به واژه هايي چون براندازي نرم، تهديد نرم، انقلاب مخملين و اخيراً به واژه انقلاب رنگين اشاره کرد.در تمامي اصطلاحات بالا هدف مشترک تحميل اراده گروهي بر گروه ديگر با استفاده از راه هاي غير نظامي است.

دليل هاي استفاده از جنگ نرم چيست ؟


جوزف ناي نظريه‏ پرداز مشهور آمريکايي مقاله اي تحت عنوان قدرت نرم power Soft در فصلنامه آمريکايي foreign policy در سال ۱۹۹۰ انتشار داده که ديدگاه جديدي را به مخاطبان ارائه کرد که براساس آن ايالات متحده به جاي آن که از طريق بکارگيري آنچه که قدرت سخت مي نامند به انجام کودتاي نظامي در کشورهاي رقيب اقدام کند تلاش خود را بر ايجاد تغييرات در کشورهاي هدف از طريق تأثيرگذاري بر نخبگان جامعه متمرکز مي‌کند.

در اين مقاله نويسنده ديدگاه خود را درباره ايجاد تغييرات از طريق به کارگيري ديپلماسي عمومي در کنار بکارگيري قدرت نرم در ميان نخبگان جامعه هدف مطرح کرده. بعدها نظرات او تکميل تر شد و به‌عنوان دستورالعمل سياست خارجي آمريکا تحت عنوان بکارگيري قدرت هوشمند Smart power به مورد اجرا گذارده شد.
جنگ نرم امروزه يکي از کارآمدترين و کم هزينه ترين و درعين حال خطرناک ترين انواع جنگ عليه امنيت ملي يک کشور است چون مي توان با کمترين هزينه به اهداف مورد نظر دست پيدا کرد.


بعضي از اهداف استفاده از جنگ نرم:


– تسلط بر مناطق ژئوپلتيکي و ژئواستراستژيکي
– کنترل شريان انتقال انرژي و جلوگيري از تسليحاتي شدن آن
– حذف و يا مهار نظام هاي مخالف در برابر نظام تحميل کننده جنگ نرم
– ممانعت از ايجاد اتحاديه هاي نظامي و امنيتي در جامعه هدف
– همسو کردن کشورهاي هدف با سياست هاي کشور تحميل کننده جنگ نرم
– فرصت سازي اقتصادي براي کشور تحميل کننده جنگ نرم
– مهار بيداري فکري جامعه هدف
مهم ترين اهداف جنگ نرم
۱- تضعيف فرهنگي يک جامعه در جهت تأثيرگذاري شديد بر افکار عمومي مورد هدف با ابزار خبر و اطلاع‌رساني هدفمند و کنترل شده.
۲- تضعيف سياسي کشور مورد نظر به منظور ناکارآمد جلوه دادن نظام مورد هدف و تخريب و سياه نمايي ارکان آن نظام.
۳- ايجاد رعب و وحشت در مواردي همچون فقر جنگ يا قدرت خارجي سرکوبگر.
۴- اختلاف افکني در ميان مردم و برانگيختن اختلاف ميان مقام هاي نظامي و سياسي کشور.
۵- ارائه روحيه ياس و نااميدي در اجتماع به جاي نشاط اجتماعي و احساس بالندگي از پيشرفت هاي کشور.
۶- بي تفاوت کردن نسل جوان به مسائل مهم کشور.
۷- کاهش روحيه و کارآيي در ميان نظاميان و ايجاد اختلاف ميان شاخه هاي مختلف نظامي و امنيتي.
۸- ايجاد اختلاف در سامانه هاي کنترلي و ارتباطي کشور هدف.
۹- تبليغات سياه به وسيله شايعه پراکني و جوسازي از راه پخش شب نامه ها و…
۱۰- تقويت نارضايتي هاي ملت به دليل مسائل مذهبي، قومي، سياسي و اجتماعي.
۱۱- تلاش براي بحراني و حاد نشان دادن اوضاع کشور از راه ارائه اخبار نادرست و نيز تحليل هاي نادرست و اغراق آميز.



مقابله با جنگ نرم:


در اين ميان چه کار کنيم تا بتوانيم با بهره ‏گيري از ساز و کارهاي مختلف از اعمال تهديدات نرم پيشگيري کنيم ؟
مقابله با جنگ نرم، نخست نياز داريم تا ويژگي‌هاي اين نوع جنگ را آناليز کرده و خوب بشناسيم و بدانيم که جنگ نرم با جنگ سخت، چه تفاوت‌هايي دارد. آنچه در جنگ سخت مورد هدف قرار مي‌گيرد، جان انسان‌ها، تجهيزات، امکانات است که معمولا در اين مواقع با استفاده از همين مسائلي که مورد هدف قرار گرفته است، افکار عمومي عليه دشمن فعال مي‌شود، در حالي که در جنگ نرم آن چه هدف قرار مي‌گيرد، افکار عمومي است.
هر ملتي و کشوري داراي منابع قدرت نرم است که شناسايي و تقويت و سازماندهي آن ها مي تواند براساس يک طرح جامع تبديل به يک فرصت و هجوم به دشمنان طراح جنگ نرم شود. به‌عنوان مثال، منابع قدرت نرم در ايران را مي توانيم ايدئولوژي اسلامي، قدرت نفوذ رهبري، حماسه‏ آفريني‏ها و درجه بالاي وفاداري ملت به حکومت برشمريم.


نتيجه گيري:


بايد بدانيم که قدرت نرم بنياد و زيرساخت اصلي امنيت همه جانبه ي يک نظام سياسي است و فرهنگي نمودن امنيت جهاني در اين چارچوب به‌عنوان شکل و ماهيت جديد امنيتي قابل توجيه است. در اين نگرش، راهبرد دستيابي به امنيت؛ قدرت نرم و تاثير هنجاري بر ديگران است و جنگ نرم به‌عنوان منبع و کانون اصلي تهديد در محيط امنيتي جديد به شمار مي آيد. با نگاهي به نظريه هاي مختلف و بررسي چيستي، ويژگي و ابعاد گوناگون جنگ نرم مي توان گفت که جنگ نرم پديده اي است که جنبه هاي مختلف حيات انسان را در عصر حاضر تحت تاثير قرار داده است.
جهاني شدن فرايندي طبيعي با هدف وحدت بخشيدن به جوامع انساني است ولي با رويکرد جنگ نرم گروه ديگر اين پديده را فرايندي مي دانند که در پي حاکم نمودن الگوهاي رفتاري خاص ازسوي بازيگران و قدرت ها با اهداف مشخص مديريت مي‌شود.

 

تهيه و تنظيم:

شهرام جعفرنژاد کارشناس فرهنگي

اداره کل تبليغات اسلامي مازندران 


برگرفته از : ido.ir
تعداد بازديد:522 آخرين تغييرات:94/10/28
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر