جمعه 27 مهر 1397 - 9 صفر 1440 - 19 اكتبر 2018
صفحه اصلي/خانواده

از خانواده فاطمی تا خانواده امروزی

از خانواده فاطمي تا خانواده امروزي

اين هنرنمايي بانوي طهارت است که مي تواند گرسنگي را براي خود و فرزندانش تحمل کند اما لب به شکايت و نياز نگشايد؛ در عين اينکه مي دانيم شوهر او علي مرتضي عليه السلام نيز اندکي در وظايف خود سستي نکرده است.

خانواده فاطمي

زندگي فاطمه زهراء و علي مرتضي عليهما السلام پر از نکات کاربردي در زندگي ماست که اگر در دوستي خود صادق باشيم، روز به روز به آنان شبيه مي شويم. هيچکس مدعي نيست که در تقوا و علم و فضايل به گرد پاي اهل بيت عليهم السلام برسد اما مي تواند اندکي از صفات آنان را در وجود خود زنده نگه دارد. در اينجا مي خواهيم با تمرکز بر شيوه سخن گفتن زوجين با يکديگر، به سراغ سخنان فاطمه زهراء و علي مرتضي عليهما السلام برويم. (1)

به زيبايي صدا زدن يکديگر

آنگونه که فاطمه زهراء عليهما السلام همسر خود را خطاب مي کند و سخن مي گويد، پر است از زيبايي و بزرگ منشي و احترام: «يا اباالحسن اني لاستحيي من الهي ان اکلف نفسک ما لا تقدر عليه»؛ اي ابا الحسن از خدايم حيا مي کنم که تو را به کاري که در توان نداري مکلف کنم.
نمونه ديگر مربوط به وداع آن بانو با همسر خويش در روزهاي آخر عمر است که سخنان نغز و زيبا در قالب شعر بيان شده است:
ابكني ان بكيت يا خير هاد و اسبل الدمع فهو يوم الفراق
يا قرين البتول اوصيك بالنسل فقد اصبحا حليفا اشتياق ...
...
بر منت گريه نما  گر خواهي
رهنما اشکها ريز بدين روز جدايي
اي تو همراه بتول، سفارش هر دم
بهر نسلم که صفايند و گرامي همدم
حضرت فاطمه عليهاالسلام شوهر خويش را گاه با کنيه "ابا الحسن" و گاه "پسر عمو" صدا مي زدند. ما نيز همسر خود را با نامهاي دلپسند و در عين حال با معنا و کريمانه صدا بزنيم.

توجه به معناي واقعي کلمات

ارتباط زن و شوهر با سخن گفتن و مشورت کردن انجام مي شود اما لازم نيست که براي هر کاري از قبل مشورت کرد. در يک خانواده متعالي زن و شوهر هميشه براي يکديگر يک فضاي همراهي ذخيره دارند که در مواقع غيرمنتظره باعث هماهنگي آنها مي شود

ما در زندگي عادي کلمات را بدون توجه معناي اصلي و با قدري مسامحه و گاه اشتباه به کار مي بريم اما منظور يکديگر را مي فهميم. اما خاندان وحي عليهم السلام اينگونه نبودند و به جملات و تک تک کلمات خود توجه کافي مي نمودند و آن را با نيت و قصد به کار مي بردند.
مثلا به کاربرد کلمه "بانوي آزاد" در مکالمه زير دقت کنيد. اين مکالمه بعد از حادثه سقيفه اتفاق افتاده است. روزي
امام علي عليه السلام وارد منزل شد و فرمود: «أَيَّتُهَا الْحُرَّةُ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ بِالْبَابِ يُرِيدَانِ أَنْ يُسَلِّمَا عَلَيْكِ فَمَا تَرَيْن»؛ اي بانوي آزاد، خليفه و عمر در پشت درب خانه، منتظر اجازه ي ورود مي باشند، تا نظر شما چه باشد؟
حضرت زهرا عليهاالسلام در برابر شوهر فرمود: "خانه، خانه ي توست. اين بانوي آزاد همسرت. هر آنچه خواهي کن."

تلفيقي از حکمت و زيبايي و گرمي

بنابراين يکي از هنرهايي که از حضرت زهراء عليها السلام مي آموزيم آن است که مي توان در عين محبت و گرمابخشي به خانواده، به لحن و ادبيات خود نيز توجه کنيم و همچنين سخنان حکمت آميز بزنيم.
به عنوان نمونه، روزي گرسنه اي درب منزل حضرت امير عليه السلام را كوبيد و تقاضاي كمك كرد. امام علي عليه السلام در قالب شعري زيبا، نيازمندي آن گرسنه ي بينوا را به حضرت زهرا عليها السلام بازگو فرمود تا اگر امكان دارد، كمك مناسبي شود، حضرت زهرا عليها السلام با شعر، پاسخ  مثبت خود را داد :
  أمرك سمع يا ابن عم و طاعة  ما بي من لؤم و لا وضاعة
   غذيت باللب و بالبراعة  أرجو إذا أشبعت من مجاعة
   أن ألحق الأخيار و الجماعة  و أدخل الجنة في شفاعة
اي عموزاد به فرمانت نهم من طاعت
به تو هيچم نبود سرزنش، ملامت
هم اکنون دهم بينوا را طعام
و زنده دلم هر دمي و مدام
که با خوشدلان مي کنندم قرين
شفاعت شده رو کنم بر برين
و اين جريان کمک کردن و سردون شعر جديد در روزهاي آينده نيز اتفاق افتاد.

به نيکي ياد کردن

يکي از روشهاي نيکوي زندگي آن است که زن و شوهر از يکديگر به خوبي ياد کنند و حتي در هنگامي که طرف مقابل حضور ندارد از او به نيکي ياد کنند. بعد از ازدواج با حضرت علي عليه السلام، پيامبر صلي الله عليه و آله از فاطمه عليها السلام پرسيدند: همسرت را چگونه يافتي؟ ايشان پاسخ داد: بابا جان، بهترين شوهر.

هماهنگي زن و شوهر

ارتباط زن و شوهر با سخن گفتن و مشورت کردن انجام مي شود اما لازم نيست که براي هر کاري از قبل مشورت کرد. در يک خانواده متعالي زن و شوهر هميشه براي يکديگر يک فضاي همراهي ذخيره دارند که در مواقع غيرمنتظره باعث هماهنگي آنها مي شود. مثلا به قضيه زير توجه کنيد:
مرد گرسنه اي در مسجد مدينه بپا خاست و گفت، اي مسلمانان! از گرسنگي به تنگ آمده ام، مرا مهمان كنيد. پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله فرمود :چه كسي اين مرد را امشب مهمان مي كند؟ حضرت علي عليه السلام فرمود: من يا رسول الله !كمي بعد وارد منزل شد و از فاطمه ي زهرا عليهاالسلام پرسيد: آيا غذايي در منزل داريم؟ مهمان گرسنه آورده ام. حضرت زهرا عليهاالسلام فرمود :در خانه ما غذايي نيست، مگر به اندازه خوراك دختر بچه اما امشب ايثار مي نماييم و گرسنگي را تحمل مي كنيم.

کانون گرم خانه

همسران حتي در حين انجام کارهاي خود مي توانند فضاي خانه را با سخنان خود لطيف و پر از محبت کنند. حضرت فاطمه با امام حسن عليهما السلام بازي مي کرد و شعري مي خواند:
  أَشْبِهْ أَبَاكَ يَا حَسَنُ  وَ اخْلَعْ عَنِ الْحَقِّ الرَّسَنَ
    وَ اعْبُدْ إِلَهاً ذَا مِنَنٍ  وَ لَا تُوَالِ ذَا الْإِحَن
 پدر را تو مانند شو يا حسن
و حق را تو ريسمانها برفکن
و دلدار صاحب نعم را پرست
و صاحب کينه نده دست دست
و آنگاه كه امام حسين عليه السلام را بر روي دست نوازش مي كرد، مي فرمود:
انت شبيه بابي لست شبيها بعلي
حسين جان تو به پدرم شباهت داري و به علي شبيه نيستي.
امام علي عليه السلام سخنان فاطمه عليها السلام را مي شنيد و لبخند مي زد.

 احترام به بينش و نظرات همسر

اين هنرنمايي بانوي طهارت است که مي تواند گرسنگي را براي خود و فرزندانش تحمل کند اما لب به شکايت و نياز نگشايد؛ در عين اينکه مي دانيم شوهر او علي مرتضي عليه السلام نيز اندکي در وظايف خود سستي نکرده است

در بسياري اوقات همسران با توجه به راي و درايت خود يک روش کار را انتخاب مي کنند که اگر اين تصميم جزو حرامهاي الهي نباشد، مناسب است که همسران آن را به ديده احترام بنگرند. مثلا گريه هاي حضرت فاطمه عليها السلام بعد از پيامبر صلي الله عليه و آله يکي از اين تصميمهاست که نه از روي احساسات بي خرد بلکه در عين حکمت و فايده انجام مي شد.
حضرت علي عليه السلام به فاطمه زهراء عليها السلام خبر دادند که برخي از مردم از گريه هاي شبانه روزي ايشان گلايه دارند و مي گويند: فاطمه يا شب گريه کند يا روز.
حضرت فاطمه عليها السلام اينگونه جواب داد :"يا ابا الحسن، چقدر اندك است، ماندن من در ميان مردم و چقدر نزديك است، زمان پنهان شدن من از جمعشان. سوگند به خدا هرگز سكوت نمي كنم، نه در شب و نه در روز، گريه هاي مداوم را تعطيل نمي نمايم.
حضرت علي عليه السلام فرمود: آنطور  که مي پسندي عمل كن!
سپس براي فاطمه عليها السلام سرپناهي درست كرد تا به گريه هاي خود ادامه دهد و آن بانو ضمن عزاداري به روشنگريهاي سياسي مي پرداختند (که به آن مکان "بيت الاحزان" مي گويند).

احساسات و زبان را در کنترل نگه داريم

زن و شوهر در قبال هم حقوق و وظايفي دارند اما در خانواده متعالي هر يک از زوجين به وظايف خود عمل مي کنند و در عين حال مراعات طرف مقابل را مي کنند تا بخاطر کاري که در توان ندارد دچار زحمت نشود.
روزي حضرت امير به فاطمه زهراء عليهما السلام فرمود که: چرا اطلاع ندادي که در خانه غذا نداريم؟ بانوي کرامت فرمود: رسول خدا صلي الله عليه و آله مرا نهي فرمود كه چيزي از تو درخواست نمايم و به من سفارش فرمود :چيزي از پسر عمويت درخواست مكن، اگر چيزي براي تو آورد بپذير و الا تو درخواست چيزي نداشته باش.
اين هنرنمايي بانوي طهارت است که مي تواند گرسنگي را براي خود و فرزندانش تحمل کند اما لب به شکايت و نياز نگشايد؛ در عين اينکه مي دانيم شوهر او علي مرتضي عليه السلام نيز اندکي در وظايف خود سستي نکرده است.

پي نوشت:
1. احاديث اين نوشتار از کتاب "فرهنگ سخنان حضرت فاطمه زهرا عليها السلام" تاليف مرحوم محمد دشتي انتخاب شده اند.

روح الله رستگارصفت - بخش تاريخ و سيره معصومين تبيان

تعداد بازديد:730 آخرين تغييرات:95/01/10
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر