چهارشنبه 28 شهريور 1397 - 9 محرم 1440 - 19 سپتامبر 2018
صفحه اصلي/دين و انديشه

حسن(ع)؛ روشنایی قلب پیامبر/ امامی که دو بار دارائی خود را بخشید

به مناسبت ولادت امام حسن مجتبي(ع)؛

حسن(ع)؛ روشنايي قلب پيامبر/ امامي که دو بار دارائي خود را بخشيد

علاوه بر چهره زيبا و نوراني، راه رفتن و صحبت کردن امام حسن(ع) نيز مانند پيامبر(ص) بود. حُسنِ خلق، کرامت، جوان مردي، يتيم نوازي و ديگر سجاياي اخلاقي را نيز از جدّ گرامي اش به ارث برده بود.

به گزارش خبرنگار مهر ، ولادت فرزند ارشد حضرت صديقه طاهره(س) يعني امام حسن مجتبي(ع) موجب خوشحالي پيامبر اکرم و خانه وحي شد. وقتي امام حسن(ع) به دنيا آمد شباهت بسياري به جد بزرگوارش داشت و اين شباهت بعدها در چهره، رفتار و گفتار آن حضرت بيشتر نمايان شد. علاوه بر چهره جذاب و نوراني، راه رفتن و صحبت کردن حضرت نيز مانند پيامبر(ص) بود. حُسنِ خلق، کرامت، جوان مردي، يتيم نوازي و ديگر سجاياي اخلاقي را نيز آن حضرت از جدّ گرامي اش به ارث برده بود. شيخ مفيد در کتاب معروف خود، ارشاد، آورده است: «و حسن چنان بود که از نظر خلقت و سيرت و سيادت شبيه ترين مردم به رسول خدا بود.» لذا پيامبر اکرم(ص) نيز علاقه بسياري به اين فرزند داشت و روايت هاي متعددي در خصوص بيان ويژگي هاي امام حسن(ع)، از سوي پيامبر وارد شده است.

براي بررسي وقايع ولادت امام مجتبي(ع) و برخي روايات معطوف به آن حضرت به سراغ دو تن از کارشناسان ديني کشور رفتيم تا نظر آنها را در اين خصوص جويا شويم. متن زير مشروح گفتگوي مهر با حجت الاسلام سيدمهدي حائري زاده و حجت الاسلام رضا اصلاني است.

به وزن موهاي امام مجتبي(ع) نقره صدقه دادند

حجت الاسلام سيد مهدي حائري زاده در خصوص احوالات ولادت امام حسن مجتبي(ع) گفت: امام مجتبي(ع) وقتي به دنيا آمد، رسول خدا چند کار را انجام دادند. مثلا روز هفتم تولد امام مجتبي(ع) براي آن حضرت عقيقه کردند. بخشي از گوشت اين عقيقه را به فقرا و بخشي از آن را به نزديکان دادند. ذکر اين نکته خالي از لطف نيست که در روايت آمده است که کراهت دارد، خود بچه و پدر و مادر از گوشت آن گوسفند عقيقه استفاده کنند.

وي ادامه داد: نکته دوم که در باب ولادت امام حسن(ع) اتفاق افتاد اين بود که موهاي امام حسن(ع) را تراشيدند و به وزن موهاي آن حضرت نقره صدقه دادند.

اين کارشناس ديني افزود: در خصوص نامگذاري فرزند بايد گفت که مستحب است بچه وقتي به دنيا مي آيد، اگر پسر باشد تا هفت روز هم نام پيامبر و نام او محمد باشد و روز هفتم اسم او را انتخاب کنند. حضرت اميرالمومنين و صديقه طاهره(س) نسبت به پيامبر ادب کردند و به حضرت عرض کردند شما نام اين فرزند را انتخاب کنيد. حضرت فرمودند که من از خدا مي خواهم که خود نام اين مولود را انتخاب کند. لذا جبرائيل نازل شد و عرض کرد يارسول الله حق سلام مي رساند و اسم اين مولود را شُبّر بگذار که نامي عبري است. معادل عربي اين نام، حسن است. شُبّر نام فرزند هارون، برادر حضرت موسي بود. لذا همچنان که برادر هارون موسي بود، همان نسبت را اميرالمومنين نسبت به پيامبر داشت.

امام مجتبي(ع) دو مرتبه دارايي خود را در راه خدا بخشيدند

حائري زاده گفت: امام مجتبي(ع) به کريم اهل بيت معروف بودند و دو يا سه مرتبه اموال خود را در راه خدا صدقه داده بودند. به طوري که اگر فقير و درمانده اي به مدينه وارد مي شد، غالب مردم خانه امام مجتبي را به او نشان مي دادند.

معناي کريم چيست؟

وي افزود: کريم يعني کسي که حتي اگر از او درخواست هم  نشود به ديگران عطا مي کند. يعني اگر کسي درخواستي نکند و آن شخص کريم متوجه شود که فردي نيازمند است، بدون منت آنچه مي خواهد را در اختيار او قرار مي دهد.

اين کارشناس ديني گفت: نکته مهمي که خيلي قابل اعتناست اين است که يک مرد شامي که تحت تاثير تبليغات سوء معاويه قرار گرفته بود، تا چشمش در مدينه به حضرت افتاد، شروع به فحاشي کرد. امام مجتبي خيلي کريمانه با او برخورد کردند و بعد از اينکه آن مرد شامي ساکت شد، حضرت فرمود اگر خانه نداري به تو خانه مي دهم. اگر پوشاک نداري و يا هر نيازي داري برطرف مي سازم. لذا حضرت به او کمک شاياني کردند. اين شخص شامي که تحت تاثير تبليغات معاويه قرار گرفته بود، چنان محو رفتار کريمانه امام مجتبي(ع) مي شود که در روايت آمده به دست و پاي حضرت مي افتد و از ايشان عذر خواهي مي کند.

امام مجتبي(ع) از منظر احاديث اهل بيت

وي ادامه داد: در روايت آمده است که پيامبر خيلي به امام مجتبي(ع) علاقمند بودند به گونه اي که يک روز پيامبر نشسته بودند وقتي امام حسن وارد شدند، پيامبر خيلي خوشحال شدند و فرمودند آن کسي که بعد از من حامل علوم من است و امام است و بايد از آن تبعيت کرد اين فرزند است و او وارث من است.

وي افزود: روايتي از خود امام مجتبي وارد است که مي فرمايد «ان احسن الاحسن الخلق الحسن» يعني بهترين خوبي ها داشتن خلق و اخلاق نيکوست. لذا خروجي نماز و روزه و عبادات ما بايد اخلاق باشد که در رفتار ما تبلور پيدا کند.

اين کارشناس ديني گفت: امام مجتبي صراط مستقيم هستند. مهمترين درد امام مجتبي(ع) در دوره خود نداشتن تحليل سياسي و بصيرت مردم بود، لذا آنقدر زمانه سخت شده بود که تبليغات سوء نسبت به حضرت زياد شده بود و حتي بعضي ياران حضرت مي خواستند ايشان را دستگير و تحويل معاويه دهند. لذا مردم نمي توانستند مکر و حيله معاويه را هضم کنند. بايد گفت هرگاه مردم بصيرت داشتند، خير ديدند و هر موقع نتوانستند مسائل را تحليل کنند، خود مردم متضرر مي شوند. لذا بايد ولايت پذيري ما نسبت به ذوات مقدسه در همه زمينه هاي سبک زندگي، رفتار و گفتار و... قوي تر و بهتر شود.

حجت الاسلام رضا اصلاني نيز در خصوص روايتي از پيامبر اکرم(ص) در مورد امام مجتبي(ع) توضيح داد: روايتي از روسول اکرم در مورد امام حسن وجود دارد که روايتي بسيار جامع است. پيامبر فرمودند: «وَ أَمَّا الْحَسَنُ فَإِنَّهُ ابْنِي وَ وُلْدِي وَ بَضْعَةٌ مِنِّي وَ قُرَّةُ عَيْنِي وَ ضِيَاءُ قَلْبِي وَ ثَمَرَةُ فُؤَادِي وَ هُوَ سَيِّدُ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ حُجَّةُ اللَّهِ عَلَى الْأُمَّةِ أَمْرُهُ أَمْرِي وَ قَوْلُهُ قَوْلِي مَنْ تَبِعَهُ فَإِنَّهُ مِنِّي وَ مَنْ عَصَاهُ فَلَيْسَ مِنِّي ... فَمَنْ بَكَاهُ لَمْ تَعْمَ عَيْنُهُ يَوْمَ تَعْمَى الْعُيُونُ وَ مَنْ حَزِنَ عَلَيْهِ لَمْ يَحْزَنْ قَلْبُهُ يَوْمَ تَحْزَنُ الْقُلُوبُ وَ مَنْ زَارَهُ فِي بَقِيعِهِ ثَبَتَتْ قَدَمُهُ عَلَى الصِّرَاطِ يَوْمَ تَزِلُّ فِيهِ الْأَقْدَامُ.»

وي افزود: يعني همانا او پسر و فرزندم و پار ه تن من و نور چشمانم و روشنايي قلبم و ميوه دلم و او سرور سرور جوانان اهل بهشت و حجت خدا بر امت است. فرمان حسن(ع) فرمان من و سخن او سخن من است. هر کس از او پيروي کند از من پيروي کرده است و هر که او را نافرماني کند از من نيست و هر کس بر حسن(ع) بگريد در آن روزي که چشم ها نابينا مي شود، بينا خواهد بود. هر که بر مصائب حسن(ع) محزون و غمگين شود در روز قيامت که همه دل ها و قلب هاي مردم محزون است، قلب و دلش محزون و غمگين نخواهد بود. هر کس او را در کنار مرقد مطهرش در قبرستان بقيع زيارت کند، در روز قيامت که خيلي از گام ها بر پل صراط مي لرزد، گام هايش بر صراط ثابت قدم خواهد بود.

اين کارشناس ديني ادامه داد: در اين حديث شخصيت امام حسن(ع) از ديدگاه پيامبر تشريح شده است. وقتي پيامبر مي فرمايد امام حسن حجت خداست يعني امامي است که خدا او را طبق آيه قرآن منصوب کرده که «وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقينَ إِماماً» و يا «إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَاماً»، يعني تنها خداوند امام را جعل و منصوب مي کند.

وي افزود: در ادامه پيامبر(ص) مي فرمايد فرمان حسن(ع) فرمان من است يعني آنچه امام حسن(ع) مي گويد عين چيزي است که رسول الله مي گويد.

اين کارشناس ديني با اشاره به آيه از قرآن گفت: قرآن مي فرمايد «ان کنتم تحبون الله فتبعوني يحببکم الله» يعني بگو اگر مدعي دوستي خدا هستيد، بايد مطيع من(پيامبر) باشيد. اگر مطيع پيامبر بودند خدا آنها را دوست دارد. لذا پيامبر طبق اين آيه مي فرمايد سخن حسن(ع) سخن من است. اينکه پيامبر مي فرمايد هر که از حسن(ع) پيروي کند از من پيروي کرده نيز عين آيه قرآن است که قرآن پيروي از اولوالامر را پيروي از خدا ذکر کرده است.

وي افزود: کساني که در مقابل مکتب آسماني امامت ايستادند، در واقع مقابل کلام پيامبر ايستادند که فرمود هر که از حسن نافرماني کند از من نافرماني کرده است. لذا امامت آسماني است و امام از طرف خدا منصوب مي شود.

اصلاني در خصوص دلالت صفت کريم بر امام حسن مجتبي(ع) گفت: اين به جهت سخاوت بي اندازه امام مجتبي(ع) بوده است. در روايتي در کتاب تاريخ يعقوبي آمده است که امام مجتبي(ع) دو بار همه اموال خود را بخشيده است. شهرت کرامت آن حضرت هم بيشتر به خاطر همين امر بوده است. لذا کرم امام مجتبي(ع) نسبت به ديگر صفات ايشان بارز بوده است. مثلا در اين خصوص علامه طباطبايي فرمودند همه ائمه رئوف هستند ولي رأفت امام رضا(ع) خيلي سريع شامل انسان مي شود.

محبوترين فرد از خاندانم نزد من حسن(ع) و حسين(ع) هستند

وي در خصوص شناخت امام گفت: امام را تنها امام مي شناسد. پيامبر(ص) در مورد امام حسن(ع) مطالب بلندي را فرموده اند. مثلا حضرت فرمودند «انّ الحسن و الحسين سيّدا شباب اهل الجنّه» و يا «الحسن و الحسين ريحانتي من الدنيا» يعني امام حسن و امام حسين آقاي جوانان اهل بهشتند و آنها دو گل خوشبوي من در دنيا مي باشند.

اين کارشناس ديني افزود: پيامبر فرمودند «هذان ابناي من احبهما فقد احبني» يعني حسن و حسين دو پسر من هستند و کسي که آنها را دوست بدارد مرا دوست داشته است.

اصلاني گفت: در روايت ديگري مي فرمايد «الحسن و الحسين امامان قام او قعدا» يعني حسن و حسين هر دو امام و پيشوا هستند، خواه شرايطي براي به دست آوردن زمام امور براي آنها فراهم شود و چه نشود. چه کسي که قيام مي کند و چه آنکه قيام مي کند، يک حرکت مي کنند.

وي ادامه داد: پيامبر فرمود «احب اهل بيتي اليّ الحسن و الحسين» يعني محبوترين فرد از خاندانم نزد من حسن و حسين هستند. «من سرّه أن ينظر إلي سيّد الشباب اهل الجنّه فالينظر الي الحسن ابن علي» يعني کسي که مي خواهد به ديدن آقاي جوانان اهل بهشت شاد شود، به حسن ابن علي(ع) بنگرد.

اين کارشناس ديني در خصوص برخي تهمت هاي ناروايي برخي از مستشرقين به امام حسن(ع) وارد کردند، گفت: برخي در تاريخ دست بردند و آن را تحريف کردند. مثلا در مورد تعداد زن هاي حضرت حرف هاي گزاف و تهمت هايي به حضرت زده مي شود. علامه جعفر مرتضي عاملي کتابي در مورد امام حسن(ع) دارند که همه شبهات مربوط به امام حسن(ع) را بحث کرده است.

وي در پايان گفت: آيه ۱۲۴ سوره بقره مي فرمايد «وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا» اين آيه مبحث کامل امامت را داراست. آيت الله جوادي آملي صد و بيست صفحه در رابطه با امامت بحث کرده است. اگر ما بخواهيم امامت را صحيح بحث کنيم، منبع لايزال آن وحي است. پس از وحي هم احاديث و زيارات مملو از مباحث امامت است. مثلا زيارت جامعه کبيره حدود چهارصد ويژگي امام بيان شده است. همه اين فضائل هم مصاديق قرآني دارد.

اصلاني ادامه داد: از مجموعه آيات و روايات اين استفاده مي شود که امام حسن(ع) و بطور کلي اهل بيت قبل از خلقت عالم امام بوده اند. «کنتم نوراً في اصلاب الشامخه و الارحام المطهره» لذا سجده ملائکه به آدم بخاطر اين انوار بوده است. امامت و ولايت امري آسماني است و بايد اين نظام معنوي را بر اساس قرآن براي بشريت تبيين کنيم.

تعداد بازديد:537 آخرين تغييرات:95/04/02
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر