پنج شنبه 28 تير 1397 - 6 ذي القعده 1439 - 19 ژولاي 2018
صفحه اصلي/مقالات

پاسخ به پرسشهای علوی

پاسخ به پرسشهاي علوي

آيا صحيح است که هنگام ضربت خوردن امام علي (ع) در نمار صبح، امام حسن و امام حسين حضور نداشتند؟
مداحان مي خوانند که پس از شهادت علي (ع) ايشان پيش امام حسن و امام حسين رفتند. آيا در نماز صبح اين بزرگواران در نماز پدر در مسجد حاضر نبودند؟

رواياتي که در باره ضربت خوردن حضرت علي (ع) و حضور امام حسن و امام حسين (ع) وارد شده است،متعدد است. به همين جهت چند احتمال در اين بحث تصور مي‌شود:
۱/ضربت خوردن امام علي (ع) در خارج مسجد بوده است.که بنا بر اين احتمال مي توان گفت اگر امام حسن و امام حسين در آن لحظه در کنار پدر نبوده اند به اين دليل بوده است که امام علي (ع) قبل از امام حسن و امام حسين به سوي مسجد حرکت کرده بودند.
۲/ ضربت خوردن امام علي (ع) در مسجد و در حين نماز بوده است که روايات متعددي در تأييد اين احتمال و نظر وجود دارد. بنا بر صحت اين دسته در باره حضور امام حسن و امام حسين دو احتمال وجود دارد:۱/ امام حسن و امام حسين (ع) در مسجد در هنگام نماز و ضربت خوردن پدر بزرگوارشان حضور داشتند.
۲/ امام حسن و امام حسين در هنگام نماز و ضربت خوردن پدر بزرگوارشان حضور نداشتند.
در باره احتمال دو م (عدم حضور در موقع نمار و ضربت خوردن ) بايد بگوئيم:
اولا: مستند معتبري ندارد تا ما به بحث در آن بپردازيم.
ثانياً: بسياري از خطباء روايت مي‌کنند که در موقع ضربت خوردن امام (ع)، حسنين (ع) در مسجد حضور داشتند و ايشان را به منزل آوردند و ام کلثوم با ديدن پدر در آن حالت، گريه و ناله سر داد!.
ثالثاً: شيخ طوسي روايت مي‌کند: " وقتي ابن ملجم مي خواست به امام على (ع) ضربه بزند، شخص ديگري با او همدست بود که ضربه اش به ديوار برخورد کرد، امّا ضربه ابن ملجم به آن حضرت اصابت کرد. و در حالي که امام در سجده بود، بر سر آن حضرت فرود آمد. و حسن و حسين آمدند و ابن ملجم را گرفته و در بند کردند."
بنا بر اين ادله بايد گفت که امام حسن (ع) و امام حسين (ع) در هنگام ضربت خوردن امام علي (ع) در مسجد بودند.
اما بنا بر اين احتمال که امام حسن و امام حسين در هنگام نماز و ضربت خوردن پدر بزرگوارشان حضور نداشتند. ممکن است به اين دليل بوده است که امام علي(ع) هنوز فريضه صبح را شروع نکرده بودند و مشغول نماز مستحبي بوده اند و فرزندان ايشان قصدشان حضور براي فريضه صبح بوده است ولي در همان نماز مستحبي ضربت ابن ملجم بر ايشان وارد شده است.
در پيشينه شهادت امام علي (ع) قضيه اي که مسلم است و بايد مورد توجه قرار گيرد اين است که سه تن از خوارج ( ابن ملجم و همدستانش ) نقشه کشيده و تصميم گرفتند امام علي(ع)، معاويه و عمرو عاص را همزمان در شب نوزده ماه مبارک ترور کرده به قتل برسانند.
وقتي به گزارشاتي که متعرض جريان ترور معاويه و عمرو عاص شده اند مراجعه مي‌کنيم در آنها چنين آمده است:
۱/ ترور معاويه: در حالي که معاويه در سجده بود برک ضربه اي به او وارد کرد و از آن به بعد بود که در هنگام نماز براي خلفاء محافظ مي گذاشتند، بعد از اين واقعه معاويه به منظور محافظت از خود از "المقصوره"(محراب) استفاده مي کرد.
۲/ عمرو بن بکير (بکر) منتظر عمرو عاص ماند اما او به خاطر درد شکم، در آن شب از منزلش خارج نشده بود و به جاي او خارجة بن حذاقة العدوي با مردم نماز خواند، بکر به گمان اينکه او عمر عاص ايت ضربه را بر او وارد کرد و او را کشت
۳/ درباره ضربت خوردن حضرت علي (ع) و حضور امام حسن و امام حسين (ع) وارد شده است، چند احتمال وجود دارد:
احتمال اول: اين که ضربت خوردن امام علي (ع) درخارج مسجد بوده است.که بنا بر صحت اين احتمال مي توان گفت اگر امام حسن و امام حسين در آن لحظه در کنار پدر نبوده اند به اين دليل بوده است که امام علي (ع) قبل از آنان به سوي مسجد حرکت کرده بودند. آنان قصد داشته اند که بعداً براي شرکت در نماز جماعت صبح به مسجد بروند که ابن ملجم مهلت نداده است.

احتمال دوم: ضربت خوردن امام علي (ع)در مسجد و در حين نماز بوده است دلائل و روايات متعددي بر اين احتمال تأکيد دارند از جمله:
۱/ امام سجاد (ع) فرمودند: وقتي ابن ملجم مي خواست به امام على (ع) ضربه بزند، شخص ديگري با او همدست بود که ضربه اش به ديوار برخورد کرد، امّا ضربه ابن ملجم به آن حضرت اصابت کرد. و در حالي که امام در سجده بود، بر سر آن حضرت (جايى که قبلاً نيز در جنگها زخم برداشته بود.) فرود آمد. در آن هنگام حسن و حسين آمدند و ابن ملجم را گرفتند و در بند کردند
۲/ در کنزالعمال در باب فضائل علي (ع) آمده است: هنگامي که حضرت علي (ع) سر از رکوع برداشت، ابن ملجم (با شمشير ) ضربه خود را وارد کرد. حضرت به کنار رفت و فرمود: نمازتان را تمام کنيد و کسي را مقدم (امام جماعت) نکرد
۳/ تاريخ دمشق در شرح حال امام علي(ع)آورده است: عبدالرحمان بن ملجم در حالي که آشفته بود در نماز صبح علي (ع) را به وسيله شمشيري که سمّي بود ضربت زد. ..
و همچنين گفته است: عبدالرحمان بن ملجم، در نماز صبح علي (ع) را به وسيله شمشيري که سمّي بود، از روي آشفتگي ضربت زد و علي (ع) همان روز از دنيا رفت و در کوفه دفن شد.
۴/ ابن ابي الدنيا در مقتل اميرالمؤمنين (ع) گفته است: علي (ع) بيرون آمد و تکبيرة الاحرام نماز را گفت، سپس يازده آيه از سوره انبيا را قرائت کرد، سپس ابن ملجم ضربتي را بر وسط سرش زد...
و همچنين مي‌گويد: وقتي که ابن ملجم امام علي (ع) را در در نماز بود، ضربت زد، عقب رفت سپس جعده را به جلو فرستاد و با او (جعده) مردم نماز خواندند...
۵/ ما روايتي پيدا نکرده ايم که به صراحت شهادت امام علي (ع) را در محراب نفي کند. بلکه نهايت چيري که در روايات آمده است اين است که ابن ملجم متعرض امام شد، يا براي آن حضرت کمين کرد و امثال اين تعابير که هيچ تعارضي با رواياتي که دلالت بر شهادت آن حضرت در محراب مي‌کنند، ندارد.
۶/ روشن است که آن سه نفر شقيّ و سنگدل براي اجراي نقشه خود برنامه ريزي کرده بودند و مناسب ترين حالت را براي عملي کردن اين نقشه، اثناء نماز ديدند؛ زيرا اگر فرض کنيم که امام (ع) بعد از خواندن نماز هيچ محافظ و حمايتي نداشت، و ترور آن حضرت آسان بود، ولي درباره معاويه و عمرو عاص اين طور نبود که ترور آنها در غير نماز آسان باشد زيرا معاويه معروف به ترس بود و بسيار احتياط مي کرد. حتي معروف بود به اين که مانند امپراطوران و پادشاهان به همراه محافظانش حرکت مي کرد، پس کشتنش در غير نماز آسان نبود.
همچنين عمرو بن عاص هم در محافظت از جان خود بسيار احتياط مي کرد تاجايي که حتي در جنگ صفين براي حفظ خود کشف عورت کرد! پس، ترور او هم در غير نماز بسيار مشکل بود. اين ويژگي ها مي تواند دليل باشد خوارج چاره اي نداشتند جز اين که در نماز نقشه خود را عملي سازند.
۷/ امام علي (ع) در شجاعت شخصيت بي نظير و شجاعت او زبانزد همه بود و قطعاً اين شجاعت از ابن ملجم مخفي و پنهان نبود! بنا بر اين شکّي نيست که ابن ملجم چاره اي ندارد جز اين که براي قتل علي (ع) در هنگامي که آن حضرت در حال نماز و مناجات با خدا باشد، برنامه ريزي کند تا کشتن آن حضرت بر او آسان باشد.
۸/ امام علي (ع) به آزمودگي و دور انديشي معروف بود و کسي بود که در هنگام حرکت به همه اطراف خود توجه کامل داشت واز چيزي غافل نمي شد.. مغازي در اين باره مي‌گويد: دختر حارث بن عامر بن نوفل به برده خود وحشى (برخى گفته‏اند که برده جبير بن مطعم بوده است)، گفت: پدر من در بدر کشته شده است، اگر بتوانى يکى از اين سه نفر (محمد، حمزة بن عبد المطلب و على بن ابى طالب) به قتل برساني آزاد خواهى شدو... وحشى به او گفت:"، تو مى‏دانى که قتل رسول خدا (ص) براي من ممکن نيست و اصحابش هم او را تسليم نمي کنند. در مورد حمزه به خدا قسم، اگر او خواب هم باشد، من از ترس جرأت ندارم نزديکش شوم و بيدارش کنم! ولى در مورد على اميد موفقيت براى خود داشتم. همچنان که بين مردم در جستجوى على بودم، که او متوجه من شد. فهميدم که مردى کار آزموده و دورانديش است و همه اطراف خود را زير نظر دارد، با خود گفتم: اين کسى‏ نيست که من در جستجويش باشم. با توجه به مطالب بالا اطمينان پيدا مي‌شود که ضربت خوردن امام علي (ع) در محراب بوده است.
اما نسبت به حضور امام حسن و امام حسين (ع) بايد گفت:
اولاً: دليلي براي گفته مداحان مبني بر عدم حضور آنان در لحظه بيان نشده است تا مناقشه با آنان، يک مناقشه علمي باشد،بلکه بسياري از آنان روايت مي‌کنند که در موقع ضربت خوردن امام (ع)، حسنين (ع) در مسجد حضور داشتند و ايشان را به منزل آوردند و ام کلثوم تا حضرت را با آن حالت ديد گريه و ناله سر داد!.
ثانياً: شيخ طوسي روايت مي‌کند: " وقتي ابن ملجم مي خواست به امام على (ع) ضربه بزند، شخص ديگري با او همدست بود که ضربه اش به ديوار برخورد کرد، امّا ضربه ابن ملجم به آن حضرت اصابت کرد. و در حالي که امام در سجده بود، بر سر آن حضرت (جايى که قبلاً نيز در جنگها زخم برداشته بود.) فرود آمد. در آن هنگام حسن و حسين آمدند و ابن ملجم را گرفتند و در بند کردند."
ثالثاً: روشن است که در زمان شهادت امام علي (ع) امام حسن و امام حسين (ع هر دو ازدواج کرده بودند و داراي منزل مستقل بوده اند. بنا براين معني ندارد که امام علي (ع) نزد آنان آورده شود؟ آيا آن حضرت را به خانه حسن (ع) آوردند يا به خانه حسين (ع)؟ يا به پيش هر دو آوردند؟ روشن است که اين فروض صحيح نيست؛ زيرا اگر آن حضرت را به خانه امام حسن (ع) يا امام حسين (ع) برده بودند بايد به آن تصريح مي شد. بلکه در اين گونه حوادث متعارف است که شخص را به خانه خودش مي برند و فرزندان و آشنايان در آنجا دور او جمع مي شوند و اين همان چيزي است که روايات ديگري آن را تأييد مي‌کنند که شيعيان و علاقمندان آن حضرت اطراف منزل امام جمع شدند.
بله ممکن است بگوئيم بسيار طبيعي است امام حسن (ع) و امام حسين (ع) بعد بعد از وقوع اين حادثه بزرگ و زود تر از مردم به منزل رفته باشند تا اهل منزل را براي پذيرش اين مصيبت غير قابل جبران آماده سازند. و کار انتقال امام را به اصحاب بزرگي مانند حجر بن عدي واگذار کرده باشند.
از مجموع اين دلائل و روايات مي توان نتيجه گرفت که امام حسن (ع) و امام حسين (ع) در هنگام ضربت خوردن امام علي (ع) در مسجد بودند.
اما بنا بر فرض صحّت رواياتي که دلالت دارد که امام حسن و امام حسين (ع) در لحظه ضربت خوردن پدر بزرگوارشان مسجد حضور نداشتند، ممکن است بگوئيم علت عدم حضور آنان اين بوده است که امام علي(ع) هنوز فريضه صبح را شروع نکرده بودند و مشغول نماز مستحبي بوده اند و فرزندان ايشان قصدشان حضور براي فريضه صبح بوده است ولي در همان نماز مستحبي ضربت ابن ملجم بر ايشان وارد شده است.

تعداد بازديد:494 آخرين تغييرات:95/04/09
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر