دوشنبه 30 مرداد 1396 - 28 ذي القعده 1438 - 21 آگوست 2017
صفحه اصلي/مقالات

سیره‌ عملی امام خمینى (ره) در ماه رمضان

سيره‌ عملي امام خمينى (ره) در ماه رمضان


عالمان رباني، چلچراغ‌هاى پر فروغى هستند که در هرعصرى، در آسمان علم و عمل مى‌درخشند، و با کسب نور و گرما از خورشيد رسالت و امامت، بر زمينيان تجلى مى‌کنند و آنان را به سوى منابع نور و برکت دودمان وحى، رهنمون مى‌سازند، و بر بال عرفان ناب محمدى صلى الله عليه وآله نشانده، بر مشکات ملکوت، عروج مى‌دهند.
در ميان دين باوران کفر ستيز، چهره محبوب قرن، فقيه تيزبين سياست مدار، فيلسوف، عارف ژرف نگر، عالم متخلق و رهبر و بنيان گذار جمهورى اسلامى، حضرت امام خمينى رضوان الله عليه، از موقعيتى والا و ويژه برخودار است، زيرا روزها و ساعت‌ها و لحظه‌هاى عمر او، با مراقبه و محاسبه سپرى شد و صدها آيه قرآن را مجسم ساخت و عينيت ‌بخشيد. در اين مبحث به سيره عملي امام مي پردازيم تا ره توشه اي براي عاشقان ماه رمضان باشد.
حضرت امام (ره) توجه ويژه‌اى نسبت ‌به ماه رمضان داشته و بدين جهت، ملاقات‌هاى خودشان را در ماه رمضان تعطيل مى‌کردند و به دعا و تلاوت قرآن و... مى‌پرداختند.
و خودشان مى‌گفتند: «خود ماه مبارک رمضان، کارى است (۱).
يکى از اعضاى دفتر ايشان، دراين باره مى‌گويد:
پنجاه سال است که نماز شب امام، ترک نشده است. امام در بيمارى و در صحت و در زندان و در خلاصى و در تبعيد، حتى بر روى تخت ‌بيمارستان قلب هم نماز شب خواندند
يکى از ياران امام، در اين باره گفته است:
در اين ماه، ايشان شعر نمى‌خواندند و نمى‌سرودند و گوش به شعر هم نمى‌دانند. خلاصه، دگر گونى خاصى متناسب با اين ماه در زندگى خود ايجاد مى‌کردند، به گونه‌اى که اين ماه را، سراسر، به تلاوت قرآن مجيد و دعا کردن و انجام دادن مستحبات مربوط به ماه رمضان سپرى مى‌کردند. (۲)
ايشان، به هنگام سحر وافطار، بسيار کم مى‌خوردند، به گونه‌اى که خادم‌شان فکر مى‌کردند که امام، چيزى نخورده است (۳)
حضرت امام رحمة الله عليه درباره رمضان چنين مى‌سرايند:
ماه رمضان شد، مى و ميخانه بر افتاد عشق و طرب و باده، به وقت ‌سحر افتاد
افطار به مى کرد برم پير خرابات
گفتم که تو را روزه، به برگ و ثمر افتاد
با باده، وضو گير که در مذهب رندان
در حضرت حق اين عملت ‌بارور افتاد (۴)
عبادت و تهجد
از جمله برنامه‌هاى ويژه‌ حضرت امام (ره) در ماه مبارک رمضان، عبادت و تهجد بود. امام عبادت را ابزار رسيدن به عشق الهى مى‌دانستند و به صراحت ‌بيان مى‌کردند که در وادى عشق، نبايد به عبادت به چشم وسيله‌اى براى رسيدن به بهشت نگاه کرد (۵)
اکثر آشنايان امام نقل مى‌کنند که ايشان از سن جوانى، نماز شب و تهجد، جزء برنامه‌هايشان بود.
بعضى از نزديکان ايشان مى‌گفتند که وقتى در ظلمت و تاريکى نيمه‌ شب، آهسته وارد اتاق امام مى‌شدم، معاشقه امام را با ايزد احساس مى‌کردم و مى‌ديدم که با خضوع و خشوعى خاص، نماز مى‌خواندند و قيام و رکوع و سجود را بجا مى‌آوردند که حقا وصف ناپذير بود. با خودم فکر مى‌کردم که شب امام، حقيقتا، ليلة القدر است (۶).
يکى از اعضاى دفتر ايشان، دراين باره مى‌گويد:
پنجاه سال است که نماز شب امام، ترک نشده است. امام در بيمارى و در صحت و در زندان و در خلاصى و در تبعيد، حتى بر روى تخت ‌بيمارستان قلب هم نماز شب خواندند (۷).
امام توجه خاصى به نوافل داشتند و هرگز، نوافل را ترک نمى‌کردند. نقل شده است که امام، در نجف اشرف، با آن گرماى شديد، ماه مبارک رمضان را روزه مى‌گرفت و با اين که در سنين پيرى بودند و ضعف بسيار داشتند، تا نماز مغرب و عشاء را به همراه نوافل به‌جاى نمى‌آوردند، افطار نمى‌کردند! و شب‌ها تا صبح، نماز و دعا مى‌خواندند و بعد از نماز صبح، مقدارى استراحت مى‌کردند و صبح زود، براى کارهايشان آماده مى‌شدند (۸)
خانم زهرا مصطفوى مى‌گويد:
راز و نياز امام و گريه‌ها و ناله‌هاى نيمه شب ايشان، چنان شديد بود که انسان را بى اختيار، به گريه مى‌انداخت (۹)
يکى از اساتيد قم نقل مى‌کرد: شبى ميهمان حاج آقا مصطفى بودم. ايشان، خانه‌ جداگانه‌اى نداشتند و در منزل امام زندگى مى‌کردند. نصف شب از خواب بيدار شدم و صداى آه و ناله‌اى شنيدم، نگران شدم که مگر اتفاقى افتاده است، حاج آقا مصطفى را بيدار کردم و گفتم: «ببين چه خبر است!». ايشان نشست و گوش داد و گفت: «صداى امام است که مشغول تهجد و عبادت است‌» (۱۰)
يکى از همراهان امام در نجف، اظهار مى‌کرد که امام خمينى در ماه مبارک رمضان، هر روز ده جزء قرآن مى‌خواندند، يعنى در هر سه روز، يک بار قرآن را ختم مى‌کردند
در ماه مبارک رمضان، اين شب زنده دارى و تهجد، وضعيت ديگرى داشت. يکى از محافظان بيت مى‌گويد در يکى از شب‌هاى ماه مبارک رمضان، نيمه شب، براى انجام کارى مجبور شدم از جلوى اتاق امام گذر کنم. حين عبور، متوجه شدم که امام، زار زار گريه مى‌کردند! هق هق گريه‌ امام که در فضا پيچيده بود، واقعا مرا تحت تاثير قرار داد که چگونه امام، در آن موقع از شب، با خداى خويش راز و نياز مى‌کند. (۱۱)
آخرين ماه مبارک رمضان دوران حيات امام، به گفته‌ ساکنان بيت، از ماه مبارک رمضان‌هاى ديگر متفاوت بود! به اين صورت که امام هميشه، براى خشک کردن اشک چشم‌شان دستمالى را همراه داشتند، ولى در آن ماه مبارک رمضان، حوله‌اى را نيز همراه برمى‌داشتند تا به هنگام نمازهاى نيمه شب‌شان، از آن استفاده کنند! (۱۲)
توجه ويژه به قرآن
امام خمينى (ره) توجه خاصى به قرآن داشتند، به ‌طورى که روزى، هفت ‌بار قرآن مى‌خواندند!
امام در هر فرصتى که به ‌دست مى‌آوردند، ولو اندک، قرآن مى‌خواندند. بارها ديده شد که امام، حتى در دقايقى قبل از آماده شدن سفره - که معمولا به بطالت مى‌گذرد - قرآن تلاوت مى‌کنند ! (۱۳) امام بعد از نماز شب تا وقت نماز صبح، قرآن مى‌خواندند. (۱۴)
يکى اطرافيان امام مى‌گويد:
امام در نجف، چشم‌شان درد گرفت و به دکتر مراجعه کردند. دکتر بعد از معاينه‌ چشم امام گفت: «شما بايد چند روزى قرآن نخوانيد و به چشم‌تان استراحت ‌بدهيد». امام خنديدند و فرمودند: «دکتر، من، چشم را براى قرآن خواندن مى‌خواهم! چه فايده‌اى دارد که چشم داشته باشم و قرآن نخوانم؟ شما يک کارى کنيد که من بتوانم قرآن بخوانم. » (۱۵)
و در ماه رمضان يکى از همراهان امام در نجف، اظهار مى‌کرد که امام خمينى در ماه مبارک رمضان، هر روز ده جزء قرآن مى‌خواندند، يعنى در هر سه روز، يک بار قرآن را ختم مى‌کردند. (۱۶)
علاوه بر آن، هر سال چند روز قبل از ماه مبارک رمضان، دستور مى‌دادند که چند ختم قرآن براى افرادى که مد نظر مبارکشان بود، قرائت ‌شود. (۱۷)
گزيدهايى از توصيه‌ها و سفارش‌هاى امام به مناسبت ماه مبارک رمضان
شما در اين چند روزى که به ماه رمضان مانده، به فکر باشيد، خود را اصلاح کرده، توجه به حق تعالى پيدا نماييد.
از کردار و رفتار ناشايسته خود، استغفار کنيد! اگر خداى نخواسته، گناهى مرتکب شده‌ايد، قبل از ورود به ماه مبارک رمضان، توبه کنيد! زبان را به مناجات حق تعالى عادت دهيد! مبادا در ماه مبارک رمضان، از شما غيبتى، تهمتى و خلاصه گناهى سر بزند و در محضر ربوبى، با نعم الهى و در مهمان سراى بارى تعالى، آلوده به معاصى باشيد! شما اقلا، به آداب اوليه‌ روزه عمل نماييد و همان ‌طورى که شکم خود را از خوردن و آشاميدن نگه مى‌داريد، چشم و گوش و زبان را هم از معاصى باز داريد! از هم اکنون بنا بگذاريد که زبان را از غيبت، تهمت، بدگويى و دروغ نگهداشته، کينه، حسد و ديگر صفات زشت ‌شيطانى را از دل بيرون کنيد!
امام در هر فرصتى که به ‌دست مى‌آوردند، ولو اندک، قرآن مى‌خواندند. بارها ديده شد که امام، حتى در دقايقى قبل از آماده شدن سفره - که معمولا به بطالت مى‌گذرد - قرآن تلاوت مى‌کنند
اگر با پايان يافتن ماه مبارک رمضان، در اعمال و کردار شما هيچ گونه تغييرى پديد نيامد، و راه و روش شما با قبل از ماه صيام فرقى نکرد، معلوم مى‌شود روزه‌اى که از شما خواسته‌اند، محقق نشده است.
اگر ديديد کسى مى‌خواهد غيبت کند، جلوگيرى کنيد و به او بگوييد! «ما، متعهد شده‌ايم که در اين سى ‌روز ماه مبارک رمضان، از امور محرمه خود دارى ورزيم.» و اگر نمى‌توانيد او را از غيبت ‌باز داريد، از آن مجلس خارج شويد! ننشينيد و گوش کنيد! باز تکرار مى‌کنم تصميم بگيريد در اين سى روز ماه مبارک رمضان، مراقب زبان، چشم، گوش و همه‌ اعضاء و جوارح خود باشيد.
توجه بکنيد که به آداب ماه مبارک رمضان عمل کنيد; فقط، دعا خواندن نباشد، دعا به معناى واقعى‌اش باشد. (۱۸)

پي نوشت:

۱- پا به پاى آفتاب، ج ۱، ص ۲۸۶/
۲- برداشت‌هايى از سيره‌ امام خمينى( ره)، ج ۳، ص ۹۰/
۳- همان، ص ۸۹/
۴- روزنامه‌ جمهورى اسلامى، مورخ ۸/۱/۶۹/
۵- روزنامه جمهورى اسلامى، ۲۰ / ۱۱ / ۶۴/
۶- امام در سنگر نماز، ص ۸۳ / هزار و يک نکته، حسين ديلمى، نکته ۱۲۹/
۷- هزار و يک نکته، حسين ديلمى، حبيب و محبوب، ص ۵۳ / سيماى فرزانگان، ص ۱۸۰/
۸- سيماى فرزانگان، ص ۱۵۹ / برداشت‌هايى از سيره‌ امام خمينى( ره)، ج ۳، ص ۹۹/
۹- برداشت‌هايى از سيره‌ امام خمينى (ره)، ج ۳، ص ۱۳۲/
۱۰- همان، ص ۲۸۶/
۱۱- هزار و يک نکته، حسين ديلمى، نکته ۱۰۴ / جلوه‌اى از خورشيد، ص ۹۰/
۱۲- برداشت‌هايى از سيره‌ امام خمينى، ج ۳، ص ۱۲۶/
۱۳- پا به پاى آفتاب، ج ۱، ص ۲۷۰/
۱۴- برداشت‌هايى از سيره‌ امام خمينى، ج ۳، ص ۱۹۸/
۱۵- همان، ص ۷/
۱۶- همان.
۱۷- پا به پاى آفتاب، ج ۱ ص ۱۸۱/
۱۸- سيماى فرزانگان، صص ۱۵۹ و ۱۶۱ برداشتهايى از سيره‌ امام خمينى، ج ۳، ص ۸/

تعداد بازديد:311 آخرين تغييرات:95/04/13
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر