چهارشنبه 25 مهر 1397 - 7 صفر 1440 - 17 اكتبر 2018
صفحه اصلي/اجتماعي(جوانان، خانواده، بانوان و...)

مد تک فرزندی در بین زوجین

مد تک فرزندي در بين زوجين

بيشتر افراد بعد از اتمام تحصيلات تکميلي و در واپسين سال هاي جواني ازدواج مي کنند و پس از سپري کردن دوران عقد و بعد از تولد اولين فرزند بنا به دلايلي از جمله وجود مشکلات اقتصادي، نداشتن وقت براي تربيت فرزند و ... به داشتن يک فرزند قناعت مي کنند.


در ميان آموزه هاي اسلامي نه تنها به تک فرزندي توصيه نشده بلکه با آن مخالفت و با رعايت شرايطي دعوت به ازدياد نسل شده است به گونه اي که در قرآن کريم تکثير نسل به عنوان يکي از مهمترين اهداف ازدواج معرفي شده است.
تجربه و ادراک مستقيم روابط انساني در قالب زندگي " خانوادگي" به شکل سنتي آن، احساس ناشي از داشتن  "خواهر " يا  "برادر " و در شبکه روابط خويشاوندي مثل "عمو "، "عمه"،"دايي" و "خاله " است که عامل پيوندها و ثبات عاطفي در روابط اجتماعي نخستين هستند که با روند اين مسير اين واژه ها نيز از بين خواهند رفت.
امروزه با بالا رفتن سن ازدواج، رواج «تک فرزندي» در کشور را نيز شاهد هستيم و آمارها نيز حاکي از افزايش خانواده هاي داراي يک فرزند است.
 بيشتر افراد بعد از اتمام تحصيلات تکميلي و در واپسين سال هاي جواني ازدواج مي کنند و پس از سپري کردن دوران عقد و بعد از تولد اولين فرزند بنا به دلايلي از جمله وجود مشکلات اقتصادي، نداشتن وقت براي تربيت فرزند و  6 به داشتن يک فرزند قناعت مي کنند.
حرکت منحني جمعيتي ايران به سوي سالمندي و ميانسالي و کمبود نيروي انساني در دهه هاي پيش رو از جمله آفت هاي اجتماعي پديده تک فرزندي است.

بهانه هاي تک فرزندي؛ از مشکل هاي اقتصادي تا روش زندگي نوين

افزايش سن ازدواج و ترس از بارداري در سنين بالا، احتمال طلاق و بروز ناسازگاري در زندگي هاي مشترک امروزي، ترس از خيانت همسر، خاطره دشواري نخستين بارداري و ترس از تغيير آناتومي بدن از ديگر تصاوير نادرست شکل يافته در ذهن گروه هايي از زنان امروز است که مانع فرزندآوري يا داشتن فرزندان بيشتر مي شود

تا چند دهه پيش، فرزندآوري در کشور داراي سير طبيعي بود و خانواده هاي به اصطلاح گسترده با داشتن چند فرزند، به دور از هرگونه نگراني و زير ذره بين بودن نگاه ديگران، روزگار مي گذراندند. فرزنداني که از سطح انتظار کم برخوردار بودند و با رسيدن به سن کار و فعاليت اقتصادي، وارد عرصه توليد و بازار کار مي شدند اما در گذر به سمت نوگرايي، اين روند تغيير کرد و مسير وارونه به خود گرفت. به گونه اي که اکنون فرزندآوري و تامين هزينه هاي آن، به منزله يک بحران به شمار مي رود.
دليل هاي اقتصادي، مصرف گرايي و توقع بالاي فرزندان مولفه هايي هستند که به رواج تک فرزندي و کاهش نرخ باروري کمک کرده اند تا آن جا که بر اساس آمارها، به ازاي هر زوج، 1.5 فرزند وجود دارد.
اما بهانه هاي تک فرزندي به اين جا ختم نمي شود. با کمي جست و جو در اطراف مان خانواده هايي را مشاهده مي کنيم که به رغم شرايط مالي مناسب و زندگي به دور از نگراني مالي، تک فرزندي را اختيار کرده اند.
در اين باره «اصغر کيهان نيا» روانپزشک مي گويد: نخست بايد گفت در سال هاي گذشته به دليل رواج اين تفکر که شرايط اقتصادي نقش موثري در تداوم زندگي ايفا مي کند، زنان به عرصه بازار کار کشانده شدند تا براي تامين نيازهاي زندگي، دوشادوش مردان قدم بردارند که به همين دليل بيشتر خانواده ها به داشتن يک فرزند بسنده مي کنند. اما در اين ميان خانواده هايي هم مشاهده مي شوند که مشکل مالي ندارند اما تک فرزندي را انتخاب مي کنند. با کمي تجسس در اين خانواده ها، درمي يابيم که در بسياري از آنان راحت طلبي و برخورداري از فراغت بيشتر در زندگي مانع داشتن حتي يک فرزند شده است.
اين جا است که توجه به خود و بهره بردنِ بيشتر از زندگي از دليل هاي روي آوردن والدين به تک فرزندي است. والديني که تلاش مي کنند امکانات زندگي خود را به جاي تقسيم با چند فرزند با يک فرزند تقسيم کنند. نتيجه اين تقسيم نادرست، افزايش سطح انتظار و رشد مصرف گرايي در ميان فرزندان است که به مرور باعث مي شود تا زوج هاي جوان ديگر نيز با مشاهده اين فرزندان و برآورد هزينه آنان، کمي در تصميم خود براي فرزندآوري ترديد کنند.
افزايش سن ازدواج و ترس از بارداري در سنين بالا، احتمال طلاق و بروز ناسازگاري در زندگي هاي مشترک امروزي، ترس از خيانت همسر، خاطره دشواري نخستين بارداري و ترس از تغيير آناتومي بدن از ديگر تصاوير نادرست شکل يافته در ذهن گروه هايي از زنان امروز است که مانع فرزندآوري يا داشتن فرزندان بيشتر مي شود.
همچنين به نظر مي رسد تک فرزندي و افزايش آن در ميان خانواده هاي ايراني رابطه مستقيمي با مولفه هايي همچون شهر و محل زندگي، وضعيت مالي، سطح فرهنگي و وضعيت تحصيلي ندارد؛ چه بسيار خانواده هايي مشاهده مي شوند که در شهرهاي کوچک زندگي مي کنند و از امکانات رفاهي مناسبي برخوردارند اما تک فرزندي را پيشه کرده اند و چه بسيار خانواده هايي که در کلان شهرها حضور دارند و از سطح مالي و فرهنگي متوسطي برخوردارند اما به علت هاي گوناگون شخصي و اجتماعي اصرار بر تک فرزندي دارند.
تک فرزندان و کوله باري از آسيب ها
احساس تنهايي، لجبازي، شکنندگي، کم تحملي، پرتوقعي، سرخوردگي، اعتماد به نفس کاذب و بسياري از آسيب هاي رفتاري ديگر، از جمله پيامدهاي روحي و رواني تک فرزندي است که بنا به نظر روانشناسان، حمايت هاي بي دريغ پدر و مادر هم نمي تواند جايگزين مناسبي براي کمرنگ شدن آن باشد چراکه تنهايي باعث مي شود تا کودک در برقراري ارتباط با ديگران دچار مشکل شود و نتواند با ساير همسالان برخورد مناسبي داشته باشد.

توجه بيش از اندازه ي والدين به يگانه فرزند خود باعث مي شود تا اين عزيزپرورده هاي دل پدر و مادر، در برابر کوچکترين موردي که مطابق ميل نباشد، بناي ناسازگاري بگذارند و ميان ميل و حق خود تمايزي قايل نشوند، به اين معنا که هرچه را ميل دارند، حق خود بدانند. البته هستند پدران و مادراني که با کمک آگاهي و انديشه تک فرزند خود را شايسته تربيت و آينده ي سالمي براي آنان فراهم مي کنند

کيهان نيا به عنوان يک روانپزشک در پاسخ به اين پرسش که تک فرزندها شاداب تر و موفق تر هستند يا فرزنداني که در خانواده هاي پرجمعيت زندگي مي کنند؟ گفت: جامعه روانپزشکان همواره بر اين اصل که فرزندان بايد در کودکي، کودکي کنند و کودکي خود را با خواهر يا برادر و همسالان خود تقسيم کنند، تاکيد دارند. با اين ديد، مي توان گفت يکي از مشکل هاي تک فرزند اين است که مجبور است دوران کودکي خود را با پدر و مادر خود تقسيم کند و همبازي ديگري غير از آنان در کنار خود نمي بيند. کودکان بدون علت با هم مي خندند و قهر و آشتي مي کنند. زود خشمگين مي شوند و به همان سرعت يکديگر را مي بخشند اما هنگامي که همبازي فردي غير از کودکِ همسال باشد اين وضعيت به وجود نمي آيد. بنده اعتقاد به 2 يا سه فرزند دارم چرا که چندفرزندي نوعي احساس امنيت و حمايت براي تک تک فرزندان به وجود مي آورد، به اين معنا که اگر پدر و مادر نباشند، خواهر يا برادر پشتيبان من خواهند بود.
بنا به گفته ي اين روانپزشک، يکي ديگر از مشکل هاي تک فرزندان، خودکم بيني و اعتماد به نفس ضعيف است که نشانه هاي آن را مي توان در ابتداي ورود آنان به مهدکودک يا مدرسه در برقراري روابط با ساير همسالان شان مشاهده کرد.
کيهان نيا در ادامه به ناسازگاري تک فرزندان اشاره و دليل اصلي آن را توجه بيش از اندازه ي والدين به فرزند يکي يکدانه عنوان کرد.
توجه بيش از اندازه ي والدين به يگانه فرزند خود باعث مي شود تا اين عزيزپرورده هاي دل پدر و مادر، در برابر کوچکترين موردي که مطابق ميل نباشد، بناي ناسازگاري بگذارند و ميان ميل و حق خود تمايزي قايل نشوند، به اين معنا که هرچه را ميل دارند، حق خود بدانند. البته هستند پدران و مادراني که با کمک آگاهي و انديشه تک فرزند خود را شايسته تربيت و آينده ي سالمي براي آنان فراهم مي کنند.
بر هم خوردن تعادل جنسيتي با تک فرزندي، کاهش جمعيت کار و افزايش جمعيت مصرف کننده و سالخورده از ديگر پيامدهاي تک فرزندي يا بي فرزندي است که در درازمدت آثار آن در کاهش رشد و توسعه ي جامعه مشاهده خواهد شد.

تعداد بازديد:524 آخرين تغييرات:95/04/15
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر