دوشنبه 2 اسفند 1395 - 23 جمادي الاول 1438 - 20 فوريه 2017
صفحه اصلي/مقالات

آسیب های اجتماعی، زمینه ساز فرار از ازدواج

آسيب هاي اجتماعي، زمينه ساز فرار از ازدواج

آسيب هاي اجتماعي، زمينه ساز فرار از ازدواج

به عقيده جامعه شناسان، ازدواج، پيوند دو جنس مخالف، برپايه روابط پاياپاي جنسي است.۱ از سوي ديگر، روابط جسماني بين دو انسان از دو جنس مخالف، به خودي خود، کافي نبوده، مستلزم انعقاد قرارداد اجتماعي اي است که اين گونه روابط جسماني را مشروعيت بخشد. به عبارت ديگر، تحقّق ازدواج، وابسته به تصويب اجتماعي است.

در مقايسه با ديگر ارتباطات،ازدواج، ارتباطي است که تأمين نيازهاي بي نظيري را براي افراد در ابعاد مختلف عاطفي، رواني، اجتماعي، زيستي و... به همراه مي آورد. از اين رو در دين مبين اسلام، روايات بي شماري داريم که بر ضرورت ازدواج در بين جوانان تأکيد بسيار دارند؛ امّا با توجّه به همه تأکيدات و ضرورت هاي فردي و اجتماعي براي ازدواج، امروز، شاهد افزايش ميانگين سن ازدواج در ميان جوانان و مُعضلي به نام کاهش ميزان ازدواج در کشور هستيم. بر اين اساس، بالا رفتن سن ازدواج در ايران،مسيري را مي پيمايد که بيم آن مي رود در اينده اي نه چندان دور، کشور، با بحران ازدواج رو به رو شود و مشکلات فراوان اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي ناشي از تأخير در ازدواج، در جامعه رواج پيدا نموده، در افکار جامعه نيز موجّه جلوه کند.

در ادامه، مهم ترين عواملي را که در شکل دهي به بحران ازدواج مؤثّر هستند، به اجمال، مورد بررسي قرار مي دهيم:

بررسي عوامل بحران ازدواج

۱- عوامل جمعيت شناسي

عوامل جمعيت شناختي، شامل تغييرات جمعيتي و ساختار جمعيتي در يک جامعه است. در ايران، تعييرات جمعيتي به دو دليل عمده، باعث ايجاد بحران ازدواج گرديده است. عواملي همچون: وقوع جنگ تحميلي که توازن بين مردها و زن ها را در اثر به شهادت رسيدن مردان، تحت تأثير قرار داد و همچنين پديده مهاجرت که طي آن، مردها از روستاها به شهرها مهاجرت نموده و دخترهاي روستايي، داراي موقعيت کمتري براي ازدواج گرديده اند. در واقع، ساختار جمعيت به اين نکته اشاره دارد که سنّ ازدواج، تحت تأثير شرايط اجتماعي و اقتصادي قرار دارد.

۲- عوامل فرهنگي

از آن جا که در عُرف ايران، سنّ زنان در هنگام ازدواج بايد کوچک تر از مردان باشد و به دليل اين که مردان در مقايسه با زنان در سنين پايين تر، آمادگي تشکيل خانواده را ندارند، بنا بر اين، سنّ ازدواج، خود به خود بالا مي رود.

يک عامل فرهنگي ديگر، پديده فرار مغزهاست. متأسفانه فرهنگ و عرف و قوانين در ايران، مشوّق نخبگان و تحصيلکردگانِ مرد، براي خروج از کشور است، در حالي که براي نخبگان و تحصيلکردگان زن، محدوديت زاست.

از سويي، گسترش تجمّل گرايي و ارزش هاي مادّي نيز تا حدّ زيادي بر روي ملاک هاي همسر گزيني تأثير گذاشته است. به طوري که امروز، يکي از فاکتورهاي اصلي افراد براي انتخاب همسر، مادّيات است و اين طبيعي است که جوانان براي به دست آوردن دارايي، نياز به پيش زمينه هايي چون تحصيلات، زمان، موقعيت شغلي و... دارند که همگي اين عوامل، در افزايش سنّ ازدواج و پديده بحران ازدواج، مؤثّرند.

۳- عوامل اجتماعي

آسيب هاي اجتماعي، پديده اي است که جوامع گوناگون، برحسب وضعيت اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي خود با انواع متفاوتي از آن رو به رو هستند. در همه جوامع انساني، اصطلاح آسيب هاي اجتماعي، در مورد رفتار و عملکرد عدّه اي اطلاق مي‌شود که اعمالي خلاف قانون، چارچوب يا موازين مذهبي و اجتماعي جامعه انجام مي دهند. هر چند تفاوت فرهنگ ها و ايين هاي مذهبي، سبب مي‌شود که عملي در يک جامعه، خلاف و در جامعه ديگر، مورد قبول و پسنديده باشد. براي مثال در کشور ايران، اعمالي جرم محسوب مي شوند که فرد در صورت ارتکاب آنها به قصاص، ديات، حدود و يا تعزيرات محکوم شود. از ميان آسيب هاي متعدّد اجتماعي، اعتياد و فحشا، بيش از بقيه مخاطره آميز هستند. دامنه اين دو آسيب اجتماعي، به حدّي وسيع است که خود به خود بر ديگر عوامل جمعيت شناختي، اقتصادي و فرهنگي مؤثر در بحران ازدواج مؤثرند.

۱- روسپيگري

در مقاله «پيرامون روسپيگري در شهر تهران»، روسپي چنين تعريف شده است: «روسپي، زني است که از راه خودفروشي، امرار معاش مي‌کند و جز اين، پيشه اي ندارد و تحت نظامات خاصي، به اين پيشه و کار خود ادامه مي دهد».۲ بنا بر اين، با توجه به تعريفي که در بالا آمد، پديده روسپيگري، خود به خود با مشکلات اقتصادي، پيوند خورده است؛ امّا اقتصاد، تنها زمينه ساز اين معضل اجتماعي نيست و برخي زمينه ها در هر دو جنس (زن و مرد)، زمينه ساز شيوع روسپيگري است. عدم پايبندي به آموزه هاي ديني، عدم تربيت صحيح خانوادگي، شکست در يافتن همسر ايده آل، تنوّع طلبي جنسي و... از ديگر عواملي هستند که اين پديده را تحت الشعاع خود دارند؛ امّا مهم تر از اينها، پيامدهايي است که پديده روسپيگري به همراه دارد. از آن جا که اين آسيب اجتماعي، به طور موقّت، نياز جنسي را مرتفع مي‌کند، سبب مي‌شود که جستجو براي ازدواج به تأخير بيفتد يا از بين برود. از سوي ديگر، وجود اين پديده، بي اعتمادي دو جنس به يکديگر را بيشتر مي‌کند. همچنين دسته اي (هرچند اندک) از مردان، به دلايل متعدد اقتصادي ـ فرهنگي که آمادگي ازدواج و پذيرش مسئوليت را ندارند، به اين طريق، دوره اي را سپري مي‌کنند که اين دوره به خودي خود، بر طول مدّت سنّ تأخير ازدواج مي افزايد. ديگر آن که راه کارهاي ديني اي چون صيغه (ازدواج موقّت) براي سالم سازي روابط بين دو جنس مخالف، به درستي در فرهنگ ما جا نيفتاده است و به اين دليل، افراد، ترجيح مي دهند داراي روابط پنهان غير مشروع باشند تا مسئوليت و تکليفي برايشان نداشته باشد و ديگر آن که در اينده، وقتي تصميم به ازدواج گرفتند، از گذشته خود، سابقه اي به جاي نگذارند.

گذشته از گناهان بسياري که اين پديده شوم (روابط آزاد جنسي) دارد و تأثير مخرّب آن که زندگي فردي و حيات اجتماعي را به مخاطره مي اندازد، شانس ازدواج را براي زنان روسپي، به صفر، کاهش مي دهد و بر روي قدرت انتخاب و حسّ زيبايي شناسي مردان نيز تأثير مي گذارد. به طوري که مرداني که با زنان متنوّع رو به رو مي شوند، ديگر به راحتي دست به انتخاب همسر نمي زنند.

۲- فحشا
فحشا در جامعه، گذشته از اين که عوامل فرهنگي و اجتماعي را تحت تأثير قرار مي دهد، به دليل آن که نياز اقتصادي دسته اي از زنان مجرم را برآورده مي سازد، متأسفانه، باعث افزايش مبادرت به اين کار از سوي برخي ديگر از زنان نيز مي‌شود، به طوري که معدود زناني که نياز مالي دارند و به راحتي، قادر به يافتن شغل نيستند، متأسفانه به اين پديده، به‌عنوان راه کار کسب درآمد نگاه خواهند کرد؛ امّا همين درصد کم مي تواند جمعيت گسترده اي از مردان را از ازدواج، منصرف کند که در نهايت، آسيب اين قضيه، متوجه خود زنان هم خواهد بود.

۳- اعتياد
پديده آسيب زاي ديگري که مانع ازدواج مي‌شود، يا آن را به تأخير مي اندازد، «اعتياد» است. اعتياد را به «عادت کردن» و يا «خود را وقف عادتي نکوهيده کردن» معنا کرده اند.۳ اگر نيم نگاهي به اين پديده نيز داشته باشيم، درخواهيم يافت که پيامدهاي اعتياد نيز جامعه، فرد و خانواده را از نقطه نظر عوامل اقتصادي، اجتماعي و رواني و جسمي، با مشکلاتي رو به رو مي سازد.

از نقطه نظر اقتصادي، پيامدهاي ناشي از اعتياد به مواد مخدّر عبارت اند از: بيکاري، ضعف مالي در ازاي خريد مواد مخدّر و... که اين موارد خود به خود، آمادگي براي ازدواج را از بين مي برد. عوارض رواني و شخصيتي پديده اعتياد هم شامل ضعف اراده، عدم مسئوليت پذيري، ضعف شخصيتي، برهم خوردن تعادل رواني، داشتن شخصيت متزلزل، عدم اعتماد به نفس و... مي‌شود که همگي اينها سبب مي شوند که شخصيت سالم از فرد گرفته شود و هيچ نوع انگيزه و رغبتي براي ازدواج وجود نداشته باشد. به علاوه آن که موارد ذکر شده، براي دختران نيز کوچک ترين جذبه اي به همراه نخوهد داشت تا فرد معتاد را به همسري برگزينند.

از عوارض اجتماعي اعتياد نيز مي توان به ايجاد گروهي بيکار در سنّ اشتغال و همين طور دزدي براي تأمين هزينه هاي مواد مخدّر اشاره کرد و بدتر، آن که خود اين معضل، به تنهايي، زمينه ساز يکسري از آسيب هاي ديگر چون فحشا و تکدّي گري نيز مي‌شود.

سخن آخر
بديهي است که آسيب هاي بسيار زيادي وجود دارند که به طور مستقيم يا غير مستقيم، مانع ازدواج هستند. از پديده هوس راني و چشم چراني گرفته تا آسيب هاي شديدتري چون فحشا؛ امّا ما در اين مقاله، به گسترده ترين و مهم ترين آنها اکتفا نموديم.

قيدو بندهاي ناشي از ازدواج، اگر چه ممکن است فرد را از درک فرصت هاي بسياري براي خوش گذراني و تنوّع طلبي محروم کنند و يا حتي با بحران هاي موقّت اقتصادي در مسير تأمين معاش مواجه سازد، امّا همين قيدها خود به خود، رستگاري و آرامش و موفقيت در درازمدّت را براي فرد به دنبال مي آورند.

مجموعه تعاليم دين مبين اسلام، براي تأمين و رضايت فرد و جامعه و رستگاري است. در سوره نور، ايات مبارک ۳۲ و ۳۳ مي فرمايد: «افرادي که امکان ازدواج دارند، حتماً اقدام نمايند و کساني که زمينه آن را ندارند، با عفّت و خويشتنداري، دعا کنند که خداوند برايشان فراهم سازد.

منابع
۱- جامعه شناسي خانواده و ازدواج، آندره ميشل، مترجم: فرنگيس اردلان
۲-آسيب هاي اجتماعي در ايران (مجموعه مقالات)
داوود صفا. ۳- علل و گرايش به اعتياد و راه هاي پيشگيري
۴- شيوه هاي درمان مفاسد اجتماعي، علي اکبر بابازاده، تهران: کوکب، ۱۳۸۱
آسيب شناسي اجتماعي (جامعه شناسي انحرافات)، هدايت الله ستوده.

گردآورنده: سيد جواد حسيني کارشناس قرآني اداره کل تبليغات اسلامي گلستان

برگرفته از : ido.ir

تعداد بازديد:223 آخرين تغييرات:95/05/30
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر