دوشنبه 2 اسفند 1395 - 23 جمادي الاول 1438 - 20 فوريه 2017
صفحه اصلي/مقالات

اهمیت سواد رسانه ای و آسیب های در پیش رو

سواد رسانه اي

اهميت سواد رسانه اي و آسيب هاي در پيش رو

در دنياي امروز اين رسانه‌ها هستند که محورهاي اصلي تفکر جامعه بشري را تعيين مي‌کنند و خيلي اهميت دارند؛ آنچنان که ديده مي‌شود مالکان رسانه ها، بدون آن که سپاه و لشکري در اختيار داشته باشند، با استفاده از شيوه هاي پيچيده و پنهان، در نحوه تصميم گيري هاي گوناگون مردم تأثيري اجتناب ناپذير دارند. بدين لحاظ مخاطبان رسانه‌ها از يک طرف و از طرف ديگر صاحبان رسانه‌ها براي اينکه از گردونه عقب نمانند موظفند سواد رسانه‌اي داشته باشند وآن را ارتقا دهند.

اهميت روزافزون سواد رسانه‌اي آن قدر است که يونسکو در اقدامات خود براي بسط سوادآموزي تنها به روش‌هاي سنتي سوادآموزي اکتفا نکرده است و از ضرورت توجه به سواد ديجيتالي، سواد رايانه‌اي، سواد اطلاعاتي و سواد آي.سي.تي سخن به ميان آورده است.

رهبرمعظم انقلاب اسلامي در محورهاي حکم اول و دوم خويش به شوراي عالي فضاي مجازي بطور دقيق و شفاف توجه به اين مسئله را مورد تاکيد داشته اند ولي متاسفانه هنوز سهم سواد رسانه اي در فرهنگ ما بسيار اندک است و اين امر موجب نگراني شده است.

به عقيده من ديگر دوره آزمون و خطا گذشته است و فرصت براي اين امر در اختيار نيست؛ کافي است نگاهي به تجربيات دنيا در اين زمينه داشته باشيم و بدانيم اهميت امر تا جايي بوده که کشورهايي که خود مبدعان اين فضا هستند اقدام به آموزش مردمانشان براي چگونگي زيست در اين فضا کرده‌اند و حتي سازمان‌هايي در حد وزارتخانه براي بحث‌هاي رسانه‌اي تاسيس کرده‌اند. آنها مي‌دانستند آسيب‌هاي ناشي از کم‌اطلاعي از نحوه زندگي در فضاي مجازي تا حدي خواهد بود که فضاي واقعي را متاثر کرده و تبعات اجتماعي و فرهنگي سنگيني براي جامعه‌شان خواهد داشت.

سواد رسانه‌اي در واقع واکسينه کردن جامعه در برابر ويروس‌هاي رسانه‌اي و فضاي مجازي است. امروز اجراي اين شيوه ناقص واکسيناسيون در کشور، نه تنها بيماري را کنترل نمي‌کند چه رسد به بهبود و سلامتي آن.

زماني که ما در بزرگراه هاي اطلاعاتي در حال حرکت هستيم اين ميزان سواد رسانه اي ماست که به ما مي‌گويد چه مقدار از وقتمان را در چه سايت هاي و چه مقدار از ان را در چت روم ها بگذرانيم.

ممکن است ما ساعت ها وقت خود را در اينترنت صرف و يک کارت اينترنتي ده ساعته را يک روزه تمام کنيم و در طي اين مدت فقط از لينکي به لينک ديگر پريده و در نهايت چيزي چندان به دردبخوري عايد ما نشود و به تعميق اگاهي ما منجر نمي شود. در اينجا ما فقط وقت و هزينه خود را تلف کرده ايم. حال در صورتي که شخص از سواد رسانه اي مناسبي برخوردار باشد مي تواند با کمترين هزينه و وقت به مطالب مورد نظر خود در اينترنت دسترسي پيدا کند.

نشان دادن اضافه بار اطلاعاتي در دنياي اشباع شده اطلاعات نيز يکي ديگر از مزاياي سواد رسانه اي است. درشرايط اشباع رسانه اي و در فضاي موجود افراد درمعرض حجم بالايي از اطلاعات هستند که به برخي از اين اطلاعات به هيچ وجه نيازي ندارند.

به‌عنوان مثال امروزه بسياري از نوجوانان مارک ها و علايم تجاري جهان را به خوبي مي شناسند اما اين اطلاعات در هيچ زمينه اي به کار آنها نمي آيد، نه قدرت خريدي که آنها را خريداري کنند و نه قدرت مصرف ولي چون درمعرض آگهي هاي پياپي قرار دارند در اين زمينه اطلاعات دارند. پس بايد از پيام ها و اطلاعات اطرافمان بر اساس نيازهايمان استفاده کنيم تا دچار سردرگمي نشويم و اين امر محقق نمي شود مگر از طريق آموزش سواد رسانه اي.

پس در جامعه اي که مردمانشان سواد رسانه اي بالايي دارند مي دانند که به چه رسانه هايي مراجعه کنند و نيازهاي خود را از کدام رسانه بر طرف کنند، اين خود باعث مي‌شود که از سردرگمي و بي هدفي مخاطب جلوگيري کند.

براي ايجاد سواد رسانه اي سه مرحله بايد اتفاق بيفتد مرحله اول اين است که کاربران رسانه ها و مخاطبان رسانه ها برنامه ريزي مشخصي در استفاده از رسانه هاي موردنظرشان داشته باشند.

مرحله دوم يادگيري مهارت هاي ويژه استفاده از رسانه ها و هم درک ويژگي پيام است که براي درک ويژگي پيام بايد بدانيم طراح پيام چه کسي است، از چه منبعي حاصل مي‌شود، قالب و فرم پيام چيست، مخاطبان پيام چه کساني هستند و محتواي ما از چه چيزي تشکيل شده و هدف از پيام و فرستنده آن چه بوده است؟

مرحله سوم مرحله اي است که سواد رسانه اي اتفاق مي افتد بايد مخاطب به جنبه هاي نامحسوس تر رسانه توجه کند و نگاهش نگاه انتقادي به رسانه باشد.

محمدرضا بهرامي: کارشناس برنامه ريزي فرهنگي و فعال فضاي مجازي- اداره کل تبليغات اسلامي استان گلستان

برگرفته از: ido.ir

تعداد بازديد:95 آخرين تغييرات:95/09/15
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر