دوشنبه 27 خرداد 1398 - 13 شوال 1440 - 17 ژوئن 2019
صفحه اصلي/اخبار فناوري


 
 


 










 


 












خروجي RSS

آمار کاربران اینستاگرام و تلگرام/ چرا شبکه های بومی محبوب نیستند

مهر گزارش مي دهد؛

آمار کاربران اينستاگرام و تلگرام/ چرا شبکه هاي بومي محبوب نيستند

بالغ بر ۳۰ ميليون ايراني در شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانهاي خارجي فعاليت دارند و محبوبيت اين شبکه ها واقعيتي است که بايد پذيرفت. اما دليل اينکه از شبکه هاي اجتماعي بومي استقبال نمي شود چيست؟

خبرگزاري مهر ، گروه دانش و فناوري؛ معصومه بخشي پور: سهم شبکه هاي اجتماعي بومي در جذب مخاطبان ايراني ناچيز است و بر مبناي آمارهايي که از سوي دست اندرکاران فضاي مجازي کشور اعلام مي شود بيش از ۴۰ ميليون گوشي موبايل هوشمند در اختيار کاربران ايراني قرار دارد و شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانهاي موبايلي خارجي، ابزار استفاده بيش از ۳۰ ميليون کاربر ايراني هستند. اين در حالي است که مطابق با اهداف سياستهاي اقتصاد مقاومتي، يکي از ملزومات عمل به ۱۰ برابر کردن توليد محتواي داخلي، استفاده از ابزارهاي بومي متناسب با فرهنگ ايراني اسلامي است و در اين زمينه پيام رسانها و شبکه هاي اجتماعي مي توانند نقش پررنگي ايفا کنند.

موضوع توسعه فعاليت شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانهاي موبايلي در جهت افزايش محتواي بومي در فضاي مجازي، آنچنان از اهميت برخوردار است که شوراي عالي فضاي مجازي که سران ۳ قوه در آن حضور دارند، در جلسات متعددي به حمايت از اين شبکه هاي بومي و ساماندهي استفاده از شبکه هاي خارجي براي ايجاد بازار متناسب شبکه هاي بومي، پرداخته است.

از سوي ديگر از ۳ سال گذشته تاکنون و با گسترش نقش شبکه هاي اجتماعي در تبادل اطلاعات، موضوع حمايت از شبکه هاي اجتماعي مورد تاکيد دولت قرار گرفت و وزارت ارتباطات بارها حمايت از ايجاد اين شبکه ها را وعده داد. در اين مورد ارائه زيرساختهاي فني و پهناي باند رايگان به ازاي ترافيک اطلاعاتي که اين شبکه ها ايجاد مي کنند و نيز ارائه تسهيلات از محل وام وجود اداره شده، از جمله برنامه هاي حمايتي عنوان شد.

در همين حال وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات با عضويت فعال در ۵ شبکه اجتماعي داخلي از جمله تبيان، کلوب، آپارات، زيگور و لنزور و نيز حمايت از دو شبکه پيام رسان موبايلي ساينا و بيسفون، سعي خود را بکار گرفت تا شبکه هاي اجتماعي در ايران رونق بگيرد و اعلام کرد که بازار يکهزار ميليارد توماني براي فعاليت شبکه‌هاي اجتماعي بومي مهيا است.

اما با اين حال بررسي ها نشان مي دهد که شبکه هاي اجتماعي بومي، از نظر جذب مخاطب آنطور که بايد موفق نيستند و در زندگي کاربران ايراني نقش مهمي ندارند. اين درحالي است که شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانهاي خارجي مورد اقبال کاربران قرار دارند و روزانه ايرانيها چندين ساعت از وقت خود را صرف استفاده از اين ابزارهاي ارتباطي مي کنند.

اقبال کاربران ايراني به شبکه هاي اجتماعي خارجي

گرچه آمار دقيقي از فعاليت شبکه‌هاي اجتماعي درايران موجود نيست اما بررسي ها حاکي از آن است که شبکه هاي اجتماعي مانند تبيان، کلوب، فيس نما، فارس توييتر، هم ميهن و افسران در رده هاي نخست پرطرفدارترين شبکه هاي بومي قرار دارند و هريک داراي چند ده هزار کاربر هستند؛ حتي يکي از اين شبکه ها مدعي شده که ۶ ميليون کاربر دارد. با اين وجود در حوزه پيام رسان‌هاي موبايلي شبکه بومي با کاربر قابل توجه ديده نمي شود.

اين درحالي است که شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانهاي خارجي هر يک چندين ميليون کاربر در ايران دارند و با وجودي که بخش عمده اي از اهداف اين شبکه ها با اهداف ملي ما سازگاري ندارد اما کاربران ايراني اقبال زيادي به اين شبکه ها نشان مي دهند.

آماري که پيش از اين از سوي مرکز ملي فضاي مجازي ارائه شده نشان مي دهد که براي مثال در شبکه اجتماعي تلگرام بالغ بر ۱۰۰ هزار کانال توسط ايراني ها ايجاد شده و در طول يک شبانه روز بيش از يک ميليون و ۲۰۰ هزار مطلب در فضاي کانال تلگرام توليد مي شود. در همين حال به طور متوسط هر مطلب حدود ۵۰۰ هزار بار در روز ديده مي شود و برخي از کانال ها بيش از يک ميليون عضو دارند.

در مورد فعاليت کاربران ايراني در شبکه اجتماعي اينستاگرام نيز اوضاع به همين نحو است. ايراني‌ها چندين ميليون فالوئر در صفحات اينستاگرام دارند و بسياري از اين صفحات در ظرف ۲۴ ساعت بيش از دو تا سه هزار کامنت به خود اختصاص مي دهند و حتي شاهد آن هستيم که برخي اخبار در اين شبکه که حتي جزو اولين هاي شبکه هاي اجتماعي نيست، بيش از ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار لايک مي خورد.

اين درحالي است که اين شبکه هاي پرطرفدار در ايران، در رده هاي اول شبکه هاي پرطرفدار دنيا قرار ندارند. حتي شبکه اي مانند تلگرام در ليست ۱۰ شبکه پرطرفدار دنيا نيست اما بيشترين اقبال را از سوي کاربران ايراني دارد.

موفقيت شبکه هاي اجتماعي را طرح اقتصادي تضمين مي کند

حسين خسروي معاون محتواي موسسه فرهنگي و اطلاع رساني تبيان در گفتگو با خبرنگار مهر، وضعيت عملکرد شبکه هاي اجتماعي بومي در کشور را از جنبه هاي مختلف مورد بررسي قرار مي دهد و مي گويد: مشکلات موجود بر سر راه شبکه هاي اجتماعي داخلي و بومي ابعاد متنوعي دارد که موضوع سرمايه گذاري و امکانات فني از جمله مهمترين آنهاست.

وي معتقد است که جداي از مسائل مربوط به حوزه کاربري شبکه هاي اجتماعي، آنچه که در تجربه هاي موفق بين المللي شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانها قرار دارد، به برنامه ريزي دقيق همه جانبه به ويژه توجه کامل به ابعاد اقتصادي و حوزه سرمايه گذاري مربوط مي شود. شبکه هاي اجتماعي موفق در دنيا با در نظر گرفتن اهداف مختلفي که دارند، هدف اقتصادي را جدي گرفته اند و با سرمايه گذاري هنگفت ، نقشه تجاري روشني دارند و اين دقيقاً همان چيزي است که در تجربه هاي داخلي کمتر وجود دارد.

خسروي مي گويد: اين تصور که ممکن است در کشور ما رايج باشد مبني بر اينکه حاکميت لزوما بايد به طور مصداقي در اين حوزه ورود کند درست نيست و همانند هر تجارتي، در اين حوزه نيز بخش خصوصي بايد به طور جدي ورود کند. برآوردها از فعاليت دهها پيام رسان بومي که توسط بخش خصوصي در کشور راه اندازي شده نيز حاکي از آن است که بسياري از اين شبکه ها به دليل نداشتن طرح اقتصادي درست و قوي، در حد يک استارتاپ باقي مانده و نتوانسته اند آنطور که بايد موفق شوند. اين درحالي است که ويژگيهايي همچون کاربرپسند بودن، ارائه خدمات جديد و جذاب، سبب شده تا کاربر ايراني، جذب شبکه هاي غيرايراني و خارجي شود و از آن لذت ببرد.

وجود زيرساختهاي فني در پس اهداف اطلاعاتي شبکه هاي خارجي

معاون موسسه فرهنگي و اطلاع رساني تبيان يکي از دلايل قوت شبکه هاي اجتماعي خارجي را که هم اکنون کاربر بسياري در ايران دارند، بهره گيري از زيرساختهاي فني مناسب مي داند و با بيان اينکه علاوه بر اهداف اقتصادي حتما اهداف و کاربردهاي ديگري از جمله فرهنگي و کاربردهاي اطلاعاتي و جاسوسي در پس شبکه هاي اجتماعي خارجي وجود دارد معتقد است: نگاه اقتصادي در راه اندازي اين شبکه ها از اولويت جدي برخوردار است و تا حد زيادي اين شبکه ها، با ديد اقتصادي به اين موضوع نگاه مي کنند و هدفشان کسب درآمد است.

وي مي گويد: شبکه هاي خارجي به همين علت طرح اقتصادي مناسب دارند و سرمايه گذاري هدفمند انجام مي دهند و سازمان خود را براي تغييرات مهمي که منافع آنها را تامين مي کند، تجهيز و چابک نگه مي دارند. شکي نيست که موفقيت شبکه اجتماعي نيازمند کار منظم علمي و دقيق است و بايد با توجه به نياز قوميتها و مليتها و با بررسي هاي روانشناختي و فرهنگ شناسي تعريف شود. چيزي که در کشور ما آنطور که بايد جدي گرفته نمي شود.

خسروي ادامه مي دهد: هم اکنون کمتر شبکه هاي اجتماعي در کشور هستند که يک برنامه روشن و دقيق از فعاليت خود داشته باشند. البته همه شبکه هاي اجتماعي در کشور، ناموفق نيستند و هستند شبکه هايي که با يک پلتفرم بومي موفق توسط جوانان اين مرز و بوم با تراکنش بالا فعاليت مي کنند و در حد يک ميليون کاربر دارند.

شرايط براي شبکه هاي بومي فراهم نيست

وي معتقد است که به طور کلي زيرساختهاي فني براي شکل گيري شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانها به طور دقيق در کشور فراهم نيست و سرمايه گذاري مالي درستي از اين بابت انجام نشده است. اين در حالي است که شبکه هايي مانند تلگرام و اينستاگرام، صدها ميليون دلار هزينه کرده اند. اما ما چه در بخش خصوصي و چه در بخش حاکميتي شرايط را فراهم نکرده ايم و به موضوع به صورت مقطعي نگاه مي کنيم و برنامه بلند مدت نداريم.

خسروي با تاکيد براينکه مجموعه اي از اينگونه عوامل، تجربه ناموفق شبکه هاي اجتماعي بومي را رقم زده اند، مي گويد: بايد در حوزه شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانها مجموعه عواملي از جمله منابع مالي و درآمدي، ترويج فرهنگي و توسعه علمي در يک بسته ديده شود. درهمين حال موضوع آموزش متخصصان نيز در درجه اهميت قرار دارد. شواهد نشان مي دهد که شبکه هاي اجتماعي خارجي براي هر سرويس و خدمت تخصصي خود، ساعتها مطالعه پربازده داشته و آموزش ديده اند.

اين کارشناس فضاي مجازي يکي ديگر از دلايل عدم موفقيت در شبکه هاي اجتماعي بومي را نبود نگاه رقابتي عنوان و اضافه مي کند: ما در شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانهاي بومي، فضاي رقابتي نمي بينيم و اين يک ضعف است. مجموع شبکه هاي بومي در کشور، نگاه رقابتي ندارند و با يکديگر تعامل نکرده و همديگر را رصد نمي کنند. اين درحالي است شبکه هاي اجتماعي خارجي در عين رقابت با يکديگر ، برحسب منافع خود تعامل و اتفاق نظر نيز دارند.

فيلترينگ شبکه هاي خارجي يک مسکن مقطعي است

وي در مورد اينکه آيا فيلترينگ شبکه هاي خارجي مي تواند راهگشاي موفقيت شبکه هاي اجتماعي داخلي باشد، مي گويد: ممکن است فيلترينگ يک مسکن مقطعي باشد اما درمان قطعي نيست. چرا که مردم به دنبال خدمات چندوجهي جذاب هستند و در صورتي که خدمات جذاب و پرکاربرد دريافت کنند جذب اين سرويس مي شوند و برايشان فرقي نمي کند که اين سرويس داخلي باشد و يا خارجي.

خسروي درباره عدم اعتماد کاربران به شبکه هاي بومي داخلي مي گويد: برخي درتلاشند با ايجاد اين توهم که در صورت استفاده از سرويس هاي داخلي، اطلاعاتشان تحت کنترل و نظارت قرار مي گيرد، فضاي ذهني کاربران را براي عدم پيوستن به شبکه هاي بومي مسموم کنند اما اين موضوع کاملا غيرمنطقي است. چرا که نظارت و اشراف اطلاعاتي حتي در شبکه هاي خارجي نيز ممکن است و امر محالي نيست؛ براين اساس نبايد نگاه منفي و بدگماني به پيام رسانهاي داخلي داشت. کما اينکه در سال گذشته کوچ عظيم کاربران از يک پيام رسان خارجي به ديگر پيام رسان خارجي نه به خاطر فيلترينگ و مسائلي از اين دست، که به خاطر ضعف کاربري و زيرساختي آن شبکه رخ داد.

وي در جمع بندي گفته هاي خود به تاکيدات مقام معظم رهبري درخصوص توليد محتواي متقن و جذاب اسلامي ايراني در فضاي مجازي اشاره مي کند و مي گويد: موفقيت شبکه هاي اجتماعي بومي به عنوان کسب و کارهاي دانش بنيان، مي تواند بخش مهمي از مولفه هاي اقتصاد منهاي نفت به شمار رود که ارزش افزوده ايجاد کرده و فضاي اقتصادي را متحول مي کند.

شبکه هاي اجتماعي بومي را با شبکه هاي خارجي مقايسه نکنيم

در همين رابطه خسرو سلجوقي مجري پروژه اقتصاد مقاومتي ۱۰ برابر کردن توليد محتواي داخلي در فضاي مجازي در گفتگو با خبرنگار مهر، موفقيت را امري نسبي مي داند و مي گويد: نبايد شبکه هاي اجتماعي داخلي را با شبکه هاي خارجي مانند تلگرام و اينستاگرام مقايسه کرد. چرا که اين شبکه ها بازار مشابهي ندارند و اگر ميزان موفقيت آنها را در تعداد کاربرانشان بسنجيم، اصلا قابل مقايسه نيستند. به همين دليل نبايد انتظار داشت شبکه هاي بومي در حد شبکه هاي خارجي کاربر داشته باشند.

وي مهمترين علتي که جلوي راه موفقيت شبکه هاي اجتماعي بومي را مي گيرد، موضوع قوانين و مقررات عنوان مي کند و مي افزايد: قوانين و مقرراتي که در کشور براي فعاليت هاي بومي وضع مي شود به هيچ عنوان براي شبکه هاي خارجي مصداق ندارد و حتي اگر شبکه هاي خارجي خلاف مقررات عمل کنند، کسب و کارشان تحت تاثير قوانين داخلي کشور قرار نمي گيرد. اين درحالي است که برخي قوانين در حوزه کسب و کارهاي ديجيتال سبب شده تا ريسک سرمايه گذاري از سوي بخش خصوصي کاهش يابد.

سلجوقي با اشاره به موضوع جذب کاربر که در شبکه هاي مجازي بسيار داراي اهميت است، مي گويد: در صورتي که هر يک از اين شبکه ها به هر دليلي حتي ۱۰ دقيقه غيرفعال شوند، باعث ريزش کاربر مي شود و اين درحالي است که در کشور عملا شاهد آن هستيم که به دليل برخي قوانين، روزها و ساعتها کسب وکاري تعطيل مي شود و چنانچه مجدد باز شود مشخص است که ديگر مانند سابق نمي تواند پاسخگوي کاربر باشد.

افراط و تفريط در قوانين و مقررات جلوي سرمايه گذاري را مي گيرد

عضو هيات عامل سازمان فناوري اطلاعات موضوع افراط و تفريط در اجراي قوانين و مقررات در کشور را مهمترين موضوعي مي داند که سبب شده سرمايه گذاري در حوزه شبکه هاي اجتماعي با مقاومت همراه شود و مي گويد: بسياري حاضر نيستند در اين حوزه ريسک کنند.

وي در مورد موضوعات زيرساختي تاکيد مي کند که از لحاظ فني مشکلي بر سر راه اين کسب و کارها وجود ندارد و موضوعات حمايتي نيز مي تواند مباحث مالي را پوشش دهد. اما موضوع قوانين و مقررات بحثي است که براي شبکه هاي بومي به کار گرفته مي شود اما شبکه هاي خارجي از آن مبرا هستند.

مجري طرح توليد محتوا براي کسب و کار آنلاين، با بيان اينکه بايد سرويس هاي خارجي نيز منطبق با قوانين و مقررات کشور ما در ايران فعاليت کنند، مي افزايد: براي مثال فعاليت شبکه گوگل در کشور چين به دليل قوانين و مقرراتي که براي اين شبکه وضع شده بود، مختل شد و اين موضوع سبب شد موتور جستجوي موفقي مانند بايدو در چين فعاليت کند. البته موضوع گوگل در چين موضوعي سياسي بود و مقوله فعاليت شبکه هاي اجتماعي در اکثر کشورها نيز مباحث امنيتي و سياسي دارد.

وي با بيان اينکه در ايران اما فعاليت شبکه هاي اجتماعي بومي از لحاظ اقتصادي، سياسي و اجتماعي شفاف نيست و به همين دليل سرمايه گذاري در آن با واهمه همراه است، خاطرنشان مي کند: اين درحالي است که برآوردها نشان مي دهد که از سال ۸۳ تا ۹۳ حتي با وجود رکود اقتصادي ، بهترين حوزه اي که سرمايه گذاري در آن جواب داده و چند برابر ساير بخش ها با سوددهي همراه بوده، حوزه فناوري اطلاعات بوده است.

عضو هيات عامل سازمان فناوري اطلاعات ايران در مورد ميزان کاربران شبکه هاي اجتماعي بومي، مي گويد: هيچ يک از شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانها در ايران به يک ميليون کاربر هم نرسيده اند و آنچه انتظار مي رود بسيار فراتر از اين اعداد است. اين درحالي است که شبکه اي مانند تلگرام ۴۰ ميليون کاربر دارد. از سوي ديگر آنچه که براي کاربران مهم است سرويس خوب و پايدار است و در صورتي که شبکه هاي داخلي اين امکانات را براي کاربران فراهم کنند، کاربران به آنها نيز اعتماد مي کنند.

فعاليت ۲۰۰ شبکه اجتماعي داخلي و خارجي در ايران

ابوالحسن فيروزآبادي دبير شوراي عالي فضاي مجازي در گفتگو با خبرنگار مهر، بر حمايت از شبکه هاي اجتماعي بومي تاکيد مي کند و مي گويد: ما نزديک به ۲۰۰ شبکه اجتماعي داخلي و خارجي در کشور داريم که هر يک بالاي ۱۰ هزار عضو دارند. پيام رسانها را مردم انتخاب مي کنند و فقط نمي توان گفت که يک شبکه اجتماعي در ايران موفق است.

آمار کاربران اينستاگرام، تلگرام و واتس اپ

وي ادامه مي دهد: اگر تعداد کاربران ايراني تلگرام ۲۴ ميليون برآورد مي شود، واتس اپ هم ۱۴ ميليون عضو ايراني دارد و اينستاگرام نيز چيزي در حدود ۱۲ تا ۱۴ ميليون عضو دارد. اين در اختيار مردم است که با توجه به ميزان درخواست خود از سرويس، شبکه اجتماعي مورد علاقه خود را انتخاب کنند.

فيروزآبادي در پاسخ به دليل عدم موفقيت شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانهاي بومي براي جذب متقاضي مي گويد: اين موضوع طبيعي است و شبکه ها ارزششان به تعداد کاربرانشان و قابليت تکنولوژيکي شان است. از آنجايي که شبکه هاي غربي هم قابليت تکنولوژيکي بيشتري دارند و هم در يک بستر تکنولوژيکي هستند، تعداد کاربر بيشتري را جذب مي کنند. اين شبکه ها براي مثال مي توانند از امکانات کلود (رايانش ابري) و امکانات نرم افزاري خاص استفاده کنند. اين درحالي است که کشور ما در مورد استفاده از اين امکانات نرم افزاري با محدوديت روبرو است.

شبکه هاي بومي تا ۳ سال ديگر بازار را تسخير مي کنند

دبير شوراي عالي فضاي مجازي با تاکيد براينکه شبکه هاي اجتماعي خارجي در يک محيط مناسبتري فعاليت مي کنند و به همين دليل اعضاي بيشتري دارند، مي افزايد: اين دليلي است که باعث مي شود اين شبکه ها جمعيت بيشتري به خود جذب کنند. در مقايسه با شبکه هاي داخلي که مي خواهند از يک زمين بکر شروع کنند و همه کارهاي پشتيباني را نيز خودشان انجام دهند. از سوي ديگر راه اندازي ديتاسنتر، محاسبات ابري و ساير موارد نياز به پول و امکانات زياد دارد و اين مسائل، توان زيادي مي خواهد.

رئيس مرکز ملي فضاي مجازي معتقد است که شبکه هاي اجتماعي بومي به دليل اينکه مشترک ندارند، بايد جاذبه شان نيز از شبکه هاي خارجي بالاتر باشد تا بتوانند بازار را در اختيار بگيرند. اما با اين حال برآورد مي شود که به مرور و ظرف ۲ تا ۳ سال آينده، شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانهاي داخلي بازار ايران را تسخير کنند.

به گزارش مهر، با اين تفاسير و با وجودي که روز به روز به تعداد شبکه هاي اجتماعي و پيام رسانها در کشور افزوده مي شود، ارائه خلاقيت و نوآوري در کنار خدمات جذاب براي کاربران، مي تواند موفقيت شبکه هاي بومي را رقم بزند؛ ابزاري که شبکه هاي اجتماعي خارجي با ارائه ورژنهاي جديد و نوآوري به کار گرفته اند و موفق نيز بوده اند. در کنار اين موارد موضوع جلب اعتماد کاربران با تعريف زيرساختهاي قانوني مي تواند به رونق اين کسب و کارها بيانجامد. موضوعي که جاي آن در توسعه کسب و کارهاي دانش بنيان خالي است و در صورتي که قانوني جامع و متمرکز زمينه حفاظت از داده هاي کاربران را فراهم کند، مي توان به موفقيت اين کسب و کارها در جذب بازار، اميدوار بود.

تعداد بازديد:354 آخرين تغييرات:95/09/17
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر