پنج شنبه 1 اسفند 1398 - 26 جمادي الثاني 1441 - 20 فوريه 2020
صفحه اصلي/خانواده

چطور از خودکشی جلوگیری کنیم؟

چطور از خودکشي جلوگيري کنيم؟

وقتي کسي خودکشي مي کند، از خود مي پرسيد چرا من متوجه نشدم او چنين خيالاتي را در سر مي پرواند. چرا نتوانستم کمکش کنم؟ چرا نتوانستم درمان درد او باشم تا سهم ناچيزم را در زندگي او ادعا کنم. آيا درد اوچنان بي درمان بوده است که تصميم گرفته در اين سن کم به زندگي اش خاتمه دهد.

چطور از خودکشي جلوگيري کنيم؟

سازمان بهداشت جهاني تخمين مي زند که هر سال حدود يک ميليون نفر در جهان به دليل اقدام به خودکشي، مي ميرند. متخصصان مي گويند خودکشي مي تواند يک اتفاق مسري باشد اما آن ها معتقدند که اگر نشانه هاي خودکشي را بشناسيد، مي توانيد قبل از آنکه يکي از عزيزانتان قرباني اين موج شود، با هديه دادن اميد، او را به زندگي برگردانيد.
خودکشي، نوعي اختلال و آسيب چندبعدي رفتاري است که عوامل متعددي از جمله عوامل رواني- عاطفي مانند
افسردگي، نااميدي، بيکاري، اعتياد، فقر، مشکل هاي اقتصادي، احساس گناه و حتي در برخي از جوامع مانند جوامع غربي، مشکل هاي سياسي هم در بروز آن دخيل هستند. درواقع، رسيدن به بن بست فکري، رواني و انگيزشي انسان باعث ايجاد فکر خودکشي در او مي شود و اين مساله به قطع اميد وي از آينده بر مي گردد. آنچه در ذيل مي آيد فهرستي از افکار و رويدادهايي است که مي توانند به ايجاد حس خودکشي در افراد کمک کنند:

نه چهره يک نصيحت کننده را به خودبگيريد و نه نگاه عاقل اندر سفيه يک ناجي را به او داشته باشيد. شما در اين موقعيت براي او فقط يک همراه محسوب مي شويد، همين!

 

1- تنهايي، اين حالت به تدريج اين احساس را در شخص ايجاد مي کند که کسي را ندارد و هيچ کس حقيقتا به زنده بودن يا مردن او اهميت نمي دهد. فرد خودکشي گرا ممکن است به شدت احساس تنهايي و انزوا کند.
2- حس نااميدي و بي پناهي، در اين شرايط فرد احساس مي کند که شرايط از آنچه هست بهتر نخواهد شد و کسي نيز نمي تواند به وي کمک کند.
3- حس بي ارزش بودن، در اين حالت فرد احساس بيهودگي مي کند؛ به همين دليل هرگز قادر به پذيرش چيزي نيست و از نظر وي هرگونه توجه، علاقه و تشويق ديگران ناموجه و برمبناي يک فرض اشتباه است.
4- افسردگي، کساني که افسرده اند، معمولا از خود، ديگران يا شرايط موجود برداشتي منفي دارند. نه تنها بسياري از احساسات ذکر شده در بالا در ميان افراد افسرده شايع است بلکه از نظر آنها اين احساسات کاملا درست و منطقي است.
6- داشتن استرس در سطح بالا و نامناسب، اين وضع در کساني مشاهده مي شود که به لحاظ شخصي و تحصيلي انتظاراتي بالا و غيرواقع بينانه از خود دارند. انتظارات بالاي تحصيلي از دانشجويان مي تواند در آنها استرس ايجاد کند.
7- خشم، گاهي اوقات خودکشي در افرادي مشاهده مي شود که به شدت خشمگين اند يا از خودکشي براي انتقام گرفتن استفاده مي کنند.
10- احساس درماندگي، وقتي فرد در برهه اي از زمان گرفتار مشکلاتي متعدد مي شود- به عنوان مثال مشکلات تحصيلي، خانوادگي و همزمان با آنها پايان يافتن يک رابطه - در اين حالت احساس درد و غم وي را درمانده و ناتوان مي سازد.

به عقيده روان پزشکان، خودکشي کننده ها در روزهاي آخر زندگي شان اين نشانه ها را در رفتارهاي خود ابراز مي کنند:

- مدام صحبت کردن يا فکر کردن در مورد مرگ
- ابتلا به افسردگي باليني که خود را با اندوه عميق، از دست دادن علاقه و اختلال در الگوي خواب و تغذيه نشان ميدهد.
- آرزوي مرگ کردن
- از دست دادن علاقه نسبت به چيزهايي که قبلا به آنها علاقه داشته
- بيان مداوم حرف هاي ناشي از نااميدي، درماندگي يا بي ارزشي
- بيان مداوم جملاتي مثل «کاش به دنيا نيامده بودم»، «اگر من اينجا نبودم، بهتر بود» يا «با مدرنم همه راحت مي شوند»
- از خودبيزاري، احساسات برآمده از بي ارزشي، گناه، شرم و نفرت از خود
- روي آوردن به رفتارهاي مخرب مثل مصرف الکل يا مواد مخدر، رانندگي بي پروا و...
- چرخش ناگهاني خلق و خو و ناگهاني تبديل شدن به آدم خوشحال و آرام
- فاصله گرفتن ناگهاني از آدم ها و منزوي شدن

نوجوان شما در خطر است؟

اقدام به خودکشي در سال هاي نوجواني، اتفاقي شايع است. نوجواناني که اعتماد به نفس پاييني دارند، به خود شک دارند و با احساس بي ارزشي درگير هستند، بعيد نيست که قصد جان خود را بکنند. ديگر عوامل خطر براي خودکشي نوجوان عبارتند از:
- مورد سوءاستفاده قرار گرفتن در سال هاي کودکي
- رويدادي که اخيرا به او آسيب زده باشد
- برخوردار نبودن از شبکه حمايتي
- در دسترس قرار گرفتن ابزارهاي خودشکي
- محيط اجتماعي يا تحصيلي خصمانه
- قرار گرفتن در معرض خودکشي نوجوان ديگر
نوجواناني که مي خواهند خودشکي کنند، اغلب اين نشانه ها را در رفتارهايشان ابراز مي کنند:
- تغيير قابل توجه در الگوي غذاخوردن و خواب
- فاصله گرفتن از دوستان، خانواده و قطع يک باره فعاليت هاي هميشگي
- ابراز رفتارهاي خشونت آميز، سرکشي يا فرار از خانه
- سوءمصرف مواد مخدر
- نرسيدن به ظاهر و کنار گذاشتن علايق شخصي
- خستگي مداوم، ناتواني در تمرکز يا کاهش فعاليت هاي مرتبط با مدرسه
- شکايات مکرر در مورد علائم آزاردهنده جسمي که اغلب به صورت دل درد، سردرد، خستگي و... خود را نشان مي دهد
- ناتواني در تحمل ستايش يا انتقاد ديگران

مهمترين گام ها براي پيشگيري

جدي گرفتن نشانه هايي که گفتيم، اولين و مهمترين قدم در پيشگيري از اين اتفاق است. اگر نشانه هاي گفته شده را در يکي از اطرافيانتان ديديد يا مي خواهيد با کسي که قصد خودکشي کردن را دارد، حرف بزنيد، به اين نکته ها توجه کنيد:

هميشه به تنهايي نمي توانيد اين کار سخت را انجام دهيد و چنين فردي را از تصميمي که گرفته، منصرف کنيد. اگر احساس کرديد نااميدي بيشتر از آنچه انتظار داشتيد در وجود او خانه کرده، حتما از يک روان پزشک کمک بگيريد

 

خودتان باشيد

نه چهره يک نصيحت کننده را به خودبگيريد و نه نگاه عاقل اندر سفيه يک ناجي را به او داشته باشيد. شما در اين موقعيت براي او فقط يک همراه محسوب مي شويد، همين! اگر شما نشانه هاي گفته شده را در فردي مي بينيد، چاره اي جز حرف زدن با او برايتان باقي نمي ماند.

گوش کنيد

به جاي اينکه به دنبال نصيحت کردن باشيد، حرف هايش را بشنويد و بگذاريد غم ها، ترس ها و نگراني هايش را هرچقدر که مي خواهد، بيرون بريزد.

همدلي کنيد

بدون آنکه بخواهيد، او را قضاوت کنيد و حرف هايش را بي معني و پوچ بخوانيد، با او همدلي کنيد. مي توانيد با گفتن اين جملات حس بهتري را در او ايجاد کنيد: « تو در اين روزهاي سخت تنها نيستي. من اينجا کنارت هستم.»

اميد بدهيد

نااميدي از بهبود شرايط احتمال خودکشي را چندبرابر مي کند. شما در ميانه گفت و گو مي توانيد با چنين جملاتي به فرد مقابلتان اميد تزريق کنيد: «شايد حالا که در اين روزهاي سخت هستي باور نکني، اما ما واقعا مي توانيم اين شرايط را تغيير دهيم! کمي صبوري کن تا با هم به چنين روزي برسيم.»

کمک بگيريد

هميشه به تنهايي نمي توانيد اين کار سخت را انجام دهيد و چنين فردي را از تصميمي که گرفته، منصرف کنيد. اگر احساس کرديد نااميدي بيشتر از آنچه انتظار داشتيد در وجود او خانه کرده، حتما از يک روان پزشک کمک بگيريد و همراه با او به مطب يک متخصص برويد.

اگر در فکر خودکشي هستيد، بدانيد که...

روان شناسان معتقدند خودکشي با ضعف اعتماد به نفس و احساس پوچي در انسان مرتبط است. در اين ميان، اميان و اعقتاد به پروردگار مي تواند در پيشگيري از خودکشي بسيار موثر باشد. اين ايمان و اعتقاد، روح کمال و موثر بودن را در انسان مي دمد و باعث مي شود به اين نتيجه برسد که برترين مخلوق آفرينش است که مي تواند به بالاترين مقام ها برسد؛ تا جايي که در مقام جانشيني خدا در زمين باشد. در اين صورت، فکر از بين بردن نفس هم کمتر به ذهن چنين انساني خطور مي کند.
توکل به خداوند يعني اعتماد و تکيه کردن به قادر مطلقي که همه اختيارات و امکانات در يد قدرت اوست و مهربان ترين مهربان ها نسبت به انسان هاست. به تعبير قرآن کريم، هر کجا که باشيم، او با ماست و هرگاه که اراده کنيم، مي توانيم او را بخوانيم و بدون هيچ تشريفات و تکلفي با خداي خود رابطه برقرار کنيم.
خودکشي يک راه حل نيست و براي هر مشکلي راه حلي وجود دارد و اين يک شعار نيست اما متاسفانه چون فردي که در فکر خودکشي است دچار ديد تونلي مي شود و نمي تواند اين راه ها را ببيند، اما ديد تونلي چيست؟ وقتي که بچه بوديم از توي يک لوله بيرون را نگاه مي کرديم. دايره ديدمان خيلي کم و اطرافش تاريک بود. اين ديد را تونلي مي گويند. اگر من اين لوله را کنار بگذارم مي بينم چقدر اين ديد وسيع است. افسردگي ديد را تنگ و تاريک و فرد را نزديک بين رواني مي کند. به همين دليل به افرادي که دچار اين حالت مي شوند مي گويند به روان پزشک مراجعه کنند نه براي نصيحت شدن که براي کنار زدن اين لوله!

منابع: ماهنامه همشهري تندرستي، هفته نامه سلامت

تعداد بازديد:677 آخرين تغييرات:95/09/22
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر