چهارشنبه 30 آبان 1397 - 13 ربيع الاول 1440 - 21 نوامبر 2018
صفحه اصلي/دين و انديشه


 
 


 










 


 












خروجي RSS

مقاله علمی باید مسائل جامعه را حل کند

داوري اردکاني:

مقاله علمي بايد مسائل جامعه را حل کند

داوري اردکاني، رئيس فرهنگستان علوم گفت: امروزه پيدا کردن مسئول و مسئوليت پذيري براي مسائل و مشکلات بسيار سخت شده ،دانشگاه صورت بخش نظام جامعه و زندگي است.

به گزارش خبرنگار مهر ، نشست «فلسفه و آموزش عالي» با سخنراني رضا داوري اردکاني، روز گذشته در موسسه پژوهش و برنامه ريزي آموزش عالي برگزار شد.

در ابتداي اين نشست، غلامرضا ذاکرصالحي، عضو هيئت علمي مؤسسه پژوهش و برنامه‌ريزي آموزش عالي، گفت: دکتر داوري اردکاني حدود ۶۵ سال است که در حال تدريس و پژوهش هستند و ما ممکن است که امروز اين عدد را به سادگي به زبان بياوريم ولي انجامش کار سختي است. بنده از سال ۱۳۶۲ که دانشگاه ها باز شد با ايشان کلاس فلسفه غرب داشتم و کلاس هاي ايشان آنچنان جذبه اي داشت که دانشجويان همه رشته ها سر کلاس دکتر داوري مي آمدند.

وي افزود: دکتر داوري اردکاني در سالهاي ۵۰ و ۵۱ در دانشگاه سوربن مشغول تدريس و پژوهش، در سالهاي ۵۶ و ۵۷ در انگلستان و در سالهاي ۶۹ و ۷۰ در دانشگاه جان هاپکينز آمريکا مشغول تدريس و پژوهش بودند. با وجود همه اين سوابق، استاد هيچگاه دنبال نام و شهرت نبودند. امروزه ما ايشان را به عنوان فيلسوف فرهنگ مي شناسيم چون از ۷۰ کتاب تاليفي ايشان، بيش از نيمي از آنها در حوزه فلسفه فرهنگ است.

ذاکر صالحي در پايان ادامه داد: دکتر داوري اردکاني دو ويژگي برجسته دارند، اول اينکه درباره مسائل جامعه دغدغه دارند و اظهار نظر مي کنند و ديگري اينکه با جوانان در ارتباط هستند و خودشان را مدام به روز مي کنند.

عصا قورت دادگي در علم خطرناک است

پس از مقدمه ذاکرصالحي، داوري اردکاني سخنراني خود را آغاز کرد و گفت: بنده امروز به احترام علم به موسسه پژوهش و برنامه ريزي آموزش عالي آمدم، وگرنه فکر مي کنم اينقدر پير شده ام که نمي توانم مطالب منظم و مرتبي بگويم. يکي از چيزهايي که در علم خطرناک است، عصاقورت دادگي است. در حالي که دانشمند يک آدم ساده و معمولي است که بايد خيلي ساده زندگي و فکر کند.

وي افزود: اصطلاح آموزش عالي يک اصطلاح فرانسوي است که آنها در مورد دانشگاه اين اصطلاح را به کار مي برند چون تقسيم بندي آموزش فرانسوي ها به گونه ابتدايي، متوسطه و عالي است و پس از آن ما هم بدون در نظر گرفتن شرايط خودمان نظام آموزشي را به چهار دوره دبستان، راهنمايي، دبيرستان و دانشگاه تقسيم کرديم. وقتي مي گوييم آموزش عالي، منظورمان يک مرتبه بالاتر است. اولين مدرسه آموزش عالي هم که درست کرديم اسمش را گذاشتيم دارالفنون.

لفظ يونيورسيته به معناي جديد در قرن ۱۸ به وجود آمد

داوري اردکاني ادامه داد: سوالي که مطرح مي شود اين است که آيا دانشگاه، ممتاز از مدرسه است؟ لفظ يونيورسيته از قرن دوازدهم يعني اواخر قرون وسطي پيدا شد. البته يونيورسيته به معناي جديد در قرن ۱۸ به وجود آمد. در آغاز دهه ۷۰ در اروپا هزاران کتاب مهم درباره دانشگاه نوشته شد و اين همه تحقيق و پژوهش راجع به دانشگاه نشان مي دهد که دانشگاه جايي نيست که در آن درس هاي سخت و پيچيده مي خوانيد. اگرچه هم اينگونه هست، هم اينگونه نيست.

چهره ماندگار فلسفه اضافه کرد: دانشگاه به مفهوم عالي به هيچ موسسه يا نهاد آموزشي اتلاق نمي شود. وقتي من مي گويم نظميه يک دانشگاه نيست، قصد تحقير آن را ندارم. ولي دانشگاه جايي نيست که در آن غزالي و ابن سينا درس بخوانند، بلکه جاي افرادي مثل گاليله و نيوتن است که جهان را دگرگون کنند.

رئيس فرهنگيان علوم با تقسيم تاريخ بشر به دو دوره گفت: تاريخ بشر به دو دوره تقسيم مي شود. دوره اول زماني است که فرهنگ از طبيعت پيروي مي کند. در اين دوره فرهنگ آدمي را کمال مي بخشد اما وسيله تصرف و دگرگون کردن جهان نيست. اين همان دوره اي است که سوفوکل تراژدي را مي نويسد. دوره دوم که همان دوره جديد است، فرهنگ ملاک طبيعت مي شود و تصرف در جهان، اصل قرار مي گيرد. بنابراين بشر امروز ديگر از طبيعت پيروي نمي کند.

در دوره رنسانس تلقي ديگري از آدم به وجود آمد

داوري اردکاني اضافه کرد: در دوران رنسانس تحولي پيش آمد که ما معمولا دوست نداريم به آن توجه کنيم. آن هم اينکه در اين دوره تلقي ديگري از آدم به وجود آمد. در دين ما کمال آدمي در عبوديت است اما در رنسانس بشري به وجود آمد که شان مهندسي و سازندگي و... داشت. به بيان ديگر در اين دوره جاي طبيعت و فرهنگ عوض و انسان ميزان همه چيز شد. شما هيچ وقت نبايد فکر کنيد که تاريخ بي تعارض است. تاريخ بشر سراسر تعارض است. تاريخ جنگ و صلح، تاريخ قهر و آشتي و...، تاريخ جديد هم بيش از هر تاريخ ديگري تعارض دارد. در دوره فعلي، تاريخ بسط پيدا کرده ولي نبايد فکر کنيم که کامل شده است. اينکه تصور کنيم علم، معرفت، معنا و اخلاق به کمال رسيده، اشتباه است و تنها چيزي که در ۴۰۰-۵۰۰ سال اخير کمال پيدا کرده، تکنولوژي است.

دانشگاه با فرهنگ چه مي کند؟

استاد دانشگاه تهران در بخش ديگري از سخنراني خود با طرح اين سوال که دانشگاه با فرهنگ چه مي کند و با چه نگاهي بايد به فرهنگ نگاه کرد؟ گفت: دانشگاه فقط جاي آموزش نيست. به خصوص که امروزه علم در همه جا هست. به بيان ديگر، امروزه علم در دست مردم هست و همه به آن دسترسي دارند. نبايد فراموش کنيم که در عصر کنوني علم از دانشگاه بيرون آمده و ديگر محصور در دانشگاه ها نيست.به يک اعتبار، علم در حصار دانشگاه نبايد و نمي تواند باشد. دليلش هم اين است که دانشگاه در اينجا نروئيده است. ما دانشگاه را از بيرون و از مدل دانشگاه هاي فرانسوي گرفته ايم.

داوري اردکاني با اشاره به اينکه امروزه پژوهش نسبت به گذشته سخت تر شده است، تصريح کرد: پژوهش در امروز کار سختي است چون قبلاً سامان دادن به جامعه آسانتر از الان بود. جامعه کنوني، جامعه اي است که براي آن مسئول نمي توان پيدا کرد. امروزه هيچ کس مسئول آلودگي هواي تهران، کم آبي کشور و ساختمان سازي هاي بي رويه نيست. نمي خواهم بگويم که تدبير نبايد کرد و کاري نبايد انجام داد، بلکه مقصودم اين است که پيدا کردن مسئول و مسئوليت پذيري بسيار سخت شده است. دانشگاه صورت بخش نظام جامعه و زندگي است و سوال من الان اين است که آيا دانشگاه امروزي مي تواند اين کار را انجام دهد؟

دانشگاه مقاله نويس نمي خواهيم

وي افزود: دانشگاه فقط درس نمي دهد و متخصص نمي پروراند. دانشگاه بايد بگويد علوم با هم چه ارتباطي دارند و ارتباط دانشگاه با جامعه چيست؟ به بيان ديگر دانشگاه بايد روابط اجتماعي و فرهنگ را بشکافد. کاري که ما در دانشگاه هايمان انجام نمي دهيم و امروزه دانشگاه هاي ما با صنايع، فرهنگ و اعتقادات ارتباطي ندارند. به بياني مي توان گفت دانشگاه هاي ما برج عاج نه چندان توانا است.

مقاله علمي بايد مسائل جامعه را حل کند

اين فيلسوف فرهنگ اضافه کرد: بنده قصد تحقير دانشگاه را ندارم و اين را هم قبول دارم که علم جهاني است. ولي عقيده دارم که دانشگاه بايد معين کند که علم را چگونه مي توان اينجائي کرد. بله نوشتن مقاله خوب است و خيلي هم فضيلت دارد، ولي وقتي به دانشجو مي گوييد ۱۰۰ تا مقاله بنويس، در واقع راه را براي مقاله دزدي باز کرده ايم. به همين دليل ما نبايد فکر کنيم که دانشگاه جايي است که بايد در آن فقط مقاله نوشت و چاپ کرد، چون علم براي کشور است و بايد به فکر کشور باشيم. اگر مقاله هايي که سفارش مي دهيم بتواند مسائل و مشکلات کشور را حل کند، خوب است. اما اگر فقط براي ارتقاء شغلي و دانشگاهي باشد، غلط است. ما دانشگاه مقاله نويس نمي خواهيم. دانشگاهي مي خواهيم که مقالاتش براي کشور مفيد و موثر باشد.

داوري اردکاني در پايان گفت: به عقيده بنده ما چنانچه در دانشمندي و دانشگاه ها پيشرفت کرده ايم در دانش پيشرفت نداشته ايم. بنده الان در مرکزي کار مي کنم که دانشمندهايي دارد که به هر کجاي دنيا بروند، مي توانند استاد ممتاز باشند. اما متاسفانه در اينجا چنانکه بايد آثار علم و فکرشان ظاهر نمي شود و آثارشان به کشور، کوچه و بازار نمي رسد. نظر من اين نيست که علم بازاري شود ولي نمي توان علم و بازار را از هم جدا کرد. به همين دليل بايد فکر کنيم که بهترين راه ارتباط علم و بازار چيست؟ و اين هم کار جايي جز دانشگاه نيست. دانشگاه محل تامل، تفکر و تحقيق با حفظ تخصص ها درباره اينکه چه کار مي تواند بکند است.

تعداد بازديد:443 آخرين تغييرات:95/09/25
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر