پنج شنبه 7 ارديبهشت 1396 - 30 رجب 1438 - 27 آپريل 2017
صفحه اصلي/مقالات

نماز عروج انسان به درگاه پروردگار

نماز عروج انسان به درگاه پروردگار


حجت‌الاسلام بيوک يوسفي عليار - رئيس شوراي اقامه ي نماز شهرداري اروميهنماز که نزديک­ترين حالت انسان به خداست، از نظر عارف بزرگ امام خميني، معراج واقعي مؤمن يعني عامل ترقي معنوي اوست. ايشان بر آن است که «نماز حقيقي، معراج واقعي مؤمن و داراي حالت‌ها و مراحل گوناگوني است که براي افراد مختلف به تناسب درجه‌ي ايمان و حضور قلب در نماز، تفاوت دارد». (۱)

بنابر اين هر چه نمار خالص و به حقيقت آن تزديک باشد، در ترقي معنوي انسان نمازگزار نيز تأثيري عميق دارد.
اسرار نماز از نگاه امام خميني (ره)
همه ما مي­دانيم که امام خميني (ره) رهبر کبير انقلاب اسلامي و بنيانگذار نظام جمهوري اسلامي ايران از فقيهان عارف است و نگاه و انديشه­ هاي عرفانه ي ايشان در تمام آثارش مخصوصاً آثار و بيانات اخلاقي و معنوي ايشان نمود بارزي دارد. امام در موضوع نماز و آداب و اسرار و شرايط آن از منظر فقه و احکام و اخلاق و عرفان، چندين کتاب و رساله جداگانه دارد که برخي از آنها را براي عموم مردم نوشته، اما اغلب آنها براي عالمان و اهل فقه و عرفان مفيد است.
امام نماز را يک سفر معنوي به سوي خدا مي­داند که طي کردن اين سفر داراي دو رکن مهم است: اول، رسيدن به مقام طهارت. دوم، رسيدن به مقام فنا در نماز. انسان براي اينکه اين سفر معنوي را آغاز کند، بايد به «مقام طهارت باطن» برسد. (۲) جالب آنکه حضرت امام ـ رحمه الله عليه ـ از ديدگاه عرفاني خويش و بر پايه‌ي حديثي از ائمه اطهار ـ عليهم السّلام ـ اصل نماز را «يک رکعت» مي‌داند! (۳)
يکي ديگر از نکات مهم در ديدگاه امام خميني ـ رحمه الله عليه ـ نسبت به نماز، ارتباط حقيقت انسانيت با نماز واقعي است. به گونه‌اي که با توجّه به آن، مسأله‌ي ميزان بودن نماز در ردّ يا قبولي ديگر اعمال به سادگي حل مي‌شود. حضرت امام ـ رحمه الله عليه ـ معتقد است که نماز با انسانيت، رابطه‌اي متقابل دارد: «مادامي که انسان، صورت انسان و انسان صوري (ظاهري) است، نماز او نيز نماز صوري و صورت نماز است و فايده‌ي آن نماز، فقط صحّت اجزاي صوري فقهي است... و اگر از مرتبه‌ي ظاهر به باطن و از صورت به معني برسد، تا هر مرتبه‌اي که متحقق شود، نماز او حقيقت پيدا مي‌کند... پس مادامي که نماز انسان، صورت نماز است و به مرتبه‌ي باطن و سرّ آن نرسيده، انسان متحقق نشده، انسان نيز صورت انسان است و حقيقت آن متحقق نگرديده، پس ميزان در کمال انسانيت و حقيقت آن، عروج به معراج حقيقت و صعود به اوج کمال و وصول به باب الله با مِرقات (پلکان) نماز است. (۴)
امام خميني (ره) مي­ فرمايد: «چون نماز معراج کمالي مؤمن و مقرب اهل تقواست، متقدم به دو امر است که يکي مقدمه ديگري است: اول- ترک خودبيني و خودخواهي، که آن حقيقت معراج و باطن تقواست. دوم - خداخواهي و حق طلبي، که آن حقيقت معراج و قُرب است.» (۵)
ديدگاه­هاي مقام معظم رهبري در موضوع ترويج فرهنگ نماز:
رهبر معظم انقلاب اسلامي ايران حضرت آيت­ الله العظمي خامنه­ اي –دامت برکاته– از سالهاي جواني به امر ترويج فرهنگ نماز در تبليغات و بيانات خويش اهتمامي ويژه داشته و در طول دوران رهبري و زعامتش نيز همواره بر اقامه نماز به معني حقيقي کلمه همت گماشته و بر مسئولان نظام و عموم مردم سفارش کرده که نماز در جامعه و خانه­ ها و ادارات برپا گردد. پيام هاي ايشان به اجلاس ­هاي سالانه نماز مشحون از نکات بکر و سازنده و توصيه­ هاي راهگشاست. در اينجا براي نمونه به چند مورد اشاره مي­ کنيم:
1- وظيفه همگاني در ترويج نماز
ترويج نماز، هر حرکت و تلاشي است که در راه همگاني کردن آن و تبيين اهميت آن و آسان کردن دسترسي به آن، بتوان صورت داد. صاحبان انديشه و بيان، با گفتن و نوشتن؛ دارندگان رسانه‌ها و منبرها با پرداخت جذّاب و هنري؛ مسئولان دستگاه­ ها هريک متناسب با کارکرد آن دستگاه، مي­توانند اين وظيفه‌ي بزرگ را ادا کنند. (۶)
2- اهميت نماز
اهميت نماز را بايد به درستي فهميد. اين که فرموده‌اند: اگر نماز در درگاه خداوند، مقبول افتد ديگر خدمات و زحمات نيز پذيرفته شده و اگر نماز، مردود باشد هرچه جز آن نيز مردود گشته است، حقيقتي بزرگ را بما مي‌نماياند. آن حقيقت اين است که اگر در جامعه‌ي اسلامي نماز در جايگاه شايسته‌ي خود قرارگيرد، همه‌ي تلاشهاي سازنده‌ي مادي و معنوي، راه خود را به سمت و سوي آرمانها مي گشايد و جامعه را به نقطه‌ي مطلوب آرماني اسلام ميرساند؛ و اگر از اهميت نماز غفلت شود و نماز مورد بي‌اعتنايي قرار گيرد، اين مسير به درستي طي نخواهد شد و تلاشها و مجاهدت ها تأثير لازم را در رساندن به قله‌يي که اسلام براي جامعه‌ي بشري ترسيم کرده است،‌ نخواهد داشت.
اين حقيقت، به همه‌ي ما هشدار مي­دهد و وظيفه‌ ايي سنگين را به ياد ما مي‌آورد. تلاش هاي فرهنگي و هنري و برنامه‌ريزي­ هاي آموزشي و غيره، همه بايد به گونه‌ اي طراحي و اجرا شود که نماز، با کيفيت مطلوب، روز به روز در ميان مردم به‌ويژه جوانان و نوجوانان رونق گيرد و همه به راستي از اين چشمه‌ي پاکي و روشني بهره‌مند گردند. بي‌شک دستگاه­ هاي متعدد امور فرهنگي و آموزشي و صدا و سيما و دست اندرکاران اداره‌ي مساجد، بيش از ديگران بايد احساس مسئوليت کنند. (7)
2- نتيجه­ ي بي اعتنايى به نماز
تجربه‏ هاى روزگار نشان داد که بي اعتنايى به نماز، چه بر سر يک انسان مي آورد و چه بر سر جهاد انسان­ها مي آورد؛ هم جهاد را تعطيل مي‌کند، هم جهت مبارزه را از جهاد بودن خارج مي‌کند و تبديل مي­کند به مبارزه­ اي براى قدرت، براى هواى نفس. آن چيزى که مبارزه ­ي يک انسان را، چالش يک امّت را، رنگ جهاد و معناى جهاد مي ‏بخشد، او همان توجّه به خداست، که قوامش به نماز است. لذا اولين واجبى که بر پيغمبر (ص) واجب مي ‏شود، نماز است؛ اول تبليغى که براى پيغمبر، خداى متعال معيّن مي‌کند، «و أمر اهلک بالصّلوة» است؛ توصيفى که خداى متعال در درجه­ ي اول براى جامعه­ ي موحّد بيان مي‌کند، «الّذين َاِن مَکَّناهُم فِي الاَرضِ أَقآمــُوا اَلـصَّلوةَ» است. اين، اهميّت نماز است. (۸)
نماز، امتياز انسان از ديگر آفريده ­ها جهان را محرابي لايتناهي دانسته­ اند که همه مخلوقات در آن به تسبيح و تعظيم و کُرنش و سجود در برابر آفريدگار هستي مشغولند. انسان نيز در اين تسبيح و عبادت با ديگر آفريده ­ها شريک است. اما انسان به سبب داشتن شعور وعقل و ولايت، برتر از ديگر آفريده ­ها و گل سرسبد مخلوقات خدا به شمار مي­رود، به خاطر همين برتري، خدا همه چيز را تحت اختيار او قرار داده است (هو الذي سخّر لکم ما في السموات و ما في الارض)پس خداوند انسان را از ديگر مخلوقات خود ممتاز ساخت و گوهر عقل و شعور و اختيار و مقام جانشيني (خليفة اللهي) خود را به اين آفريده­ اش بخشيد (انّي جاعلٌ في الارض خليفه - قرآن).
بنابراين در بين ديگر مخلوقات، عباداتي مثل نماز و روزه و حج و جهاد و خمس و زکات و... به انسان تکليف و واجب گردانيد که ساير موجودات و مخلوقات در آن شريک نيستند. در بين اين عبادات نيز نماز از اهميت برتر و موقعيت فراتري نسبت به ديگر واجبات برخوردار است. نماز هميشه و در همه شرايط با انسان هست، اما ساير واجبات مثل روزه و حج و جهاد و امر به معروف و نهي از منکر و... گاه هست و گاه نيست و حتي برخي از آنها ممکن است يک بار هم در تمام عمر بر انسان واجب نگردد، ليکن نماز در همه حال و هر روز و هر حال بر انسان واجب است و تحت هيچ شرايطي ساقط نمي ­شود. به عبارت ديگر هويت انسان خدايي با نماز شناخته مي­شود. نماز در قرآن با واژه «صلاة» آمده و واجب شده است (اقيموالصلوة). آري، در بين همه آفريده­ هاي خدا، نماز خواندن امتياز ويژه­ اي است مخصوص انسان؛ به تعبير قرآن اقامة الصلوة (به پا داشتن نماز) به انسان اختصاص دارد. يعني تسبيح عبادتي عمومي براي همه آفريده­ ها (انسان و غير انسان) است و همه آنچه در زمين و آسمانها و در بين اين دو قرار دارد از جمله انسان، مدام به تسبيح خدا مشغولند (يسبح لله ما في السموات و الارض - قرآن).
اما نماز با ذکرها و افعال مخصوص خود (واجبات و مستحبات نماز) در واقع آيين ويژه­اي است که به نيت پرستش خدا و اظهار راز و نياز به درگاه او فقط توسط انسان آن هم در هر شرايطي انجام مي­ گيرد و تعطيل نمي­ شود مخصوصاً نمازهاي يوميه و روزانه (۱۷ رکعت). پس نماز مدال امتياز و افتخار انسان است از سوي خدا. از اين نظر در تمام اديان آسماني و در شريعت همه پيامبران، نماز بوده و در اسلام هم جايگاه اول را در بين همه عبادات دارد. نشانه مسلمان بودن و مسلمان زيستن انسان، نماز است.
چرا بايد نماز بخوانيم
گفتيم که نماز شاخص ­ترين ويژگي عبادي انسان در بين ديگر مخلوقات است، اينک اين سؤال مطرح مي­شود که چرا انسان بايد نماز بخواند؟ خداوند خود در برخي از آيات قرآن کريم به اين پرسش پاسخ مي­دهد؛ براي مثال: اَقِمِ الصَّلوةَ لِذِکري (به ياد من نماز را اقامه کن) اين آيه ناظر به جنبه فردي انسانها در علت نماز خواندن است و نماز را عامل مهم ذکر خدا آن هم با تعبير «نماز را به ياد من بخوان» معرفي مي­ کند. شيوه بيان اين آيه بسيار لطيف است زيرا نگفته به ياد خدا نماز بخوان، بلکه مي­ فرمايد: «به ياد من نماز بخوان!» روشن است که اوج صميميت در بين خدا و بنده­ اش به واسطه نماز خواندن، در اين آيه بيان موج مي­ زند. يعني انسان در حال نماز هيچ فاصله ­اي بين خود و خدا حس نمي ­کند! اين حقيقت را خدا با تعبير «به ياد من» نماز بخوان بيان مي­ کند. انسان در هنگام نماز خود را آنقدر نزديک به خدا احساس مي­ کند و چنان خود را بي فاصله در حضور خدا مي ­بيند که گويي خدا را مي ­بيند! خداوند در اين حالت مي­ گويد: اي بنده من، به ياد من نماز بخوان.
در بُعد اجتماعي هم پاسخ اين سؤال که «چرا بايد نماز بخوانيم؟» در قرآن به عبارتهاي گوناگون آمده­ است. از جمله در اين آيه: «ياايُّهاالذينَ آمنوا استَعينوا بالصّبر و الصّلوة» (اي مؤمنان، از شکيبايي و نماز ياري بخواهيد). (۹)
در واقع اهل ايمان با اقامه نماز جمعه و جماعت و حتي نمازهاي فردي و مستحبي، بر مقاومت و استقامت خود در برابر ناملايمات مي­ افزايند، چرا که نماز اوج شکوه اجتماعي و پايداري مسلمانان را در جامعه نشان مي­دهد. براي همين در تاريخ اسلام و جنگ ها و ميدان هاي مبارزه، نماز نه تنها در هيچ شرايطي از سوي پيامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) و مؤمنان ترک نمي ­شد، بلکه حتي از اول وقت به تأخير هم نمي ­افتاد و به موقع اقامه مي ­شد. بر اي مثال، در روز عاشورا و در بحبوحه جنگ، يک نفر به امام حسين (ع) يادآوري کرد که وقت نماز شده، امام (ع) آن شخص را دعا فرمود که نماز را يادآوري کرد. آنگاه با تعدادي از اصحابش به نماز ايستاد و تعدادي هم از آنها در مقابل حملات دشمنان، محافظت و در برابر تيرها و نيزه­ هاي دشمنان کوفي و شامي، خود را سپر کردند تا امام حسين (ع) و ياران نمازگزارش، نمازشان را تمام کنند!
همچنين در تاريخ واقعه کربلا، نقل شده که در سخت ­ترين ايام و تلخ­ ترين شبهاي غريبانه اسارت نيز نماز شب حضرت زينب (س) ترک نشد. چون آن بانوي مقاوم و بافضيلت، وقتي به نماز مي­ ايستاد، خود را بيشتر در محضر خدا مي­ديد و از روح نماز ياري مي گرفت و استقامتش بيشتر مي ­شد.
از ابن سينا، فيلسوف و دانشمند بزرگ ايران و جهان نقل شده که گفته است: «من هر وقت مشکلي علمي داشتم که قابل حل نبود، به مسجد جامع شهر مي­رفتم، وضو مي­ گرفتم و نماز مي­ خواندم و از خدا مدد مي­ خواستم، مشکلم حل مي­شد». نظير همين داستان را دانشمندان و فلاسفه بزرگي همچون صدرالمتألهين (ملاصدرا) هم نقل شده است.
در زمان معاصر هم امام خميني (ره) را مي ­بينيم که به‌عنوان رهبر نهضت اسلامي و يک مجتهد مبارز، در اوج مبارزات خود، وقتي در پاريس مشغول گفتگو و بيان مسائل اساسي انقلاب اسلامي با خبرنگاران برجسته جهان است، چون صداي اذان را مي ­شنود، گفتگو را تعطيل مي­ کند و به سراغ نماز مي­رود و هر چه اصرار مي­ کنند که به يکي دو سؤال هم پاسخ بدهند، مي­ گويد: نه، حالا وقت نماز است، بماند براي بعد! (۱۰)
مي­ توان گفت سرّ موفقيت امام خميني (ره) در برپايي نهضت اسلامي و عامل مهم پيروزي ايشان در انقلاب اسلامي و برقراري نظامي نو به نام جمهوري اسلامي در ايران، همين ياري خواستن از نماز بود.
همچنين در تاريخ معاصر کشورمان ايران، دوران هشت سال دفاع مقدس را داريم و به چشم خود هم ديديم که چگونه رزمندگان اسلام با الهام از آموزه­ هاي ديني و سيره عملي اهل بيت (ع) و با تقليد از رهبرشان امام خميني (ره) بر نماز اول وقت به صورت جماعت مداومت داشتند و حتي در دل شب در سنگرها و کنار و گوشه خلوت سنگرها، نماز شبشان را با اخلاص تمام مي­ خواندند و از خداي توانا، ياري مي­خواستند... همين عنصر معنوي و حضور پرشکوه نماز در جبهه­ ها بود که پيروزي را نصيب ايران کرد ودشمن متجاوز بعثي عراق را «علي­رغم پشتيباني دهها کشور قدرتمند دنيا از آن» به عقب­ نشيني و قبول شکست واداشت.
در واقع نمازخواندن و خود را در حضور خدا ديدن، در همه صحنه­ هاي زندگي فردي و اجتماعي به انسان ياري مي­دهد و در عرصه­ همه فعاليت­ هاي مادي و معنوي و علمي­ و غير آن، انسان را مقاوم ­تر و موفق ­تر مي­ گرداند چرا که انسان در نماز در محضر خداست و در محضر خدا نااميدي و ضعف و شکست راه ندارد.
از نگاه ديگر بررسي آداب، شرايط، مضامين و هويت اين عبادت بزرگ، ضمن تأييد آن به‌عنوان يک امر تعبدي، آن را عاملي مهم براي اصلاح نفس انسان ها و کنترل نظامات عمومي جامعه معرفي مي­ کند. نمازخواندن هر خير و فايده معنوي و مادي، فردي و اجتماعي که داشته باشد، به انسانها برمي­ گرد و بي ­اعتنايي به نماز هم هر شر و ضرري داشته باشد، باز هم متوجه سرنوشت انسان و جامعه انساني است؛ هيچ سود و زياني به ساحت مقدس خداي متعال ندارد و ذات بي­ نياز خداوندي احتياجي به عبادت ما ندارد و از عصيان و طغيان بندگان، غباري به دامن اولوهيت نمي ­نشيند.
آثار و عواقب ترک نماز
نماز سخن گفتن و راز و نياز با خداست. راستي چه کسي جز اهل کفر و غفلت، سخن گفتن با خدايش را ترک مي­ کند؟ تـرک نماز در دنيا و آخرت عواقب تلخى دارد. در قرآن آمده است: در روز قيامت، اهل بهشت از مجرمان مي پرسند: چه چيزى شما را به جهنم کشاند؟ مي­ گويند: ما از نمازگزاران نبوديم؟ (۱۱)
در نمازشان سهل­ان گاري مي­ کنند يعنى گاهى نماز مي ­خوانند و گاهى نمي ­خوانند، خداوند در مذمت ايشان مي‌گويد: واى بر آنان.(۱۲) رسـول خدا(ص) فرموده است: در جـايـى ديـگر مى فرمايد: «بين العبد وبين الکفر ترک الصلوة»: مرز بين بنده خدا و کفر، ترک نماز است. هيچ انسان با وجدان و متفکرى نيست که از ابعاد و اسرار و ظرايف نـماز آگاه باشد ولى از کنار آن ها بى اعتنا رد شود, مگر کسانى کـه بـه خـاطر غفلت و بى خبرى، توفيق سخن گفتن با خداوند را از خود سلب کرده اند.
نماز از نشانه­ هاي ايمان است
نماز خواندن يکي از نشانه­ هاي اهل ايمان است. «انما المؤ منون الذين اذا ذکر الله و جلت قلوبهم و اذا تليت و عليهم اياته زادتهم ايمانا و على ربهم يتو کلون - الذين يقيمون الصلوة و مما رزقناهم ينفقون - اولئک هم المؤ منون حقا لهم درجات عند ربهم و مغفرة و رزق کريم» (۱۳) ترجمه: مؤ منان کسانى هستند که هرگاه خدا نزد آنها ياد شود، دلهايشان مي ترسد و هرگاه آيات خدا بر آنها تلاوت شود، ايمانشان بيشتر مي‌شود و بر پروردگار خود توکل مي‌کنند؛ آنان که نماز را به پا مي دارند و از آنچه به آنها داده­ ايم انفاق مي‌کنند؛ مؤمنان حقيقى آنها هستند، براى آنان درجات (فوق العاده­ اى) نزد پروردگارشان است و براى آنها آمرزش و روزى بي ­نقص و عيب است.
از طرفي بر اساس قرآن، شيطان سعي مي­ کند که انسانها را از برپايي نماز بازدارد از نظر آسيب ­شناسي هم يکي از راههاي نفوذ شيطان بر دلهاي اهل ايمان، آن است که سعي مي­ کند آنان را از طرق مختلف از جمله ترک نماز، از ياد خدا باز دارد تا ايشان را به دشمني و عداوت وادار کند: «انما يُريدُ الشيطانُ اَن يُوقِعَ بينَکم العداوةَ و البغضاءَ فى الخَمرِ و المَيسِر و يصُدَّکُم عن ذکرِاللهِ و عَنِ الصلوةِ فَهَل انتم مُنتَهونَ» (۱۴)
شيطان مي خواهد در ميان شما به وسيله شراب و قمار عداوت ايجاد کند و شما را از ذکر خدا و از نماز باز دارد، (با اين همه زيان و فساد و با اين نهى اکيد) آيا از آن اعمال زشت خوددارى خواهيد کرد؟ بنابر اين نماز از شاخصه­ هاي جامعه اسلامي است و بي ­شک ترک نماز عکس آن را نشان مي­دهد. هر جا نمازخوان واقعي باشد و نماز براي اطاعت از خدا اقامه شود، شيطان کمتر راه دارد و آن جامعه و آن مردم بيشتر رو به صلاح و فلاح دارند.
اهميت اجتماعي نماز جمعه
در فرهنگ اسلامي و معارف اهل بيت (ع) روز جمعه يکي از چهار عيد مهم و ارجمند اسلامي شمرده شده است: عيد فطر، عيد قربان، عيد غدير و جمعه. اين عيد هفتگي و تکرار شونده در طول سال، پيش از هر چيزي، پيام آور شادي معنوي و نشاط دائمي در بين مسلمانان است. جمعه براي خود آدابي دارد از جمله ديد و بازديد، با خانواده دور هم بودن و... و نماز جمعه که مهم­ترين اين آداب و عبادتي بزرگ محسوب مي­ شود. بي­ شک نماز جمعه عبادتي است متفاوت از نمازهاي ديگر که در ظهر روز جمعه و با شرايط خاصي انجام مي­شود. اين نماز اجتماعي و جمعي در تربيت فکري و هم­ افزايي علمي و اجتماعي و سياسي عموم مسلمانان تأثيري بسزا دارد و به مراتب از نمازهاي جماعت فراتر و بافضيلت ­تر است.
در فضيلت اين نماز همين بس که سوره­اي در قرآن به اين نام آمده (سوره جمعه) و در آنجا صريحاً مؤمنان را به حضور در نماز جمعه دعوت فرموده است و در آن آيه آمده است: «هنگامي که صداي مؤذن بلند شد و دعوت به نماز شدي، معامله و تجارت را رها ساز و براي انجام اين واجب الهي حاضر شو، که از همه چيز براي شما بهتر است اگر بدانيد»
و نيز در روايات آمده که نماز جمعه باعث حرام شدن آتش جهنم است بر بدن و موجب آسان شدن ترس و هول قيامت و کشيده شدن قلم عفو بر جرائم اعمال گذشته است و ثواب شرکت در نماز جمعه برا ي کسي که قادر به انجام حج نيست، برابر با حج است. در برخي روايات ترک­ کنندگان اين عمل به سختي مورد سرزنش قرار گرفته­ اند تا آنجا که مي­ خوانيم کسي­ که سه هفته آن را ترک کند، به منزله منافق مي ­باشد. اين همه اهميت و تأکيد البته هم از نظر معنوي مورد توجه اسلام است و هم از منظر تأثير اجتماعي و سياسي.
هر چند نماز جمعه واجب تخييري است، يعني انسان مي ­تواند به جاي آن نماز ظهر بخواند ولي خودداري از شرکت در آن به صورت دائمي وجه شرعي (دليل شرعي) ندارد. به طور کلي در حال سخنراني امام جمعه و ايراد خطبه توسط وي آنچه که موجب گوش ندادن و از بين رفتن فايده خطبه مي­شود ( ولو به جا آوردن نماز قضا و يا مستحبي) بايد ترک شود. چرا که در برخي روايات از دو خطبه به‌عنوان جايگزين دو رکعت در نماز ظهر جمعه ياد شده است و لذا دو خطبه به جاي دو رکعت نماز به شمار مي ­آيد و از اين جهت کارهايي که در نماز جايز نيست، در بين دو خطبه نيز جايز نمي­ باشد. احتياط آن است که امام جمعه و شرکت­ کنندگان هنگام ايراد خطبه با وضو باشند. نظافت بدن و غسل جمعه و پوشيدن بهترين لباس­ها و استفاده از عطر و مسواک زدن جزو آداب مورد تأکيد نمازجمعه است، که در روايات بدانها سفارش شده است. همه اين آداب براي تربيت انسان و نشر معارف انسانيت در قالب نماز جمعه و شيوه اقامه آن است.
امام جمعه در خطبه خود بايد مصالح دين و دنياي مسلمانان را به آنها تذکر دهد و آنها را از امور مختلف اجتماعي آگاه سازد. حضرت امام خميني (ره) در باره نمازجمعه در کتاب فقهي «تحرير الوسيله» مي ­فرمايد: سزاوار آن است که امام جمعه در خطبه­ ها مسائل مربوط به مصالح ديني و دنيايي مسلمانان، حوادث خوب و بد و شرايط مساعد و نامساعد جامعه مسلمان، مسائل سياسي، اجتماعي و اقتصادي که در استقلال مسلمانان مؤثر است، و هر آن چه که مسلمانان در معاد و معاش به آن نيازمندند، تذکر دهد. هم چنين شايسته است امام جمعه، چگونگي رفتار و کردار با کشورها و جوامع غيرمسلمان را با نمازگزاران در ميان گذارد و آنان را از توطئه ­ها و دخالت­ هاي برخي کشورهاي بيگانه در امور سياسي و اقتصادي مسلمانان آگاه سازد. (۱۵)
خلاصه آن که نمازجمعه و خطبه ­هاي آن از گردهمايي­ هاي بس عظيم مسلمانان همچون حج و اعياد فطر و قربان است که از شرايع بسيار مهم اسلام به شمار مي­رود. گوش کردن مردم به خطبه­ ها، موافق احتياط و بلکه واجب است. هم چنين به اقتضاي احتياط، سکوت و صحبت نکردن در حين ايراد خطبه هاست. هم چنان که توصيه شده است شنوندگان در حال ايراد خطبه­ ها، روبه‌روي امام بنشينند و روي خود را بيش از آن چه که در نماز جايز است، اين سو و آن سو نگردانند. در کل، شرکت در نماز جمعه درسهاي عملي و فکري بي­ شماري از نظر فردي و اجنماعي براي مسلمانان دارد از نظافت و تميزي و آمادگي روحي و جسمي و نشاط و سرزندگي و افزايش اگاهي و قبولي دعا و آمرزش گناهان و استحکام وحدت و اخوت اسلامي و نزديکي و توجه به خداي متعال و...
منابع و ماخذ:
۱- کتاب اسرار نماز، ص ۵۷
۲- همان.
3 - همان.
4 - کتاب اسرار نماز، ص۷
۵- امام خميني (ره)، آداب الصلاه ص ۳۵۰
۶- پيام به بيست و دومين اجلاس نماز: ۱۱ شهريور ۹۲
۷- پيام به بيست و يکمين اجلاس نماز: ۱۳ شهريور ۹۱
۸- پيام به پانزدهمين اجلاس سراسري نماز «تهران-۱۳۸۵».
۹- سوره بقره/۱۵۳
10 - سرگذشت هاي ويژه از زندگي امام خميني(ره)، م. وجداني، جلد اول، ص ۶۱
۱۱- سوره مدثر/ ۴۲ تا ۴۳
۱۲- سوره ماعون/ ۴
۱۳- سوره انفال/ ۲ تا ۴
۱۴- سوره مائده/ ۹۱

15 - امام خميني(ره)، تحريرالوسيله، ج ۱، ص ۲۳۴- مساله ۹ از شرايط نماز جمعه.

برگرفته از : ido.ir

تعداد بازديد:151 آخرين تغييرات:95/10/08
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر