چهارشنبه 1 آذر 1396 - 3 ربيع الاول 1439 - 22 نوامبر 2017
صفحه اصلي/خانواده

آتیه اقتصادی، دغدغه خانواده های ایرانی

آتيه اقتصادي، دغدغه خانواده هاي ايراني

اين روزها هر فرزندي که به دنيا مي آيد، دنيايي از شادي و دغدغه براي والدينش به همراه مي آورد. دغدغه از اين جهت که در جامعه ايران معلوم نيست نوزادان و کودکان ما در سنين جواني، چه آينده اقتصادي در انتظارشان خواهدبود.

آتيه اقتصادي، دغدغه خانواده هاي ايراني

به گزارش نخست نيوز ، اين روزها هر فرزندي که به دنيا مي آيد، دنيايي از شادي و دغدغه براي والدينش به همراه مي آورد. دغدغه از اين جهت که در جامعه ايران معلوم نيست نوزادان و کودکان ما در سنين جواني، چه آينده اقتصادي در انتظارشان خواهدبود. احساس ناامني نسبت به آينده اقتصادي، خيلي از پدر و مادرها را به مسير سرمايه گذاري و پس انداز براي کودکان شان مي کشاند. حالا در اين ميان اين سوال مهم پيش مي آيد که براي اين خانواده هاي نگران که تعدادشان هم اصلا کم نيست، چه راه مطمئن و علمي وجود دارد که بتوانند آينده اقتصادي بهتري را براي فرزندانشان رقم بزنند؟

خانواده ها مي خواهند از هر طريقي مطمئن شوند که فرزندشان در سنين بزرگسالي، دچار فقر و بي پولي نمي شود. آنها مي خواهند به اين آرامش و اطمينان برسند که فرزندشان در سنين جواني از حداقل هاي امکانات زندگي بهره مند شود و سرمايه هاي هر چند اندک براي خودش دست و پا کرده باشد. براي رسيدن به اين هدف هم به نهادهاي مالي مختلفي چنگ مي زنند تا از آنها مشاوره و کمک بگيرند.

دکتر جمشيد پژويان، اقتصاددان ايراني، از زواياي مختلفي به اين دغدغه جمعي در بين خانواده ها پاسخ داده است و اعتقاد دارد «اينکه خانواده ها براي آتيه فرزندان خود، مبلغي را پس انداز کنند، کار بدي نيست. اما کار ارزشمندتر اين است که مهارت هاي فرزندان شان را افزايش دهند.»

دغدغه خانواده هاي ايراني براي آينده اقتصادي

پژويان در سال ١٣٢۴ در سنندج به دنيا آمده و دکتراي اقتصادش را از آمريکا گرفته است. دبير اقتصاد کلان مجمع تشخيص مصلحت نظام، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبايي و رييس شوراي رقابت و مرکز ملي رقابت، گوشه اي از کارنامه کاري و علمي اين اقتصاددان نام آشناست که گفت و گو با او را در ادامه مي خوانيد.

با توجه به ساختار اقتصادي لرزان کشور ما، اغلب خانواده ها به دنبال مسيري هستند تا بتواند آينده مطمئن اقتصادي را براي فرزندان خود رقم بزنند، اما آيا با توجه به شرايط فعلي اقتصاد کشور، واقعا راه تضمين شده اي وجود دارد که آينده اقتصادي بچه ها را تضمين کند؟

شما هيچ وقت نمي توانيد بيشتر از ظرفيت يک ظرف، در آن چيزي بريزيد. ما درحال حاضر در ظرف شرايط اقتصادي کنوني ايران قرار داريم. خانواده ها اعم از فقير و غني متاثر از اين شرايط اقتصادي زندگي مي کنند. در کشوري که اقتصاد به شکوفايي رسيده، رفاه مردم بالاست و امکان اشتغال براي همه اعضاي جامعه فراهم است، چنين کشوري با کشوري با ساختار اقتصادي معيوب، وضعيت بسيار متفاوتي دارد. رشد اقتصادي در کشور ما هم اکنون در وضعيت مطلوبي قرار ندارد.

شما اگر در کشوري زندگي کنيد که ساختار اقتصادي مناسبي دارد، به راحتي مي توانيد براي فرزندان خود، آينده اي روشن متصور شويد و آنها را به کسب مهارت ها و تحصيلات مبتني بر نياز جامعه تشويق کنيد. اما در کشوري که اکثر جوانان فارغ التحصيل، بيکار هستند، شما نمي توانيد درباره آينده فرزندان در ٢٠ سال ديگر، برنامه دقيقي داشته باشيد.

پيشنهاد مشخص شما براي کاهش اين قبيل نگراني هاي خانواده ها چيست؟

بديهي است اگر خانواده اي امکان پس انداز براي فرزندش را داشته باشد، قدم مثبتي برداشته است. در آن صورت، اين مسئله مطرح مي شود که چه نوع دارايي براي پس انداز مناسب تر است؛ ما در علم اقتصاد، سه مشخصه را براي انتخاب نوع دارايي مدنظر قرار مي دهيم که عبارت اند از: بازده بالا، ريسک کم و نقدينگي بالا. چون ما درباره آينده صحبت مي کنيم، نقدينگي اهميت کمتري پيدا مي کند. در نتيجه دو راه پيش روي ما مي ماند؛ يکي سپرده گذاري بلندمدت در بانک ها و موسسات مالي مطمئن که پس از دوره اي، مبلغي را به نام ثروت در اختيار فرزند مي گذارد و ديگري سرمايه گذاري روي طلا و بورس است.

ما بايد نگاه جامع تري داشته باشيم. فرض کنيد کودک هشت ساله اي داريم و مي خواهيم براي ١٠ سال آينده او، پس انداز کنيم. بايد به اين فکر کنيم که در ١٨ سالگي اين فرد مي خواهد با اين مبلغ چه کاري انجام دهد؟ آيا قصد ادامه تحصيل دارد يا ايجاد شغل؟ حال اگر در ١٠ سال آينده، امکان اشتغال براي افراد تحصيلکرده بالا بود، فرد را به تحصيل تشويق خواهيم کرد، اما اگر اقتصاد رونق داشت، بايد روش ديگري را اتخاذ کنيم. حال اگر در ١٠ سال آينده هم رکود اقتصادي وجود داشت، اين مبلغ پس اندازه شده تنها مي تواند کمک هزينه اي براي ادامه زندگي معمولي او باشد.

دغدغه خانواده هاي ايراني براي آينده اقتصادي

امروزه موسسات مالي و اعتباري و همين طور بيمه هاي عمر با تبليغات وسيع، نويد پرداخت مبلغ هاي آنچناني در ٢٠ تا ٣٠ سال آينده را مي دهند. به نظر شما خانواده ها مي توانند به اين تبليغات اعتماد کرده و پس انداز کودک خود را به اين موسسات بسپارند؟

مراجعي مثل بانک مرکزي و بيمه مرکزي ضمانت کننده اين موسسات و بيمه ها هستند. به خانواده ها توصيه مي کنم قبل از انتخاب يکي از اين مراکز، مطمئن شوند که آنها مجوزي از اين دو نهاد نظارتي داشته باشند، اما در صورتي که مجوز از بانک مرکزي يا بيمه مرکزي نداشتند، سرمايه گذاري در آنها براي تامين آتيه فرزندان، اشتباهي بزرگ خواهدبود، زيرا معلوم نيست که اين موسسات در سال هاي آينده، چه سرنوشتي در انتظارشان خواهدبود.

وقتي سراغ بيمه هاي عمر مي رويم، دستيابي به رقم هاي چند ميلياردي در ٣٠ سال آينده را براي مان به تصوير مي کشند. برخي موسسات مالي هم که با سودهاي زياد و غيرمعمول، افراد را براي سرمايه گذاري ترغيب مي کنند. آيا با توجه به وضعيت اقتصادي کشور، اين ارقام وعده داده شده، بعدها براي کودکان مان نقد مي شوند؟

کاملا بستگي به وضعيت آن موسسه مالي دارد. بسيار اتفاق مي افتد که برخي موسسات مالي به خاطر پرداخت سودهايي با درصد بالا، بدهي زيادي بالا مي آورند و در نتيجه مردم هم نمي توانند به پول شان برسند.

چه زماني بايد به امنيت سرمايه گذاري خود در بانک ها شک کنيم؟ يعني با ديدن چه علائم و نشانه هايي در رابطه با نقد نشدن احتمالي سرمايه گذاري هاي مان براي تامين آتيه فرزندان نگران باشيم؟

براي اينکه بفهميم پرداخت اين درصدهاي سود بالا در برخي موسسات مالي، ريسک بالايي دارند. يا نه، تنها کافي است درصد سود پرداختي آن موسسه را با نرخ تورم مقايسه کنيم. در صورتي که تفاوت فاحشي بين نرخ تورم و ميزان سود پرداختي اين موسسات وجود داشته باشد، بايد نسبت به اين سرمايه گذاري ها شک کرد.

درباره بيمه ها و رقم هاي ميلياردي وعده داده شده در ٣٠ سال آينده هم همين قضيه حکمفرماست. بايد تورم احتمالي در سال هاي آينده را تخمين زد و آن را با ميزان پرداختي بيمه هاي عمر و سرمايه گذاري مقايسه کرد. در اينجا هم اگر اختلاف رقم ها خيلي زياد باشد، بايد به ناتواني احتمالي آن سازمان بيمه گر براي پرداخت رقم هاي ميلياردي براي تامين آتيه فرزندان شک کرد.

دغدغه خانواده هاي ايراني براي آينده اقتصادي

براي سرمايه گذاري در زمينه تامين آتيه فرزندان، ريسک سرمايه گذاري در موسسات مالي بيشتر است يا بيمه هاي عمر؟

ريسک سرمايه گذاري در اين بيمه ها بيشتر است، چون مشمول گذر زمان مي شود و وضعيت اقتصادي ما هم چندان باثبات نيست که بتوانيم رشد اقتصادي در چند دهه آينده را تخمين بزنيم. در صورتي که بيمه هاي عمر نتوانند اين مبالغ وعده داده شده را پرداخت کنند، ورشکست مي شوند و در اين صورت، تنها بيمه مرکزي است که مي تواند پاسخگوي مردم باشد. به همين علت است که تاکيد داريم براي سرمايه گذاري در حوزه تامين آتيه فرزندان، از خدمات بيمه هايي بهره ببريد که زير نظر بيمه مرکزي باشند تا در صورت بروز مشکل احتمالي بتوان به احياي پول از دست رفته اميدوار بود.

بورس چطور: آيا بورس را به عنوان راهي مطمئن براي سرمايه گذاري و پس انداز بلندمدت براي تامين آينده بچه ها پيشنهاد مي کنيد؟

بورس ريسک بالايي دارد و از طرف ديگر توانايي و علم خاص خود را مي طلبد. کسي که سراغ بوس مي رود، بايد مرتبا وضعيت اقتصادي کشور را مانيتور کند. تا از بالا و پايين شدن سهام ها باخبر شود. بايد بداند کدام سهام را بفروشد و کدام را بخرد؛ بنابراين سرمايه گذاري در بورس در بلندمدت نتيجه مي دهد، اما به شرطي که توانايي اش را داشته باشد. به همين علت توصيه مي کنيم افرادي که در زمينه بورس، آگاهي و سررشته اي ندارند، بي گدار به آب نزنند و براي تامين آينده مالي فرزندان شان، اقدام به خريد هر سهامي نکنند.

آيا در کشورهاي توسعه يافته هم دغدغه هاي مالي مشابه ما را براي بچه هاي شان دارند؟ اصلا در اين کشورها، خانواده ها براي آينده فرزندان خود چه برنامه مالي را اجرا مي کنند؟

در اکثر کشورهاي توسعه يافته، والدين وظيفه خود مي دانند که تا ١٨ سالگي، امکانات زندگي را براي فرزند خود فراهم کنند، اما خانواده ايراني بيش از اين زمان ها به آينده فرزند خود اهميت مي دهد.

در بسياري از کشورها به محض اينکه فرزند به ١٨ سالگي مي رسد، مستقل مي شود و در اين شرايط خانواده معتقد است که فرزند خودش بايد هرآنچه نياز دارد، براي خود فراهم کند. البته در اين کشورها، دولت از طريق تامين اجتماعي وظيفه خود را براي تضمين آينده مالي فرزندان انجام مي دهد، اما در بين کشورهاي مختلف نيز اين رويه حمايتي متفاوت است. مثال خانواده هايي که در اروپاي شمالي زندگي مي کنند، هرگز دغدغه اي براي آينده مالي فرزندان خود ندارند و فرزندان آنها از پيش از تولد تا دوران تحصيل و اشتعال، تامين مالي مي شوند.

دامنه اين گونه حمايت هاي مالي دولت از کودکان و نوجوانان، بسيار فرق دارد و از سرزميني به سرزمين ديگر متفاوت است، اما به طور کلي مي توان گفت که دغدغه رقم زدن يک آينده اقتصادي مطلوب براي کودکان در کشورهاي توسعه يافته، بسيار کمرنگ تر از دغدغه هاي پررنگ والدين در کشورهاي در حال توسعه است.

دغدغه خانواده هاي ايراني براي آينده اقتصادي

همان طور که اشاره کرديد سرمايه گذاري بلندمدت در موسسات مالي، پرداخت حق بيمه عمر و حضور در بازار بورس، هرکدام مخاطرات خاص خود را دارند که خانواده ها بايد براي تامين آتيه اقتصادي فرزندانشان، بخشي از اين ريسک ها را به جان بخرند. به نظرتان چه راهي وجود دارد که بدون هيچگونه ريسکي بتوانيم آينده مالي فرزندان مان را تضمين بکنيم؟

ما اقتصاددانان معتقديم که سرمايه گذاري روي ثروت انساني بهترين راه براي سرمايه گذاري است. اين روش، نه تنها بازده بيشتري دارد؛ بلکه ريسک کمتري را هم به دنبال خواهدداشت. اينکه خانواده ها براي آتيه فرزندان خود، مبلغي را پس انداز کنند، کار بدي نيست، اما کار ارزشمندتر اين است که مهارت هاي فرزندان شان را افزايش دهند.

با توجه به پستي و بلندي هاي اقتصاد حاکم بر کشور، بهترين راه براي تامين مالي فرزندان، تمرکز روي توان نيروي انساني و ارتقاي مهارت هاي فرزندان است. اگر به جاي پس انداز کردن پول در قلک ها به اميد تامين آتيه مالي فرزندان مان، همين پول ها را در راه آموزش و مهارت آموزي کودکان مان صرف کنيم، قطعا سرمايه گذاري بهتر و پرسودتري را انجام داده ايم.

بهترين راه براي تضمين آينده اقتصادي فرزندان، توانمندکردن آنها در حوزه هاي مختلفي همچون اشتغال، مهارت، دانش و توليد است، به گونه اي که در بزرگسالي بتواند به راحتي گليم خود را از آب بيرون بکشند و آينده اقتصادي شان را خودشان رقم بزنند. قطعا اين کار، پس انداز بزرگ تر و ارزشمندتري را براي فرزندمان به ارمغان مي آورد.

تعداد بازديد:181 آخرين تغييرات:96/02/24
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر