جمعه 31 شهريور 1396 - 1 محرم 1439 - 22 سپتامبر 2017
صفحه اصلي/مقالات

جایگاه اکرام در تعالیم اسلامی

جايگاه اکرام در تعاليم اسلامي

کفالت و اکرام ايتام و افراد بي سرپرست همواره مورد تاکيد و توجه خداوند متعال و ائمه معصومين بوده است. در قرآن کريم، اين کلام گوياي خداوند متعال است که اکرام يتيم موجب دوستي خداوند،آسايش در دنيا و آخرت،بازدارنده از کبر و غرور و دوري از محنت هاي مالي و... مي‌گردد. 
افق نگاه قرآن تنها تأمين زندگي، امروز يتيم نيست بايد کاري نمود تا آينده يتيم نيز در سايه معاضدت تامين شود. که بايد خاطر نشان نمود که خداوند اول يتيم نواز هستي است او خود يتيمي را کفالت نموده و تا اوج پيامبري رسانده است.
 
ايتام از ديدگاه روايات:
در روايات متعددي از رسول ختمي مرتبت (ص) و مولاي متقيان علي (ع) و ائمه معصومين (س) توصيه رسيدگي به يتيمان گرديده و آثار نيک و اجرو پاداش عظيمي را در اين مورد نويد مي دهد که از جمله آن نويد ورود به جنه ترفيع درجات و محو سيئات،تلطيف قلوب و غيره اشاره کرد
آثار فردي طرح اکرام بر زندگي حاميان
افزايش برکات زندگي
خداوند رئوف و مهربان تلاش شخصي را که از ناراحتي و عدم آسايش ديگران متأثر است و به منظور رفاه حال همنوعانش از آسايش خود مي کاهد،در نظر دارد. موجبات رفاه او را فراهم مي آورد و سبب برکت زندگي اش مي‌شود.

آسان شدن مشکلات و هموار شدن راه ها
خداند متعال در سوره ليل در مورد کسي که انفاق مي‌کند فرموده است: (ما او را در مسير آساني قرار مي دهيم )

استجابت دعا
در روايت متعددي آمده است هنگامي دعا مستجاب مي‌شود که برخاسته از دلي پاک باشد. طبيعتاً انسانهاي والايي که اين گونه نيازهاي ايتام را برآورده مي سازند مورد لطف و عنايت ايزد متعال قرار خواهند داشت.
 

تندرستي و طول عمر
از امير مومنان علي (ع) که خود طلايه دار کمک به مستمندان و ايتام است نقل شده است:
 
هر گاه خواستي به سلامت باشي صدقه زياد بده (بحار الانوار،ج23،ص93 )
در قرآن مجيد درباره ايتام آيات متعددي ديده مي‌شود که در پاره اي از آيات، بي اعتنايي به يتيمان را علامت کفر و نفاق مي شمارد و مي فرمايد:
 
«أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُکَذِّبُ بِالدِّينِ فَذلِکَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ»[ ماعون / 1 و 2]
آيا ديدي آن را که دين و روز قيامت را دروغ مي پندارد، پس او کسي است که يتيم را از خود مي راند.
و در جاي ديگر مي فرمايد:
«کَلاَّ بَلْ لا تُکْرِمُونَ الْيَتِيمَ وَ لا تَحَاضُّونَ عَلي طَعامِ الْمِسْکِينِ»[ فجر / 17 و 18]
چنان نيست که شما خيال مي‌کنيد بلکه شما يتيمان را گرامي نمي داريد و يکديگر را بر اطعام مستمندان تشويق نمي کنيد.
و مي فرمايد:
«وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساکِينِ... . »[ بقره / 83]
(و به ياد آوريد) زماني را که از بني اسرائيل پيمان گرفتيم که جز خداوند يگانه را نپرستيد و نسبت به پدر و مادر و نزديکان و يتيمان و بينوايان نيکي کنيد....
 
مي فرمايد:
«لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِکَةِ وَ الْکِتابِ وَ النَّبِيِّينَ وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساکِينَ»[ بقره / 177]
نيکي (تنها) اين نيست که به هنگام نماز صورت خود را به سوي مشرق و مغرب کنيد بلکه نيکوکار کسي است که به خدا و روز رستاخيز و فرشتگان و کتاب آسماني و پيامبران ايمان آورد و مال خود را با تمام علاقه اي که به آن دارد به خويشاوندان و يتيمان و از کارافتادگان و... انفاق کند....
 
(ولا تقربوا مال اليتيم الاّ بالتى هى احسن) به مال يتيم نزديک مشويد جز به بهترين وجه. (انعام: 152)
(و آتو اليتامى اموالهم ولا تتبدّلوا الخبيث بالطيّب ولا تأکلوا اموالهم الى اموالکم انّه کان حوبا کبيرا)
اموال يتيمان را پس از بلوغ به آنها بپردازيد و مال خوب و مرغوب آنها را به مال زبون و نامرغوب خويش بدل مکنيد و مال آنها را به ضميمه مال خود مخوريد که اين گناهى بس بزرگ است. (نساء: 2)
(و ابتلوا اليتامى حتى اذا بلغوا النکاح فان آنستم منهم رشدا فادفعوا اليهم اموالهم...) يتيمان را بيازمائيد که چون به حد بلوغ رسيدند و قابل ازدواج بودند و سفيه نبودند اموالشان را به آنها باز دهيد و به ناحق مال آنها را مخوريد و نيز از ترس اينکه مبادا بزرگ شوند در خوردن مال آنها شتاب مداريد. و ولىّ يتيم اگر خود متمول بود به کلى از مصرف مال يتيم خوددارى کند و اگر درويش بود مى تواند (در ازاء نگهدارى و نگهبانى) به اندازه متعارف از مال يتيم بخورد. و هنگامى که مالشان را مسترد مى داريد بر آن گواه بگيريد. (نساء: 6)
چنانکه فرمود: (انّ الذين يأکلون اموال اليتامى ظلما انّما يأکلون فى بطونهم نارا و سيصلون سعيرا). (نساء:10)

نظري به روايات
رواياتي که از پيامبر اکرم ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ و ائمه معصومين ـ عليهم السّلام ـ در اين باره رسيده فراوان است. در اين احاديث، ضمن توصيه نسبت به يتيمان، آثار نيک و اجر و پاداش عظيمي را در اين مورد نويد مي دهد که تنها به ذکر چند مورد از اين آثار اکتفا مي‌کنيم:
 
رسول گرامي ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ فرمود:
« من کفَّل يتيماً و نفقته کنت أنا و هو في الجنَّة کهاتين و قرن بين اصبعيه المسبّحة و الوسطي.»[. قرب الاسناد، صفحه 45]
کسي که يتيمي را سرپرستي کند و عهده دار نفقه و مخارج او گردد من و او در بهشت پهلوي يکديگر هستيم. سپس انگشت سبّابه و انگشت وسطي را پهلوي هم گذاشت و فرمود: مانند اين دو که پهلوي يکديگرهستند.
امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمود:
«من اراد ان يدخله الله عزّوجلَّ في رحمته و يسکنه جنَّته فليحسن خلقه... و ليرحم اليتيم.»[ امالي صدوق، صفحه 318، مجلس 61، حديث 15.]
کسي که بخواهد مشمول رحمت خداوند گردد و وارد بهشت شود... بايد نسبت به يتيمان دلسوز و مهربان باشد.
پيامبر اکرم ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ فرمود:
«اتحبُّ ان يلين قلبک و تدرک حاجتک؟ ارحم اليتيم و امسح رأسه و أطعمه من طعامک يلين قلبک و تدرک حاجتک.»[ کنزالعمّال، ج 3 / صفحه 169، حديث 6002]
آيا دوست داري دلت نرم و آرزويت برآورده شود؟ (آنگاه فرمود:) بر يتيم ترحّم کن و دست محبّت بر سر او بکش و از غذاي خود به او بخوران تا قلبت نرم و حاجتت روا گردد.
در حديثي از رسول اکرم ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ مي خوانيم:
«و الذَّي تفسي بيده لايلي مسلم يتيماً فيحسن ولايته و يضع يده علي رأسه إلّا رفعه الله عزَّوجلَّ بکلِّ شعرة درجة و کتب له بکلِّ شعرة حسنة و محي عنه بکلِّ شعرة سيّئة.»[ کنزالعمّال، صفحه 175، حديث 6030]
سوگند به کسي که جانم در قبضه قدرت اوست، هر مسلماني که سرپرستي يتيمي را به عهده بگيرد وبخوبي از عهده ولايت و سرپرستي آن يتيم برآيد و دست محبّت بر سر او بکشد به عدد هر مويي که از زير دستش مي گذرد خداوند متعال يک درجه مقام او را بالا مي برد و يک ثواب در نامه عمل وي مي نويسد و يک گناه از او کم مي‌کند.
اميرمؤمنان ـ عليه السّلام ـ فرمود:
«ما من مؤمن و لا مؤمنة يضع يده علي رأس يتيمٍ ترحّماً الّا کتب الله له بکلّ شعرة مرَّت يده عليها حسنة.»[ ثواب الاعمال، صفحه 237]
هر مرد و زن باايماني که از روي مهرباني دست خود را روي سر يتيمي بکشد خداي متعال به عدد هر مويي که دست خود را روي آن مي گذارد يک ثواب براي او مي نويسد.
ناراحتي کودکان يتيم چندان مهم است که پيامبر اکرم ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ مي فرمايد:
«... اذا بکي اليتيم وقعت دموعه في کفَّ الرَّحمن و يقول تعالي: من ابکي هذا اليتيم الذي واريت والده في التّراب من اسکته فله الجنَّه.»[ تفسير فخررازي، ج 31 / صفحه 220]
... هرگاه کودک يتيمي گريه کند اشکهاي او در کف پر مهر و محبّت خداوند رحمان مي ريزد و خداي تعالي مي فرمايد: چه کسي اين يتيمي که پدرش را از دست داده (و اکنون زير خاک آرميده) به گريه درآورده است؟ هر کس او را آرام کند بهشت از آن اوست (:پاداش او بهشت است).
در حديثي ديگر فرمود:
هنگامي که کودک يتيم گريه مي‌کند عرش خدا به لرزه در مي آيد. خداوند به فرشتگانش مي فرمايد: اي ملائکه من! چه کسي اين يتيم را که پدرش در خاک پنهان شده است به گريه درآورد؟ ملائکه مي‌گويند: خدايا! تو آگاه تري. خداوند مي‎فرمايد: اي ملائکه من! شما را گواه مي گيرم که هر کس گريه او را خاموش و قلبش را خشنود کند من روز قيامت او را خشنود خواهم کرد.[ تفسير مجمع البيان، ج 10 / صفحه 606]
وصيت اميرمؤمنان ـ عليه السّلام ـ نزديک شهادت
«الله الله في الايتام فلا تغبُّوا افواههم و لا يضيعوا بحضرتکم...»[ نهج البلاغه صبحي صالح، صفحه 421، وصيت 47]
خدا را خدا را در مورد يتيمان، نکند آنها گاهي سير و گاهي گرسنه بمانند، نکند آنها در حضور شما در اثر عدم رسيدگي از بين بروند....

برگرفته از : ido.ir

تعداد بازديد:129 آخرين تغييرات:96/04/17
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر