جمعه 24 آذر 1396 - 26 ربيع الاول 1439 - 15 دسامبر 2017
صفحه اصلي/مقالات

دیدنی های طبس؛‌ از باغ گلشن تا سد عباسی

ديدني هاي طبس؛‌ از باغ گلشن تا سد عباسي

شهر طبس يکي از زيباترين و خاص‌ترين شهرهاي ايران است. در اين هر کويري مي‌توان علاوه بر جاذبه‌هاي خاص کوير، زيباترين نمونه باغ ايراني را نيز ديد.

شهر طبس (تبس)، مرکز شهرستان طبس (وسيع‌ترين شهرستان ايران) و شهري کويري در غرب خراسان جنوبي است. اين شهر پيش‌تر جزئي از استان يزد بود که در سال ۱۳۹۱ به استان خراسان جنوبي ملحق شد.

طبس در منطقه‌اي با آب‌وهواي بياباني واقع شده است. معادن غني ذغال سنگ اين شهرستان حاکي از وجود جنگل‌هاي انبوه و درياچه‌هاي بزرگ در گذشته‌هاي دور در اين منطقه است. اين معادن، طبس را در رديف يکي از غني‌ترين مناطق کشور به لحاظ ثروت ملي قرار داده است.

وجه تسميه

بعضي گفته‌اند نام آنجا تب بس بوده است. تب در فارسي به معني حرارت و داغي است؛ يعني بسي داغ. عده‌اي نيز نام آن را به زبان‌هاي سلوکيان مرتبط دانسته‌اند. ناصرخسرو در سفرنامه اين شهر را ناصرخسرو در سفرنامه اين شهر را طبس گيلکي خوانده است.

برج هادرباش

نخلستان‌هاي طبس منطقه وسيعي را تحت پوشش خود دارند در قديم جهت حفاظت از نخلستان در برابر سارقين و حيوانات وحشي برج‌هاي هادر باش ساخته شده است. هادر در گويش يزدي به معناي مواظبت و مراقبت است.

سد تاخير شاه‌عباسي

اين سد يکي از نمونه‌هاي عالي خلاقيت، دورانديشي و سخت‌کوشي ايراني است. در ميان مردم محلي به طاق عباسي معروف است. اين طاق بيش از ۷۰۰ سال قدمت دارد. ميان دو کوه نزديک به هم ساخته شده و بنايي آجري است که در قسمت بالا يا تاج آن سنگ به کار رفته است.

با توجه به اينکه به علت موقعيت خروجي سد، رسوب در پشت سد ذخيره نمي‌شود، مي‌توان انتظار داشت براي هزاران سال، اين سازه بي‌نظير بدون نياز به تعمير و نگهداري و مديريت، کارکرد اصلي خود را به انجام برساند.

غار حلوان

اين غار در روستاي حلوان در ۷۵ کيلومتري شمال غرب شهرستان طبس قرار دارد. سن سنگ‌هاي غار حلوان تقريبا ۱۶۰ ميليون سال است و مربوط به دوره ژوراسيک مياني است. با توجه به اين‌که در اين غار بقاياي زيادي از استخوان‌هاي حيواناتي همچون گوسفند، شتر، الاغ و پرندگان ديده مي‌شود، شايد اين غار پناهگاه حيوانات درنده باشد.

قلعه اسماعيليان

در زمان سلجوقيان،‌ اسماعيليان بر طبس استيلا يافتند و قلاع محکمي در کوه‌هاي آن ساختند. قلعه اسماعيليان طبس که يکي از قلعه‌هاي معروف اين فرقه است، بر فراز کوهي ايجاد شده که در مجاورت آن روستاي خراوان پايين قرار دارد.

از فراز قلعه به هر طرف که چشم دوخته مي‌شود، کوهستان است و افق بازي وجود ندارد. در درون قلعه چهار آب‌انبار وجود دارد که سالم‌ترين آن‌ها در بالاترين سطح کوه قرار دارد و تنها پوشش گنبدي آن در وسط از بين رفته است.

باغ گلشن

باغ گلشن يکي از باغ‌هاي نادر ايراني است که آب جاري دائمي در آن جريان دارد. باغ گلشن طبس به‌وسيله اميرحسين خان، سومين حاکم طبس،‌ از سلسله خوانيني که به فرمان نادرشاه به حکومت طبس منصوب شد، ساخته شده است.

باغ گلشن که از جمله باغ‌هاي طبقاتي به شمار مي‌رود. انواع درختان نخل تزئيني، کاج، نارنج، پرتقال، انگور و انواع گل‌هاي زينتي، اين باغ را به يکي از بي‌نظيرترين و رويايي‌ترين باغ‌هاي کشور تبديل کرده است.
ساختمان سردر باغ گلشن در زلزله ويرانگر شهريور ۱۳۵۷ طبس به‌کلي از بين رفت، اما هم‌اکنون در همان محل، ساختماني با همان طرح و نقشه بنا شده است.

کاروانسراي خان

در مسير جاده قديم طبس به يزد، پس از عبور از کاروانسراي کلمرد و به فاصله ۳۰ کيلومتري آن، روستاي رباط خان قرار دارد. در ميان اين روستا، کاروانسراي زيباي خان با معماري زيبا و قابل‌ توجهي قرار دارد. بناي اين کاروان چهارگوش است.

يکي از ويژگي‌هاي معماري اين کاروانسرا، کالبد فضايي مجموعه بادگير و گنبد شاه‌نشين آن است، در آجرکاري‌هاي نماهاي داخلي آن‌ها از گل چين‌هايي استفاده شده که بر زيبايي کار افزوده است.

امام‌زاده حسين بن موسي بن کاظم (ع)

حسين بن موسي الکاظم (ع) از جمله امامزادگاني است که مورخان آن را از فرزندان بلافصل امام کاظم (ع) دانسته‌اند. با توجه به برخي از اسناد، زمان بناي اوليه مزار اين امامزاده در قرن پنجم هجري بوده است.

مقبره امامزاده حسين بن موسي الکاظم در طبس از قديم مورد توجه و استقبال مردم بوده اما متاسفانه در زلزله ويرانگر طبس در سال ۱۳۵۷ اين بنا به‌کلي ويران شد. پس از آن، آستان قدس رضوي اقدام به بازسازي آن کرد.

سد کريت

سد کريت در فاصله ۴۲ کيلومتري شهر طبس قرار گرفته است. از تاريخ ساختمان اين بند اطلاعاتي در دست نيست و بخشي از طاق آجري آن ‌که در پايين بند وجود دارد در ناحيه تيزه از بين رفته و در نتيجه طرح کامل آن محو شده است. برخي مورخان اين بنا را به دوره مغول نسبت داده‌اند.

با توجه به تنوع مصالح به کار رفته و ساختار کلي بنا که در مرحله تعمير بر روي آن انجام گرفته، مي‌توان استنباط کرد که بند کريت متعلق به چند دوره زماني مختلف است.

حدود ۱۵۰ سال قبل ۴ متر به ارتفاع بند افزوده شده اين افزايش باعث جلوگيري از متروکه شدن اين بند شده بود. يکي از ويژگي‌هاي منحصربه‌فرد بند قديم که هنر سدسازي ايرانيان را آشکار مي‌کند، قوسي بودن بند است.

قلعه طبس

سبک بناي قلعه طبس آشکار مي‌کرد که در يکي از دوره‌هاي گذشته بنا گرديده، شايد در دوره‌اي که هنوز اسلام به خراسان نيامده بود. شيب کوه از خارج به‌سوي قلعه به‌قدري کم بود که در موقع راه رفتن شخص احساس نمي‌کرد که از يک سربالايي بالا مي‌رود. به همين جهت شيب مزبور مانع از اين نمي‌شد که از پايين کوه قلعه طبس را در بالاي کوه مشاهده ننمايند.

در طرف‌هاي مشرق و مغرب و شمال قلعه فقط کوه بود و جز قلل کوه‌ها چيز ديگري به چشم نمي‌خورد. اما در قسمت جنوب يک وسعت روشن وجود داشت که آنجا جلگه‌اي بود بنام طبس و چون قلعه مزبور نزديک به اين جلگه بود، اسماعيليان آن را «قلعه طبس» مي‌گفتند.

از ديگر ديدني‌هاي طبس مي‌توان به روستاهاي زيباي اين منطقه مانند نايب‌اند، اصفهک، دره کال جني، پناهگاه حيات‌وحش نايبندان، کوير حلوان، غار اژدهاي رودسراب، جنگل سنو اشاره کرد که در اين مختصر نمي‌گنجيد به تمام آن‌ها پرداخت.

برگرفته از: ido.ir

تعداد بازديد:107 آخرين تغييرات:96/07/19
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر