دوشنبه 30 مهر 1397 - 12 صفر 1440 - 22 اكتبر 2018
صفحه اصلي/اخبار فناوري

بزرگترین مرجع حمایت از دانش بنیانها نقد شد

مهر گزارش مي‌دهد؛

بزرگترين مرجع حمايت از دانش بنيانها نقد شد

صندوق نوآوري و شکوفايي که بزرگترين مرجع حمايت از شرکت هاي دانش بنيان است به تازگي آماج انتقاداتي قرار گرفته و زمزمه هايي مبني بر تغيير و تحول در ساختار آن شنيده مي شود.

به گزارش خبرنگار مهر، صندوق نوآوري و شکوفايي با رويکرد حمايت از شرکت هاي دانش بنيان کار خود را از چند سال گذشته آغاز کرد اما فعاليت هاي اين نهاد علمي از همان ابتدا با انتقاداتي روبرو بود. در چند ماه اخير نيز اين انتقادات بالا گرفت به طوريکه عملکرد صندوق زير سوال رفت و زمزمه هايي مبني بر تغيير و تحولات اساسي در آن شنيده شد از همين رو بر آن شديم تا ضمن مروري بر فعاليت هاي اين نهاد حمايتي، به دلايل انتقادات و سرنوشت احتمالي آن بپردازيم.

نهادي براي حمايت از شرکت هاي دانش بنيان

صندوق نوآوري و شکوفايي، يک نهاد مالي – توسعه اي عمومي و هيات امنايي است که در راستاي تقويت اقتصاد دانش بنيان، ماموريت خود را توسعه شرکت هاي خصوصي يا تعاوني دانش بنيان ايراني در چهارچوب و قوانين بالادستي مي داند.

«ارائه خدمات تامين مالي به شرکت هاي دانش بنيان»، «توانمندسازي شرکت هاي دانش بنيان»، «مشارکت و سرمايه گذاري خطرپذير و غيرخطرپذير در شرکت هاي دانش بنيان»، « حمايت از شرکت هاي خصوصي خدمات تجاري سازي»، «هدايت سرمايه هاي ملي و بين المللي به سمت توسعه فناوري» از جمله وظايف صندوق به شمار مي رود.

دولت در سال ۹۰، سرمايه اوليه صندوق را که حدود ۲۵ ميليارد تومان بود تامين کرد. در آن زمان تنها ۵۵ شرکت دانش بنيان وجود داشتند. در سال ۹۳ بالغ بر ۷۰۰ درخواست براي ارزيابي به صندوق نوآوري و شکوفايي ارسال و در مجموع بيش از ۱۰۰ ميليارد تومان مصوبه براي اين شرکت ها مقرر شد. اين درحالي بود که نزديک به دو هزار شرکت دانش بنيان فعال بودند.

دکتر بهزاد سلطاني، رئيس هيأت عامل صندوق نوآوري با اشاره به آخرين آمار درآمدهاي صندوق و پرداخت آن به شرکتهاي دانش بنيان به خبرنگار مهر گفت: تا آبان ماه سال جاري ۲ هزار و ۲۵۰ ميليارد تومان بودجه دريافتي از دولت داشتيم ولي تقاضاي کل شرکت هاي دانش بنيان در ۴ سال اخير ۷ هزار و ۷۲۰ ميليارد تومان بوده است.

وي گفت: اين ميزان قابل پرداخت نيست و اگر همان يک سال اول به همه تقاضاها جواب مي داديم بودجه ما به اتمام مي رسيد. از سوي ديگر اگر نيم درصد بودجه پرداخت نشود در سال  ۱۴۰۲ پولي نداريم که به شرکت هاي دانش بنيان اختصاص دهيم.

سرآغاز انتقادات جديد درباره نحوه فعاليت صندوق نوآوري

اعتراضات جديد به کارکرد صندوق نوآوري از گزارش رئيس ديوان محاسبات و هشدار رئيس مجلس شوراي اسلامي نشأت گرفت که البته منجر به انتقادات ديگري نيز شد.

عادل آذر ، رئيس ديوان محاسبات گفت: فلسفه ايجاد صندوق توسعه نوآوري و شکوفايي اين بوده است که تسهيلات راحت تري به شرکت هاي دانش بنيان داده شود تا فعال شوند. از سال ۱۳۹۱ تا پايان سال ۱۳۹۵ معادل ۲ هزار و ۲۰۳ ميليارد تومان يعني حدود ۶۷ درصد سرمايه اوليه صندوق نوآوري و شکوفايي تامين شده است . بالغ بر ۵۰۳ ميليارد تومان (حدود ۲۵ درصد) منابع مذکور در قالب تسهيلات در اختيار شرکت هاي دانش بنيان قرار گرفته و ۷۵ درصد مابقي منابع بر اساس اساسنامه صندوق ياد شده در بانکها سپرده گذاري شده است.

وي ادامه داد: در قبال سپرده گذاري صورت گرفته بانکها اقدام به پرداخت حدود ۲۶۶ ميليارد تومان تسهيلات به شرکت هاي دانش بنيان کرده اند.

هشدار رئيس مجلس شوراي اسلامي

علي لاريجاني رئيس مجلس شوراي اسلامي در واکنش به اظهارات رئيس ديوان عدالت اداري با بيان اينکه براساس گزارش ارائه شده توسط ديوان محاسبات ، ۷۵ درصد شرکت هاي دانش بنيان در بانک ها سپرده گذاري کرده اند تا از سود آن استفاده کنند، گفت: اگر قانون چنين اجازه اي به شرکت ها مي دهد، توسط کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس بررسي شود تا اشکال قانوني آن رفع شود. همچنين به مسئولان امر اعلام کنند تا روش خود را تغيير دهند.

وي خاطر نشان کرد: شرکت هاي دانش بنيان تسهيلات راحتي را دريافت مي کنند تا اين سرمايه چرخش داشته باشد نه اينکه آن را حصر کنند.

پاسخ سازمان برنامه به انتقادات

سازمان برنامه و بودجه در واکنش به اعتراض گزارش ديوان محاسبات اعلام کرد که سرمايه دريافتي صندوق براساس گزارش ­هاي ارسالي به ديوان محاسبات تا اوايل اسفند ماه ۱۳۹۵، حدود ۱۴۲۳ ميليارد تومان بوده است. لذا رقم بيان شده ۲۰۳۳ ميليارد تومان در گزارش تفريغ بودجه مجلس نمي ­تواند تصوير صحيحي از واقعيت رقم دريافتي و زمان آن ارائه دهد.

همچنين از سوي ديگر گزارش ديوان محاسبات به درستي، به صحت سپرده­ گذاري براساس اساسنامه صندوق اشاره کرده است؛ مديران اجرايي صندوق اقدامات اجرايي خود را انجام داده و سپرده­ گذاري تعهدات نگهداشته شده شرکت­ها در بانک­ها کاملاً صحيح بوده است.

سازمان برنامه و بودجه تاکيد دارد منابع مالي صندوق را که نمي­ توان در گاوصندوق نگهداري کرد، بلکه بايد در بانک گذاشت و در حالي که مي ­توان طبق اساسنامه سود بانکي گرفت و به سرمايه صندوق اضافه کرد و تنها راه تسهيلات دادن در غياب رديف بودجه جاري است؛ طبعاً بايد سود گرفت.

زمزمه هاي تغيير و تحول در صندوق نوآوري آغاز شد

اين مباحث سرآغاز انتقادات ديگري از سوي نمايندگان مجلس و مسئولان علم و فناوري کشور شد. به طوريکه يکي از نمايندگان کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي در خصوص عملکرد صندوق به خبرنگار مهر گفت: بر اساس اعلام ديوان محاسبات، صندوق نوآوري و شکوفايي در راستاي اهدافش آنچه که مورد انتظار بوده را برآورده نکرده است و نشان مي دهد که انحراف اهداف دارد و بيشتر دنبال سپرده گذاري بوده است.

محمدجواد ساداتي نژاد با بيان اينکه قاعدتا نگاه ما حمايت از صندوق نوآوري و شکوفايي است، گفت: اينکه عملکرد و انحراف از هدفش درست نبوده بايد اصلاح شود. انتظار داريم اين هدف به زودي محقق شود. از اين رو ضروري است هيات امنا تمهيداتي بيانديشند تا روند مطلوبي صورت گيرد؛ صندوق نوآوري و شکوفايي به دليل رسالتش مورد حمايت است ولي در حوزه عملکردي بايد تغيير رويه دهد.

قطع ارتباط صندوق نوآوري با نهادهاي علمي

دکتر وحيد احمدي، رئيس مرکز تحقيقات سياست علمي کشور که پيش از اين معاون پژوهشي وزير علوم نيز بود، عملکرد صندوق نوآوري را ارزيابي کرد و به مهر گفت: وجود يک نهاد مالي که در راستاي حمايت از شرکت هاي دانش بنيان فعاليت کند يک ضرورت محسوب مي شود؛ به همين دليل دولت هم اين موضوع را از قبل پيش بيني کرده و دستور تشکيل صندوق نوآوري و شکوفايي را از ۷ سال گذشته داده است.

وي با اشاره به عملکرد صندوق نوآوري از سال ۸۹ تا ۹۲ افزود: با وجود اينکه در همان ابتدا قانون حمايت از شرکت ها ابلاغ شده بود و تعدادي شرکت دانش بنيان هم وجود داشتند اما صندوق نوآوري و شکوفايي اقدام اجرايي و اعتباري در حمايت از اين شرکت ها نداشت.

احمدي در ادامه با بيان اينکه دولت طي سالهاي اخير بودجه اي به صندوق نوآوري و  شکوفايي تزريق کرده است، گفت: به دليل اينکه در حال حاضر تنها سازوکار مالي کشور بانک ها هستند و تجربه سازوکار مالي جديدي در حوزه دانش بنيان ها نداريم طبيعي است که با انتقاد از عملکرد صندوق نوآوري و شکوفايي روبرو شويم. همچنين تاکنون در قالب صندوق هاي خطر پذير و ارائه تسهيلات به شرکت ها تجربه اي نداشتيم که همين موضوع، دليل بر نداشتن ساختار دقيق و اجرايي براي حمايت از شرکتها است.

وي گفت: متاسفانه بر اساس شنيده ها ارتباط صندوق نوآوري و شکوفايي با پارک هاي فناوري و شورايعالي علوم، تحقيقات و فناوري قطع شده بود؛ آنها ابتداي کار فکر مي کردند که مستقل هستند ولي بايد تحت نظارت شورايعالي علوم تحقيقات و فناوري باشند. بدان معنا که شرکت هاي دانش بنيان قبل از دريافت تسهيلات بايد تاييديه شوراي عالي عتف را دريافت کنند و سپس از سوي صندوق نوآوري و شکوفايي حمايت شوند.

رئيس مرکز سياست هاي علمي کشور تاکيد کرد: بايد خلاءهاي صندوق نوآوري و شکوفايي بازنگري شود و اين صندوق ارتباطات خود را با ساير مجموعه ها قوي تر کند تا مشکلات بر طرف شوند.بايد خلاءهاي صندوق نوآوري و شکوفايي بازنگري شود و اين صندوق ارتباطات خود را با ساير مجموعه ها قوي تر کند تا مشکلات بر طرف شوند

عدم استفاده صندوق نوآوري از ظرفيت خود براي اعطاي تسهيلات

در ادامه دکتر عليرضا دليري، معاون توسعه مديريت و منابع معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري به خبرنگار مهر درباره موضوع حمايت از شرکت هاي دانش بنيان از نظر مالي گفت: جمعا در چند سال گذشته حدود بيش از ۱۲۰۰ ميليارد تومان از منابع معاونت علمي و فناوري و صندوق نوآوري و شکوفايي به شرکت هاي دانش بنيان اعطا شده است. از اين ميزان حدود ۴۰۰ ميليارد تومان از منابع معاونت علمي و مبلغ ۸۳۰ ميليارد تومان از صندوق نوآوري و شکوفايي تامين شده است.

وي با بيان اينکه بودجه معاونت علمي و فناوري به صورت ساليانه ۲۰۰ ميليارد تومان است، گفت: ما در اين معاونت به صورت اهرمي از شرکت ها بيش از حد بودجه اي که در اختيار داريم حمايت کرده ايم؛ بدين صورت که مبلغي را در بانک قرار داده و ۴ برابر آن را در قالب وام به شرکت ها ارائه کرده ايم. اما صندوق نوآوري و شکوفايي با وجود بودجه بيش از ۲ هزار ميليارد تومان که از سوي دولت محقق شده، تنها ۸۳۰ ميليارد تومان به شرکت ها تسهيلات اعطا کرده است.

همچنين فريده اولاد قباد، نماينده مجلس و عضو کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس به خبرنگار مهر گفت: بايد اين موضوع سرنوشت صندوق نوآوري و شکوفايي در دستور جلسه کميسيون قرار بگيرد زيرا تغيير در اساسنامه خيلي مهم است و سرنوشت آن تنها در اين جلسات مشخص مي شود.سرنوشت صندوق نوآوري و شکوفايي در دستور جلسه کميسيون قرار بگيرد زيرا تغيير در اساسنامه خيلي مهم است

آيا سرنوشت صندوق را بايد از سر نوشت

در ادامه پيگيري هاي خبرنگار مهر، يکي از نمايندگان  مجلس شوراي اسلامي با اشاره به امکان تغيير و تحول در صندوق گفت: قانون حمايت از شرکت هاي دانش بنيان نمي تواند تغيير کند البته شايد هر کسي در اين زمينه و اقدامات صندوق نوآوري و شکوفايي اظهاراتي داشته باشد.

وي گفت: طبق پيگيري هايي که شده قرار است عملکرد صندوق نوآوري و شکوفايي بر طبق اساسنامه پيش رود. اگر قرار باشد تغييراتي رخ دهد بايد يک قانون عوض شود که نياز به بررسي هاي زيادي دارد؛ اما ديوان محاسبات گزارشي ارائه کرده که بايد اين گزارش بررسي شود.

همچنين بر اساس گفته هاي يک منبع آگاه در معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري، از گوشه و کنار صحبت اين است که فرم ساختار صندوق نوآوري و شکوفايي تغيير کند ولي هنوز در اين خصوص ابلاغ رسمي صورت نگرفته است. وي مي گويد موضوع اين است که شايد صندوق با همان ماموريت ها پابرجا باشد ولي فرم ساختاري آن تغيير کند و اين مي تواند به دليل نحوه عملکرد صندوق باشد.

اين منبع آگاه معتقد است که شايد دولت فکر مي کند اگر تغييري در فرم صندوق نوآوري و شکوفايي ايجاد شود، عملکرد بهتري خواهد داشت.

به گزارش مهر، آنچه واضح و بديهي است اين است که وجود نهادي براي حمايت مالي به شرکتهاي دانش بنيان در کشور ضروري است اما انتقادها به صندوق نوآوري و موازي کاري هايي که در اين زمينه صورت مي گيرد، دلالت بر اين دارد که بايد بازنگري جدي در زمينه نحوه حمايت رساندن به شرکتهاي دانش بنيان انجام شود ضمن اينکه بايد بازوي قوي نظارتي بر عملکرد نهادهاي حمايتي وجود داشته باشد تا به طور دقيق رصد شوند.

همچنين بهتر است به جاي وجود چندين نهاد براي ارزيابي، تأييد و در نهايت حمايت از شرکتهاي دانش بنيان، يک نهاد با ساز و کار روشن و شفاف وجود داشته باشد.




 
تعداد بازديد:167 آخرين تغييرات:96/12/16
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر