دوشنبه 7 خرداد 1397 - 12 رمضان 1439 - 28 مي 2018
صفحه اصلي/اخبار استان


 
 


 










 


 












خروجي RSS

سدهای‌سیستان‌وبلوچستان‌درنوبت‌خشک‌شدن

سدهاي‌سيستان‌وبلوچستان‌درنوبت‌خشک‌شدن

تعلل در اجراي شبکه‌هاي آب پايين‌دست سدها کار دست روستاييان داد

خشکسالي

چابهار - اجراي شبکه‌هاي پايين‌دست آبرساني سدهاي جنوب سيستان و بلوچستان آنقدر طولاني شده که آب پشت سدها يکي پس از ديگري خشک مي‌شوند و به روستاها نمي رسند.

 

خبرگزاري مهر، گروه استان‌ها - سيد اميرحسين عظيمي: سيستان و بلوچستان ۲۰ سال است با يک خشکسالي همه‌جانبه و کم‌سابقه دست‌وپنجه نرم مي‌کند که امسال اين خشکسالي به اوج خود رسيده و به گفته مسئولان سازمان هواشناسي، خشکسالي ۱۰۰ درصد مساحت اين استان را در برگرفته است.

۱۰۰ درصد گستره سيستان و بلوچستان از سال گذشته دچار خشکسالي در درجات متوسط، شديد و بسيار شديد شده استرئيس گروه تحقيقات هواشناسي، اداره کل هواشناسي سيستان و بلوچستان مي‌گويد: ۱۰۰ درصد گستره سيستان و بلوچستان از سال گذشته دچار خشکسالي در درجات متوسط، شديد و بسيار شديد شده است.

الله بخش ريگي مي‌افزايد: خشکسالي اين مدت در ۵۵ درصد از گستره سيستان و بلوچستان شديد، ۳۴ درصد بسيار شديد و ۱۱ درصد متوسط گزارش شده است.

اين خشکسالي همه‌جانبه تبعات بسيار سنگيني را براي مردم به ‌ِويژه در بلوچستان به وجود آورده است؛ از خسارت‌هاي ميلياردي به بخش کشاورزي تا خشک شدن چاه و قنات و جيره‌بندي آب مردم در شهرهاي جنوب و از همه مهم‌تر خطر شيوع بيماري‌هاي عفوني در روستاها.

تخريب زمين‌هاي کشاورزي و ضرر ميلياردي به کشاورزان چابهاري

خشکسالي شايد در يکي از مناطقي که بيشتر رخ‌نمايي کرده چابهار باشد، به‌ِويژه آنکه بندر چابهار با وجود اهميت راهبردي، پايين‌ترين شاخصه دسترسي به آب بهداشتي و آشاميدني را در کشور داراست و شاخص دسترسي به آب که در کشور به‌طور ميانگين ۹۰ درصد است، در چابهار حدود ۲۳ درصد است. بيش از ۴۰۰ روستاي شهرستان چابهار نيز با جمعيتي بيش از ۱۷۰ هزار نفر فاقد لوله‌کشي آب آشاميدني هستند و به‌صورت سقايي و تانکري آب‌رساني مي‌شوند.

مدير جهاد کشاورزي شهرستان چابهار در گفت و گو با خبرنگار مهر، مي‌گويد: خسارت به بخش کشاورزي چابهار براثر خشکسالي‌۲۰ ساله بيش از ۲۶۳ ميليارد تومان برآورد شده است.

غلام‌حسين بامري با بيان اين‌که خشکسالي انواع باغات موز، انبه، ليمو، نخيلات و انواع باغات ميوه‌هاي گرمسيري و نيمه گرمسيري را نابود کرده است، مي‌افزايد: خشکسالي خسارات جدي را به باغات موز شهرستان چابهار وارد کرده، به‌طوري که بر اثر خشکسالي بيش‌از يک هزار و ۳۰۰ هکتار از باغات موز و انبه چابهار از ميان رفته؛ علاوه‌بر آن بر اثر خشکسالي ۳ هزار و ۹۰ هکتار از اراضي باغي کشاورزي و ۶ هزار هکتار زمين هاي زراعي شهرستان چابهار نيز نابود شده است.

وي تصريح مي‌کند: اين خسارت‌هاي خشکسالي درحالي است که در سال‌هاي آبي با زيرکشت رفتن ۱۳ هزار هکتار از اراضي کشاورزي، باغي و زراعي بيش از ۲۴ هزار نفر در بخش کشاورزي شهرستان چابهار مشغول به کار مي‌شوند.

خليل‌الله درخشان، دبير خانه کشاورز شهرستان چابهار نيز پيش‌تر گفته بود: بيش از ۲ هزار نفر در بخش باغات و ۶ هزار نفر در بخش زراعت منطقه باهوکلات چابهار شغل خويش را از دست داده‌اند و با خسارت بيش از ۵۰ ميليارد تومان رو به‌رو شده‌اند.

سد «پيشين» شهرستان سرباز بي‌فايده براي مردم خشکيد

اين خشکسالي‌ بي‌سابقه خسارت‌هاي جبران ناپذيري را هم به شهرستان سرباز، شهرستاني مرزي با جمعيتي عمدتا روستانشين و کشاورز زاده وارد کرده است. تاثير جبران ناپذير خشکسالي بر سرباز زماني روشن‌تر مي‌شود که بدانيم پرآب‌ترين رودخانه فصلي سيستان و بلوچستان نيز در اين شهرستان واقع است و تنها اميد مردم روستانشين سرباز نيز همين رودخانه است.

فرماندار تازه توزيع شده شهرستان سرباز مي‌گويد: سرباز جمعيتي قريب به ۲۰۰ هزار نفر و وسعت ۱۱ هزار و ۵۰۰ کيلومتر مربع دارد که ۹۵ درصد مساحت آن کوهستاني و صعب‌العبور است.

حميدالدين يوسفي چندي پيش در گفت و گو با خبرنگار مهر، گفت: ۸۰ درصد جمعيت سرباز در دوطرف حاشيه رودخانه بزرگ ۳۱۳ کيلومتري سرباز زندگي مي‌کنند و تقريباً ۱۰۰ درصد نياز آبي شهرستان سرباز نيز از همين رودخانه تأمين مي‌شود.

از مجموع ۶۳۵ روستا و آبادي داراي سکنه در سرباز تنها ۱۴۳روستا داراي شبکه آب آشاميدني هستند که ۸۰ درصد اين شبکه نيز فرسوده استوي تصريح مي‌کند: از مجموع ۶۳۵ روستا و آبادي داراي سکنه در سرباز تنها ۱۴۳روستا داراي شبکه آب آشاميدني هستند که ۸۰ درصد اين شبکه نيز فرسوده است، ۲۸ روستا به‌صورت سقايي و با سهميه تنها ۱۵ ليتر در روز آب‌رساني مي‌شوند و ۴۶۴ روستاي ديگر نيز در نوبت آب‌رساني سيار هستند.

به گفته فرماندار سابق سرباز، عمده نياز آبي روستاهاي فاقد شبکه و فاقد آبرساني سقايي از رودخانه بزرگ سرباز تامين مي‌شود که اميدواريم اين رودخانه با بارش‌هاي فصلي و خدادادي پرآب شود چراکه ما در سرباز غير از اين رودخانه منابع آب قابل‌توجه ديگري در پايين‌دست نداريم و سنگ کف در اين منطقه بالاست و گاها با خشکي چاه‌ها و کاهش آبدهي مواجه هستيم.

اميد فرماندار تازه توزيع‌شده سرباز به بارش‌هاي خدادادي براي پرآب شدن رودخانه سرباز و حل مشکلات جمعيت مرزنشين عمدتاً روستايي سرباز در حالي است که چند روز پيش از زبان معاون فرماندار خبر آمد که سد «پيشين» شهرستان سرباز که در اين شرايط با آب ذخيره خود تنها اميد روستاييان شهرستان سرباز و بخش بزرگي از چابهار بود، براثر خشکسالي‌هاي پي‌درپي خشک شد.

مجيب حسني معاون برنامه‌ريزي و امور عمراني فرمانداري شهرستان سرباز گفته: هم‌اينک حجم آب سد پيشين کمتر از ۲۵ ميليون مترمکعب است که ۱۸ ميليون مترمکعب آن رسوب و غيرقابل بهره‌برداري است.

سد پيشين در حالي خشک مي‌شود که قرار بود با احداث شبکه پايين‌دست آب آشاميدني آن به بيش از ۹۷ هزار نفر از مردم ۲۰۷ روستاي سرباز و شرق چابهار آب‌رساني کند و اين ‌روستاها را بعد از سال‌ها محروميت و آب‌رساني سقايي، از نعمت آب برخوردار کند.

سد پيشين در حالي به اميد روستانشينان براي دسترسي به آب آشاميدني بعد از سال‌ها محروميت و آبرساني سقايي تبديل‌شده بود که احداث شبکه پايين‌دست آب آشاميدني و کشاورزي آن آنقدر طولاني شد که اين سد خشکيد.

سد پيشين در دهه ۷۰ احداث شد اما عمليات اجرايي شبکه پايين‌دست آن مهرماه ۹۶ آغاز شد؛ ۲۰ سال بعد، مديرعامل آب‌وفاضلاب روستايي سيستان و بلوچستان گفت: طرح ايجاد شبکه زهکشي کشاورزي و آشاميدني پايين‌دست سد ۱۷۵ ميليون مترمکعبي «پيشين» شهرستان سرباز که طرح مطالعاتي آن از سال ۷۶ آغازشده و مهرماه ۹۶ عمليات اجرايي آن آغاز شده است، هم‌اکنون حدود ۳۰ درصد پيشرفت فيزيکي دارد و اعتبار تکميلي براي بهره‌برداري از آن نيز حدود ۳۰۰ ميليارد تومان است.

آب سد «زيردان» تا خشک نشده رهاسازي شود

سد پيشين و طرح آب‌رساني آن‌يکي از دو پروژه آبرساني به روستانشينان جنوب سيستان و بلوچستان بود که خشک شد، پروژه دوم آبرساني از سد «زيردان» رودخانه «کاجو» شهرستن قصرقند است که آن‌هم در نبود اعتبار آن‌قدر طولاني شده که در حال خشکيدن است.

سد زيردان در سال ۹۰ به‌بهره‌برداري رسيد و عمليات احداث شبکه پايين‌دست آن نيز از سال ۸۴ آغازشده که آن‌هم مثل سد پيشين به دليل عدم هم‌زماني بهره‌برداري از سد و شبکه پايين‌دست مقدار زيادي آب سال‌هاست در پشت اين سد گير افتاده و در حال خشک شدن است.

مديرعامل آب‌وفاضلاب روستايي سيستان و بلوچستان گفته: آب‌رساني به ۷۱ هزار نفر در ۲۶۱ روستاي شهرستان چابهار و قصرقند از سد ۲۰۷ ميليون مترمکعبي زيردان از سال ۸۴ آغاز شده و هم‌اکنون ۵۵ درصد پيشرفت فيزيکي دارد. تاکنون براي اين طرح بيش از ۱۰۰ ميليارد تومان هزينه شده و حدود ۱۰۰ ميليارد تومان ديگر براي بهره‌برداري از آن اعتبار لازم است.

سد «زيردان» هم‌زمان با افتتاح آن در سال ۹۰ به دليل بارندگي خوبي که در آن سال اتفاق افتاد پرآب شد، اما در سال‌هاي اخير باآنکه مقدار زيادي آب را پشت خود نگه‌داشته بود اما با وجود خشکسالي با رهاسازي آب از آن مخالفت مي‌شد.

شوراها و مسئولان محلي بارها در سال‌هاي اخير خواستار رهاسازي آب پشت سدهاي «زيردان» و «پيشين» با توجه به خشکسالي همه‌جانبه شدند که مورد مخالفت قرار گرفت و تنها بخشي از آن به‌صورت دوره‌اي رهاسازي شد، حال اما سد «پيشين» خشک شده و سد «زيردان» هم در حال خشک شدن است.

هم‌اکنون در حالي مقدار زيادي آب در پشت سد «زيردان» بلااستفاده مانده است که روستاهاي پايين‌دست اين سدها در شرايط بحراني قرار دارندنماينده مردم چابهار در مجلس شوراي اسلامي پيش‌تر بابيان اين‌که سد زيردان بيش از ۷۰ ميليون مترمکعب آب دارد خواستار رهاسازي حداقل ۳۰ ميليون مترمکعب از آن شده و گفته بود: هم‌اکنون در حالي مقدار زيادي آب در پشت سد زيردان بلااستفاده مانده است که روستاهاي پايين‌دست اين سدها در شرايط بحراني قرار دارند.

عبدالغفور ايران نژاد افزود: بيش از ۸۰ درصد دام‌هاي سبک و سنگين روستانشينان پايين‌دست اين سدها به دليل خشکسالي‌ها ازميان‌رفته و ميلياردها تومان ضرر به زمين‌ها و محصولات کشاورزي روستانشينان وارد کرده است.

وي کرد: بارها درخواست کرديم که به دليل زمان‌بر شدن اجراي شبکه‌هاي پايين‌دست و قرار گرفتن روستاها در شرايط بحراني به سبب خشکسالي، مقداري از آب پشت اين سدها رهاسازي شود که با آن مخالفت شد.

معاون شرکت حفاظت از منابع آب سيستان و بلوچستان نيز پيش‌تر و قبل از خشک شدن سد «پيشين» در پاسخ به انتقادها از رهاسازي آب پشت سد «زيردان» گفته بود: سد پيشين که به دليل عدم بارندگي در شرايط بحراني است اما آب پشت سد زيردان به دليل بارندگي‌هاي سال ۹۰ شرايط نسبتاً خوبي دارد اما نمي‌توانيم آب آن را رها کنيم چرا که آب پشت سد زيردان براي تأمين آب آشاميدني ۲ سال مردم اين منطقه در نظر گرفته‌شده است. (پس از به بهره‌برداري رساندن شبکه پايين‌دست سد زيردان)

شوراها و دهياران براي رهاسازي آب «زيردان» همکاري نمي‌کنند

حال اما در شرايطي که پيشين خشکيده، نواهاي ديگري به گوش مي‌رسد. فرشيد ميربلوچزهي مدير امور آب شهرستان چابهار مي‌گويد: از اواخر سال گذشته آمادگي خويش را براي رهاسازي آب سد زيردان به مسئولان و اهالي پايين‌دست و به‌ويژه فرمانداري چابهار اعلام کرده‌ايم اما متأسفانه مردم و به‌ويژه شوراها و دهياران روستاهاي بخش «پلان» همکاري لازم را براي تقسيم عادلانه آب ندارند و دراينباره با مشکل و چالش جدي مواجه هستيم.

وي در گفت و گو با خبرنگار مهر، مي‌افزايد: متأسفانه عده‌اي از مردم با ساخت بيش از ۴۰ تا ۵۰ بند خاکي در کف و مسير رودخانه در محدوده بخش «پلان» اجازه نمي‌دهند آب به مردم روستاهاي پايين‌دست بخش «دشتياري» برسد و اين ظلم بزرگي براي مردم محروم و بي‌آب منطقه «دشتياري» است.

مدير امور آب شهرستان چابهار تصريح مي‌کند: چنانچه بندهاي خاکي ساخته‌شده تخريب شود با حجم آب کمتر از ۱۰ ميليون مترمکعب نيز مي‌توان تمامي «هوتگ‌» ها و زمين‌هاي ديم منطقه پلان را آبگيري کرد و با افزودن مقداري بر حجم آب، آن را تا محدوده دشتياري رساند.

ميربلوچزهي بابيان اينکه عده‌اي از مردم معتقدند آب سد زيردان بايد به تمام روستاهاي پايين‌دست تا محدوده «کلاني» دشتياري برسد، مي‌افزايد: زمين‌هاي محدوده روستاهاي «کلاني» ارتفاع زيادي دارند و اگر تمام آب ذخيره‌شده در پشت سد زيردان نيز رها شود، تا آنجا نخواهد رسيد.

عدم استفاده صحيح از آب و نگهداري آب‌ها در پشت سدها سبب نابودي اکوسيستم منطقه شده است

شرکت آب در حالي عدم به بهره‌برداري رساندن از شبکه‌هاي پايين‌دست را با موافقت با رهاسازي آب سد زيردان و عدم اجماع در روستاييان توجيه مي‌کند که تا قبل از خشک شدن پيشين بارها داد و فريادهايي از مسئولان محلي و  شوراهاي اسلامي براي رهاسازي آب سد زيردان بلند شده بود که حداقل به آن توجهي نشد.

خالد بادپا عضو شوراي «نوبنديان» چابهار گفته بود: منطقه «دشتياري» در سال‌هاي نچندان دور زيستگاه حيات‌وحش منطقه بوده و حتي در بعضي از فصل‌هاي سال شاهد پرندگان مهاجري بوديم که به اين منطقه کوچ مي‌کردند.

وي افزود: بي‌تدبيري و عدم استفاده صحيح از آب و نگهداري آب‌ها در پشت سدها سبب شده کل اکوسيستم منطقه نابود شود و حيات‌وحش و انواع پرندگان منطقه منقرض شوند.

مردم روستاهاي پلان و دشتياري مجبورند هر تانکر ۱۲ هزار ليتري آب را ۸۰ تا ۱۲۰ هزار تومان خريداري کنندرئيس شوراي اسلامي بخش «پلان» و عضو شوراي اسلامي شهرستان چابهار نيز گفته بود: مردم روستاهاي پلان و دشتياري مجبورند هر تانکر ۱۲ هزار ليتري آب را ۸۰ تا ۱۲۰ هزار تومان خريداري کنند که آن‌هم معلوم نيست بهداشتي باشد و صرف اين هزينه براي افراد کم‌درآمد بسيار سخت است و براي برخي خانواده‌ها نيز امکان‌پذير نيست.

شه بخش گرگيج اضافه کرد: اگر ۲۵ ميليون مترمکعب آب هر ۶ ماه از سد زيردان رهاسازي شود بيش از ۳۰۰ روستا مشکل بي‌آبي نخواهند داشت و علاوه بر تأمين آب آشاميدني آب کشاورزي به‌صورت ديم هم تأمين مي شود.

وي گفت: هم‌اکنون بيش از ۸۰ ميليون مترمکعب آب ذخيره‌شده در پشت سد زيردان(زمان گفته‌ها،تا قبل از بحراني شدن سد) بدون هيچ استفاده‌اي در حال تبخير شدن است ولي به دلايل نامعلومي براي استفاده کشاورزي و آشاميدني رهاسازي نمي‌شود.

مسئولان دولتي نيز گاهي هم‌صدا با شوراها خواستار رهاسازي مي‌شدند، بخشدار پلان پيش‌تر در گفت‌وگو با يکي از رسانه‌ها، گفته بود: سد زيردان براي تأمين آب بيش از ۲۶۱ روستاي حوزه پلان، دشتياري و تلنگ احداث‌شده است.

عبدالعزيز ميايي افزود: احداث سدها معمولاً بايد براي مصرف مردم پايين‌دست رهاسازي تا از برکات آن بهره‌مند شوند.

وي با انتقاد از عدم رهاسازي آب سد زيردان تصريح کرد: پيگيري‌هاي زيادي براي رهاسازي آب سد زيردان صورت گرفته است.

به گفته بخشدار پلان، رودخانه «کاجو» تنها اميدآباداني و سرسبزي منطقه بزرگ «دشتياري»، «پلانم و «تلنگ» است که آن‌هم با احداث سد زيردان بيشتر مناطق پايين‌دست آن به جاي سرسبزي به کانون ريز گردها و گردوغبار تبديل‌شده‌اند.

خشکسالي در نيکشهر بحراني شد/ آب جيره‌بندي مي شود

خشکسالي اما در نيک شهر از نقطه بحراني گذر کرده و با خشک شدن چاه‌ها و قنات‌ها و در آستانه خشکيدن سد «خيرآباد» آب در اين شهرستان جيره‌بندي شده است.

مدير منابع آب شهرستان نيک شهر مي‌گويد: حجم آب سد «خيرآباد» در پي خشکسالي‌هاي پي‌درپي به شدت کاهش‌يافته و  آب را در نيکشهر جيره‌بندي کرده است.

فيض محمد بلوچي مي‌افزايد: سد خيرآباد حدود ۲۷ ميليون مترمکعب ظرفيت دارد که هم‌اکنون تنها حدود يک‌ميليون مترمکعب آب دارد.

به گفته وي، آب نيکشهر از ۵ حلقه چاه در پايين‌دست اين سد که وابسته به آن هستند تأمين مي‌شود که به دليل خشکسالي و خشک شدن سد «خيرآباد» و کاهش آبدهي چاه‌ها، آب شهرستان نيکشهر شامل شهر «بنت»، «اسپکه» و «نيکشهر» جيره‌بندي شد و مردم به‌صورت محله به محله آب را دريافت مي‌کنند.

خشکيدن آب سد «خيرآباد» نيز درحالي است که مدير امور آب نيکشهر مي‌گويد: بعد از گذشت ۱۰ سال از بهره‌برداري از اين سد اعتباري براي انتقال آب تا پشت چاه‌هاي آب آشاميدني شهر چابهار اختصاص پيدا نکرده و بيشتر آب رهاشده در طول مسير تبخير و هدر مي‌رود.

تأخير در آب‌رساني، اپيدمي بيماري‌هاي عفوني را در روستاها تشديد کرده است

تأخير در اجراي شبکه‌هاي پايين‌دست، صداي رئيس مجمع نمايندگان سيستان و بلوچستان را هم بلند کرده، محمد نعيم اميني فرد در گفت‌وگو با يکي از رسانه‌ها مي‌گويد: منابع آب شرب بلوچستان از يک مشکل اساسي رنج مي‌برد و علت اصلي آن عدم اجراي شبکه‌هاي بهداشتي آب شرب بالأخص در روستاهاست.

وي مي‌افزايد: از ۳۰۰۰ روستاي فاقد شبکه آب‌رساني در مرکز و جنوب استان ۱۰۰۰ روستا به‌وسيله تانکر آب‌رساني مي‌شوند و اهالي ۲۰۰۰ روستاي ديگر خودشان بايد به هر طريق اقدامي براي تأمين آب موردنيازشان انجام دهند. در اين وضعيت افراد هر قطره آب غيربهداشتي را غنيمتي براي تر کردن لب‌هاي تشنه خود و خانواده‌شان مي‌دانند و بااين‌حال آبي براي مصارف و نيازهاي بهداشتي در اختيار ندارند.

اميني فرد تصريح مي‌کند: اگرچه انتقال آب به‌صورت سيار خطرات عمده بهداشتي را در بردارد ولي درعين‌حال ۲۰۰۰ روستايي که همين آب را هم ندارند، با مشکلات جدي‌تري مواجه هستند.

رئيس مجمع نمايندگان سيستان و بلوچستان تصريح مي‌کند: در کنار مشکل کم‌آبي، سيستم دفع فاضلاب در روستاها نيز عموماً غيربهداشتي است. پراکندگي بيش‌ازحد جمعيت و پايين بودن زيرساخت توسعه نيز از عواملي است که خطر شيوع بيماري‌هاي عفوني را در مرکز و جنوب استان خيلي جدي کرده است.

نماينده مردم ايرانشهر در مجلس شوراي اسلامي از وقوع بيماري‌هاي عفوني هشدار مي‌دهد و مي‌گويد: با توجه به وجود کانون‌هاي «آنديميک» بيماري‌هاي مثل «التور»، وقوع شعله‌وري و ايپدمي بيماري‌هاي عفوني روده‌اي دور از ذهن نيست و خطر قريب‌الوقوعي است.

هرچه که باشد سدهاي جنوب سيستان و بلوچستان اين روزها يکي پس از ديگري در کمبود اعتبار و طولاني شدن روند احداث شبکه‌هاي پايين‌دست خشک مي‌شوند؛ در حالي از زمان ايجاد شدنشان هم حداقل در آب‌رساني منافعي براي مردم نداشتند.

تعداد بازديد:47 آخرين تغييرات:97/02/23
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر