سه شنبه 1 آبان 1397 - 13 صفر 1440 - 23 اكتبر 2018
صفحه اصلي/مقالات

باطن استغفار حرکت به سوی خداست/ استغفار از دیدگاه قرآن

شرح دعاي روز پنجم؛

باطن استغفار حرکت به سوي خداست/ استغفار از ديدگاه قرآن

دعاي روز پنجم

خدايا! مرا در اين روز از استغفار کنندگان قرار ده و از بندگان صالح مطيع خود مقرر فرما و مرا در اين روز از دوستان مقرب درگاه خود قرار ده.

به گزارش خبرنگار مهر، شرح دعاي روز پنجم ماه مبارک رمضان به قلم حسين محمدي فام نويسنده کتاب «تاآسمان» را در ادامه مي خوانيد؛

اَللّهُمَّ اجْعَلْني فيهِ مِنَ المُسْتَغْفرينَ وَاجْعَلْني فيِهِ مِنْ عِبادِکَ الصَّالِحِينَ الْقانِتين وَاجْعَلْني فِيهِ مِنْ اَوْلِيائِکَ المُقَرَّبينَ بِرَأفَتِکَ يا اَرْحَمَ الْرَّاحِمين.

خدايا! مرا در اين روز از استغفار کنندگان قرار ده و از بندگان صالح مطيع خود مقرر فرما و مرا در اين روز از دوستان مقرب درگاه خود قرار ده ، به حق رأفتت اي مهربانترين مهربانان.

مهم‌ترين مسأله‌اي که در دعاي امروز بايد به آن توجه کنيم، مسأله مهم استغفار است.

موضوع استغفار از ديدگاه قرآن:

وَاسْتَغْفِراللهَ اِنَّ اللهَ کانَ غَفُوراً رَحيماً[۱] ؛ و از خداوند طلب آمرزش نما که همانا او آمرزنده و مهربان است.

... وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِکَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ[۲] ؛ و براي گناهت طلب آمرزش کن و تسبيح و حمد پروردگارت را بجا آور.

وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءً اَوْ يَظْلِمَ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِاللهَ يَجِدِاللهَ غَفُوراً رَحيماً[۳]؛ کسي که کار بدي انجام دهد و يا به خود ستم کند، سپس از خدا طلب آمرزش نمايد، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد يافت.

وَ ما کانَ اللهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِروُنَ[۴] ؛ تا زماني که آنها استغفار مي‌کنند خداوند آنان را عذاب نمي‌کند.

وَ بِالْاَسْحارِهُمْ يَسْتَغْفِرونَ[۵] ؛ [متقين کساني هستند که] در سحرگاهان استغفار مي‌کنند.

نگاهي گذرا به اهميت استغفار در روايات:

حضرت امام علي (ع)مي فرمايند: به هرکس توفيق استغفار عطا شود، از آمرزش محروم نمي‌ماند.[۶]

آن حضرت در حديث ديگري مي‌فرمايد: [اي کميل!] هرگاه در روزيِ تو تأخير و تنگي پديد آمد، استغفار کن تا روزيِ تو فراخ شود. [۷]

امام صادق (ع) نيز درخصوص اهميت استغفار فرمود: دل‌ها نيز همچون مِس زنگار مي‌بندد، پس آنها را با استغفار صيقل دهيد.[۸]

اميرالمؤمنين علي (ع) به مستغفرين بشارت داده و فرمودند: در شگفتم از کسي که استغفار را با خود دارد و در عين حال نااميد مي‌شود.[۹]

پيامبر اکرم (ص) در فرمايشات نوراني جداگانه اي پيرامون موضوع استغفار مي فرمايند: بهترين عبادت، استغفار کردن است.[۱۰]

و ياخوشا به حال کسي که در نامه عملش استغفار بسيار وجود داشته باشد.[۱۱]

در جاي ديگر نيز فرمود: هرکه غم و اندوهش بسيار شود، استغفار کند.[۱۲]

و همچنين مي‌فرمايد: آيا شما را به دردتان و داروي دردتان راهنمايي نکنم؟ بدانيد که درد شما گناهان است و دارويتان استغفار.[۱۳]

معناي استغفار، درجات و مراحل گوناگون آن:

آنچه که از روايات منقول از ائمه اطهار (ع) و نظرات علماي بزرگ دين که شاگردان مکتب قرآن و عترت اند به دست مي‌آيد اين است که در توبه از گناه و استغفار و طلب آمرزش براي خطاها تنها بسنده کردن به چند ذکر کافي نيست و نمي‌توان با گفتن چند مرتبه استغفرالله خود را اهل استغفار دانست، بلکه بايد مراحلي طي شود تا انسان مشمول استغفار شود.

اميرالمؤمين علي (ع) براي استغفار شش مرحله قائل هستند که پس از انجام اين شش مرحله استغفار معنا پيدا مي‌کند.

ايشان مي‌فرمايند: همانا براي استغفار درجه علّيين قرار داده شده و آن نامي است که شش معنا را در بر دارد: نخست، پشيماني از گذشته؛ دوم، تصميم بر ترک هميشگي گناه؛ سوم، بازگرداندن حقوق خلايق به آنها؛ چهارم، ادا کردن حق هر عمل واجب که حق آن را ضايع کرده‌اي؛ پنجم، اين که گوشت برآمده از حرام را با اندوه توبه آب کني و ششم، همان طور که شيريني گناه را به جانت چشانده بودي، حالا سختي طاعت را به تن خويش بچشاني آن گاه [پس از سير اين مراحل] بگويي: اَستغفراللهَ[۱۴]

لذا بايد ابتدا عزم بر توبه و ترک معصيت کرده و اين مراحل عملي را انجام دهيم تا ذکر استغفار اثر کند و مشمول غفران الهي شويم.

شکي نيست که اگر علاقه به گناه و لذت آن هنوز در کام ما باشد از استغفار، جز گفتن ذکر، چيزي حاصل نخواهد شد.

حضرت علي ابن موسي‌الرضا (ع) در اين زمينه فرموده ‌اند: کسي که به زبان خود استغفار کند، اما در دلش [از گناه] پشيمان نباشد، خودش را مسخره کرده است![۱۵]

با اين کلمات نوراني حال، مي‌توانيم براي استغفار ظاهر و باطني فرض کنيم؛ ظاهر آن همين ذکرهاي سفارش شده براي طلب آمرزش از خداوند است و باطن آن، همان حال توبه و ندامت و پشيماني و اراده ترک گناه و حرکت به سوي خداست که عرفا از اين حال انابه و ندامت به سوز استغفار تعبير مي‌کنند.

از خداوند غفار مي خواهيم که حال توبه و پشيماني از گناه را به ما عطا فرمايد و توفيق دهد که در سحرهاي ماه مبارک رمضان بتوانيم به معناي حقيقي استغفار کنيم تا غفران بي پايان حضرت دوست شامل حال ما شود. ان شاءالله


[۱] سوره مبارکه نساء ، آيه ۱۰۶

[۲] سوره مبارکه غافر ، آيه ۵۵ 

[۳] سوره مبارکه نساء ، آيه ۱۱۰

[۴] سوره مبارکه انفال ، آيه۳۳

[۵] سوره مبارکه ذاريات ، آيه ۱۸

[۶] ميزان الحکمه، ج ۲، ص۱۲۴

[۷]  همان،ج۴، ص۴۴۰

[۸] همان ،ج ۱، ص۵۴۳

[۹] نهج البلاغه، حکمت ۸۷

[۱۰] الکافي، ج ۲، ص۵۱۷

[۱۱] ميزان الحکمه ،ج ۸، ص۴۶۲

[۱۲] همان ، ج ۸، ص۴۶۳

[۱۳] همان ، ج۸، ص۴۶۳

[۱۴]  نهج البلاغه ، حکمت ۴۱۷

[۱۵] بحارالانوار، ج ۷۸، ص۳۵۶

تعداد بازديد:153 آخرين تغييرات:97/02/31
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر