شنبه 3 اسفند 1398 - 28 جمادي الثاني 1441 - 22 فوريه 2020
صفحه اصلي/اخبار فناوري

تنوع سبد انرژی با فناوری/ سوخت زیستی منجی منابع ملی می شود

در گفتگوي مشروح با مهر مطرح شد؛

تنوع سبد انرژي با فناوري/ سوخت زيستي منجي منابع ملي مي شود

افزايش آلودگي هوا، بحران انرژي و گرمايش زمين محققان را بر اين داشته تا به دنبال راههاي کاهش استفاده از سوخت فسيلي باشند، استفاده از انرژي زيستي يکي از اين راههاي جايگزين به شمار مي آيد.

خبرگزاري مهر-گروه دانش و فناوري، ميترا سعيدي کيا: سوخت هاي زيستي يا تجديدپذير نوعي از سوخت هستند که از منابع زيست توده به دست مي آيند اين سوختها آلودگيهاي سوختهاي فسيلي را ندارند ضمن اينکه تجديد پذير نيز هستند.

از ديگر مزاياي سوخت هاي زيستي عدم توليد گازهاي گلخانه اي، غير سمي بودن و سرطان زا نبودن است. همچنين اين فناوري جديد نقطه اشتعال بالايي ندارد و احتمال وقوع آتش سوزي را کاهش مي دهد.

درحال‌حاضر سوخت زيستي از گياهان و همچنين ميکروب توليد مي‌شود. روغن، کربوهيدرات يا چربي توليد شده توسط ميکروب‌ها يا گياهان براي توليد سوخت‌هاي زيستي تصفيه مي‌شود. اين انرژي، سبز و تجديدپذير است که به حفظ سوخت فسيلي کمک مي‌کند.

آمريکا و آلمان کشورهاي پيشرو در اين زمينه هستند البته برزيل، هند و چين نيز در اين زمينه گامهاي مهمي را برداشته اند. در اين ميان کشور ما نيز امروز بيش از گذشته پي به اهميت جايگزين کردن اين سوختها با سوختهاي فسيلي برده و محققان کشور تلاشهاي مهمي را در اين زمينه انجام داده اند.

با هدف آشنايي بيشتر درباره اين فناوري کاربردي و مهم و آخرين دستاوردهاي پژوهشگران کشور در اين زمينه و همچنين مشکلات پيش رو به سراغ يکي از متوليان امر رفتيم و با دکتر ميثم طباطبايي، رئيس کميته سوختهاي زيستي (ستاد توسعه زيست فناوري معاونت علمي فناوري رياست جمهوري) و رئيس کميته استاندارد سوختهاي زيستي مايع (سازمان ملي استاندارد ايران) به گفتگو نشستيم. وي همچنين جزو يک درصد دانشمندان پراستناد جهان در علوم مهندسي است.

مشروح اين مصاحبه به شرح زير است:

*آقاي طباطبايي با توجه به اينکه اثبات شده سوخت هاي فسيلي ضررهايي دارند و محققان ما نيز در تلاش هستند تا سوختهاي جايگزين را وارد چرخه زندگي مردم کنند، لطفا در ابتدا در خصوص اهميت اين سوخت هاي جايگزين در کشور توضيحاتي ارائه کنيد و بفرماييد چرا اصلا بايد به سمت سوخت زيستي برويم؟

متنوع کردن سبد انرژي مصرفي کشور امري بسيار استراتژيک بوده و به دو دليل حائز اهميت وافر است؛ يکي «امنيت انرژي» و ديگري «حفاظت از محيط زيست و بهبود سطح سلامت در کشور».

 متاسفانه نرخ مصرف حامل هاي انرژي فسيلي در کشور ما بسيار بالا است و همچنان رشد ساليانه ۴ الي ۵ درصد را نيز تجربه مي کند. اگر اين روند ادامه يابد و با فرض نرخ رشد استخراج فعلي، در بازه زماني کوتاهي، توليدات نفتي (و مشتقات آنها) به مصرف داخلي خواهند رسيد و کشور به مشکل بر مي خورد. 

اين در حالي است که فرومايه ترين کاربرد نفت مرتبط با احتراق و توليد انرژي است و لذا مصرف کنوني نماد واقعي هدررفت منابع ملي و ثروتي است که ما بايستي براي نسل هاي بعد و پيشرفت ايران به يادگار بگذاريم. بهينه سازي مصرف انرژي و به صورت همزمان، جايگزيني بخشي از مصرف کنوني با سوختهاي زيستي و افزايش تدريجي آن مي توانند سناريوي فعلي را در جهت منافع ملي تغيير دهد.

حفاظت از محيط زيست و بهبود سطح سلامت در کشور از جمله دلايل تنوع سبد انرژي در کشور است. همچنين احتراق سوختهاي زيستي در مقايسه با حامل هاي انرژي با منشا فسيلي (نظير بنزين و گازوئيل۹ ) به مراتب ميزان کمتري از آلاينده ها و گازهاي گلخانه اي را توليد مي کنند. اين مهم براي شرايط بحراني بسياري از کلان شهرهاي کشور و تاثيرات جبران ناپذير آن بر سلامت، نيازمند توجه عاجل است.

*سوخت هاي زيستي در مقايسه با سوخت هاي قديمي چه فوايد و ضررهايي دارند و استفاده از سوخت هاي زيستي چه تاثيري مي تواند بر آلودگي هوا داشته باشد.

سوختهاي زيستي چون از منابع تجديدپذير توليد مي شوند لذا نقشي در افزايش سطح کربن موجود در جو زمين ندارند و مشارکت آنها در فرآيندهايي نظير گرمايش کره زمين و تغيير اقليم ناچيز است. 

* آيا اکنون زمينه استفاده و توسعه فناوري زيستي در حوزه سوخت در کشور فراهم شده و در اين زمينه گامهايي برداشته شده است؟

بله. فناوري هاي مربوط به توليد انواع سوختهاي زيستي (نظير اتانول زيستي سوختي، گازوئيل زيستي يا بيوديزل، بيوگاز و ...) در کشور توسعه داده شده است و تعدادي شرکت دانش بنيان نيز در اين عرصه فعال هستند. از طرف ديگر استانداردهاي ملي لازم در سازمان ملي استاندارد ايران نگاشته و تصويب شده اند و در دسترس عموم قرار دارند.

*چه موانعي بر سر راه توسعه سوخت هاي زيستي است؟

تمامي قطعات پازل استفاده از سوختهاي زيستي در کشور توسعه يافته و موجود هستند و تنها مانع در حال حاضر تعيين قيمت خريد توسط شرکت ملي پخش و پالايش است. منظور از پازل ها زير ساختهاي توليد، عرضه و استفاده از سوختهاي زيستي هستند.

به اين معني که شرکت پخش و پالايش بايستي قيمت خريد اين محصولات را با توجه به نکات فني و کيفيتي و اقتصادي تعيين کند تا توليدکنندگان امکان عرضه محصولات را بيابند و جامعه بتواند از تاثيرات مثبت اين نوع حامل هاي انرژي زيستي بر سلامت عمومي و محيط زيست برخوردار شود.

*چه کشورهايي در زمينه سوختهاي زيستي پيشرو هستند و تخمين مي زنيد ايران تا چه زماني جزء کشورهايي باشند که از سوخت زيستي استفاده مي کند؟

در حال حاضر بسياري از کشورهاي توسعه يافته و درحال توسعه از سوختهاي زيستي استفاده گسترده اي مي کنند. آمريکا و آلمان در بين کشورهاي توسعه يافته پيشرو هستند. همچنين برزيل، هند و چين در بين کشورهاي در حال توسعه پيشرو هستند. البته کشورهاي کمتر توسعه يافته اي در آفريقا نيز مصرف کننده سوختهاي زيستي هستند.

ايران با ورود سوختهاي زيستي به بازار مصرف از لحاظ فناوري و زيرساخت هاي فني نظير استانداردهاي لازم، فاصله اي ندارد و تنها لازم است که دستگاه اجرائي ذيربط (شرکت ملي پخش و پالايش) اقدامات لازم را انجام دهند که اميدواريم در اسرع وقت و جهت تامين منافع ملي گامي از سوي اين نهادها برداشته شود.

در کل مي توان گفت که استفاده از انواع سوختهاي زيستي نظير اتانول زيستي سوختي (به عنوان مکمل بنزين)، گازوئيل زيستي يا بيوديزل (به عنوان مکمل گازوئيل نفتي، بيوگاز (به عنوان جايگزين گاز طبيعي) در کشور امکان پذير است.

ايران با ورود سوختهاي زيستي به بازار مصرف از لحاظ فناوري و زيرساخت هاي فني نظير استانداردهاي لازم، فاصله اي ندارد و تنها لازم است که شرکت ملي پخش و پالايش اقدامات لازم را انجام دهد.

*در ابتداي صحبتهايتان اشاره کرديد که سوخت هاي زيستي منابع مختلفي دارند بفرماييد که تهيه سوخت زيستي از کدام منشا در کشور ما امکان پذير است؟

ما صرفا توليد سوختهاي زيستي از منابع ضايعاتي و غيرخوراکي را توصيه مي کنيم و مخالف استفاده از منابع خوراک انسان و دام جهت توليد انرژي هستيم. سوختهاي زيستي در نتيجه احتراق ميزان آلاينده ها و گازهاي گلخانه اي کمتري نسبت به سوختهاي فسيلي هم تراز خود توليد مي کنند.

بيوديزل يا گازوئيل زيستي را از انواع روغن هاي خوراکي پسماند شامل منابع گياهي يا حيواني مي توان توليد کرد. بيوگاز از انواع پسماندهاي آلي مثل پسماندهاي جامد يا مايع شهري يا کشاورزي توليد مي شود.پي مرغ، ضايعات ماهي، روغن پسماند خوراکي، ضايعات کشاورزي، پساب هاي شهري و... مي تواند منابع اصلي اين سوخت هاي زيستي باشند.

*در حال حاضر پالايشگاههاي نفتي سوخت هاي فعلي را در دسترس قرار مي دهند اما اينجا سوال پيش مي آيد که توليد سوخت هاي زيستي در کجا به توليد مي رسد؟

 توليد و عرضه سوختهاي زيستي مي تواند در پالايشگاههاي نفتي محقق شود چنانچه در حال حاضر نيز بسياري از شرکتهاي بزرگ نفتي جهان در اين عرصه ورود کرده اند.

*آيا کشور ما ظرفيت تبديل ضايعات به سوخت هاي زيستي را دارد؟ از نظر فناوري به جايگاهي رسيده ايم که پروسه توليد سوختهاي زيستي را داشته باشيم؟

کشور ما مشکلي فني در توليد سوختهاي زيستي ندارد و اکثر فناوري هاي تبديل ضايعات به سوختهاي زيستي را داريم.

* اگر در مرحله اي باشيم که سوخت زيستي در کشور بدون مشکل مورد استفاده قرار بگيرد کداميک از وسايل نقليه مي توانند از آن استفاده کنند؟

در صورت مرتفع شدن موانع امکان استفاده از سوختهاي زيستي در کليه ارگانهاي صنعت حمل و نقل وجود دارد.

*آيا استفاده از سوخت زيستي در سرعت حمل و نقل تاثير دارد ؟

خير، تفاوتي ايجاد نمي کند.

*آيا پيش بيني شده که استفاده از سوخت هاي جايگزين در آينده ضرري داشته باشد؟

خير. نه تنها ضرري از سوخت هاي زيستي متصور نيست بلکه توليد و استفاده از سوختهاي زيستي از منابع ضايعاتي و غيرخوراکي جهت تامين امنيت انرژي، حفاظت از محيط زيست و سلامت عمومي امري اجتناب ناپذير  است.

*استفاده از اين سوخت ها چقدر در اقتصاد کشور تاثير گذار است؟

توليد سوختهاي زيستي از منابع ضايعاتي و غيرخوراکي و جايگزيني تدريجي آنها با منابع نفتي از جهات مختلف منافع اقتصادي به همراه دارد. اين منافع شامل توليد مواد با ارزش افزوده از ضايعات، جلوگيري از بازچرخ غير سالم و يا ورود اين مواد به محيط زيست و ايجاد آلودگي هاي مربوطه، کاهش مصرف سوختهاي فسيلي، صيانت از ثروت ملي، کاهش آلاينده هاي زيست محيطي، تاثيرات مثبت بر سلامت عمومي و ... مي شود.

*آيا شرکت هاي دانش بنيان و استارتاپ ها به اين زمينه ورود پيدا کرده اند؟ 

بله. شرکت هاي دانش بنيان به اين حوزه ورود پيدا کرده اند؛ متاسفانه مشکل اين شرکت ها عدم تعيين و اعلام قيمت خريد سوختهاي زيستي مايع (شامل اتانول زيستي سوختي و بيوديزل) توسط شرکت پخش و پالايش به عنوان توزيع کننده انحصاري مشتقات نفتي در کشور است. در واقع اين شرکتها بايستي اين محصولات را با توجه به نکات فني و کيفيتي و اقتصادي تعيين کنند تا توليدکنندگان امکان عرضه محصولات را بيابند.

*آيا طرح ها و پروژه هايي در اين زمينه به صورت کلان اجرايي مي شود؟ به صورت کلي چند طرح در اين زمينه در حال اجراست؟

بله. در سطح کلان اجرا مي شود. اولين پايلوت ملي کشور در زمينه استفاده از سوختهاي زيستي در شهر تهران و با همکاري موثر شرکت اتوبوسراني تهران و حومه، انجمن علمي سوختهاي زيستي ايران (وزارت علوم، تحقيقات و فناوري)، دفتر کمکهاي کوچک (تسهيلات محيط زيست جهاني برنامه عمران سازمان ملل متحد)، تعدادي شرکت خصوصي به انجام رسيد که نتايج اميدبخشي به همراه داشت.

طراحي فاز توسعه اي اين پروژه با حضور کليه بازيگران فاز اول و ورود بازيگران جديد انجام شده و مراحل اجرايي به زودي آغار مي شوند.

*فاز توسعه قرار است کجا اجرايي شود؟

در کلان شهر تهران.

*آيا بودجه و منابع کافي براي اين امر در کشور وجود دارد؟

توليد، عرضه و استفاده از سوختهاي زيستي يک عرصه اقتصادي پويا است؛ در صورتي که مانع قيمت خريد که قبلا به آن اشاره شد مرتفع شود، مي تواند به صورت پايدار اجرا و عرصه فعاليت تعداد قابل توجهي شرکت دانش بنيان و با توجه به بين رشته اي بودن اين عرصه، باعث اشتغال زايي دانش آموختگان رشته هاي مختلف دانشگاهي شود.

تعداد بازديد:255 آخرين تغييرات:97/04/06
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر