چهارشنبه 2 آبان 1397 - 14 صفر 1440 - 24 اكتبر 2018
صفحه اصلي/اخبار فناوري

موتور شبکه علمی کشور روشن شد/ اتصال ۴۰۰ واحد دانشگاهی به شبکه

گزارش خبري مهر؛

موتور شبکه علمي کشور روشن شد/ اتصال ۴۰۰ واحد دانشگاهي به شبکه

پس از چندين سال کندي در عملياتي شدن شبکه علمي کشور، وزير ارتباطات از برطرف شدن مشکلات موجود در اين پروژه خبر داد و گفت: تا پايان سال، ۴۰۰ واحد دانشگاهي و مرکز علمي به اين شبکه متصل مي شوند.

خبرگزاري مهر، گروه دانش و فناوري؛ معصومه بخشي پور: تعريف شبکه علمي سابقه اي بيش از ۲۰ سال دارد و نخستين بار در سال ۷۳ با نام «شبکه دانشگاهي» و با هدف ارتباط مستقل دانشگاهها با يکديگر از سوي سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي مطرح شد. اين شبکه قرار بود شبکه اينترانت ميان دانشگاهها باشد و دسترسي دانشگاهها به منابع علمي و تحقيقاتي را از طريق بستري پرسرعت و امن فراهم و مشکلات دانشجويان را براي دسترسي به اطلاعات مرتفع کند.

در ابتدا شبکه علمي مبتني بر فيبر تاريک (فيبرنوري خام و بدون اتصال به سيستم‌هاي انتقال ديگر) تعريف شد تا دانشگاهها را بهم متصل کند که در اين پروژه دانشگاه صنعتي اميرکبير، سازمان فناوري اطلاعات ايران و شرکت مخابرات نقش داشتند.

پس از آن و با فراگيرترشدن اينترنت، اتصال شبکه هاي دانشگاهي با سرعت ۲ مگابيت برثانيه از جمله اهداف اين شبکه عنوان شد که به حدود سال ۷۹ بازمي گردد. به دليل اينکه در آن سالها نيز اين پروژه ملي اجرايي نشد، سال ۸۵ با تعريف ديگري با نام «شبکه علمي» در دستور کار قرار گرفت.

در اين پروژه، تجهيزات شبکه اي در سال ۸۷ در مراکز مخابراتي نصب شد و به صورت آزمايشي نيز چند دانشگاه معدود به اين شبکه متصل شدند؛ اما اجراي اين پروژه تا سال ۸۹ متوقف شد.

بار ديگر در سال ۸۹ و پس از آنکه در برنامه پنجم توسعه، راه اندازي شبکه علمي در ذيل شبکه ملي اطلاعات تکليف شد، کميسيون تنظيم مقررات ارتباطات در جلسه ۱۰۱ خود در آذرماه سال ۸۹ مجوز اپراتوري اين شبکه را به سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران داد تا اين اپراتور ظرف مدت ۳ سال بيش از ۲۵۰۰ مرکز دانشگاهي وزارت علوم ، وزارت بهداشت و ساير مراکز علمي و پژوهشي در کشور را به يکديگر متصل کند.

با اين وجود تاکنون اين اپراتور موفق به اجراي کامل اين شبکه نشده است.

چرا شبکه علمي؟

دسترسي به منابع علمي و تحقيقاتي از جمله نخستين اولويتهاي مورد نياز دانشجويان به حساب مي آيد که لازمه آن در اختيار داشتن شبکه اي پرسرعت و امن متصل به شبکه اينترنت جهاني است.اما با اين وجود در کشور ما دانشجويان مراکز علمي و دانشگاهي در کشور در استفاده حداقلي از اين شبکه با مشکلات متعدد روبرو هستند و از سرعت دسترسي به منابع علمي گلايه دارند.

مسئولان دانشگاهي معتقدند که در صورتي که تعرفه پهناي باند اينترنت از سوي وزارت ارتباطات براي دانشگاهها تعديل شود، دانشگاهها مي توانند اينترنت را با سرعت و کيفيت به مراتب بالاتري در اختيار دانشجويان قرار دهنداز سوي ديگر مسئولان دانشگاهي نيز از قيمت ارائه خدمات اينترنت گلايه مندند و معتقدند که در صورتي که تعرفه پهناي باند اينترنت از سوي وزارت ارتباطات براي دانشگاهها تعديل شود، دانشگاهها مي توانند اينترنت را با سرعت و کيفيت به مراتب بالاتري در اختيار دانشجويان قرار دهند.

اشتراک گذاري دستاوردهاي علمي و پژوهشي، تسهيل در انتقال اطلاعات ميان مراکز دانشگاهي و علمي و پژوهشي، استفاده از منابع پايگاههاي علمي و کتابخانه هاي ديجيتالي، دسترسي به آرشيو و داوري مقالات، استفاده از پخش زنده کلاسهاي درس، استفاده از شبکه اختصاصي مجازي که منابع علمي را به يکديگر متصل کند، دسترسي به سامانه هاي پايان نامه و اطلاعات عمومي، دسترسي آنلاين به کنفرانس هاي علمي و در نهايت توليد دانش از جمله کاربردهاي مدنظر در راه اندازي شبکه علمي است که در نهايت مي تواند نياز دانشگاهها و دانشجويان و محققان را به داشتن اينترنتي با سرعت و با کيفيت بالا مرتفع کند.

مطابق بند ‌ح‌ ماده ۴۹ برنامه پنجم توسعه کشور، وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات مکلف شده نسبت به ايجاد زيرساخت‌هاي لازم براي توسعه شبکه علمي کشور اقدام کند و تمامي دانشگاه‌ها، حوزه‌هاي علميه، موسسات آموزشي، پژوهشي و فناوري دولتي نيز موظف شدند با اتصال به اين شبکه، محتواي علمي و امکانات نرم‌افزاري و سخت‌افزاري خود را با حفظ مالکيت معنوي با رعايت استانداردهاي لازم روي شبکه علمي قرار دهند.

در همين حال براساس تاکيدات مقام معظم رهبري در خصوص توسعه علمي و فناوري کشور، شبکه علمي به عنوان شبکه اي مستقل که از طريق فيبرنوري، کليه دانشگاهها و مراکز علمي و پژوهشي را به هم متصل کند تعريف شده است.

تاخير مکرر اپراتور شبکه علمي در انجام تعهدات

سال گذشته محمدجواد آذري جهرمي وزير ارتباطات در آغازين روزهاي دولت دوازدهم و در مراسم اجلاس سراسري روساي دانشگاه‌ها، مراکز آموزش عالي، پژوهشگاه و پارک‌هاي علم و فناوري کشور، ماموريت مشترک وزارت ارتباطات و دانشگاه‌ها را توسعه شبکه علمي کشور عنوان کرد و گفت: « شبکه علمي ظرفيتي مناسب به منظور حل مشکلات است و در حال انجام فرآيندهايي براي رشد شبکه علمي هستيم تا اين سيستم به عنوان اپراتور دانشگاهي پياده سازي و مورد استفاده دانشگاه‌هاي سراسر کشور قرار گيرد که مي‌تواند بالا رفتن کيفيت و سطح خدمات فناوري اطلاعات دانشگاه‌ها را در پي داشته باشد.»

وزير ارتباطات با بيان اينکه علاقه زيادي براي اتصال به شبکه علمي در شهرستانها وجود دارد تاکيد کرده است: «دانشگاه‌هاي ايران داراي مشکلات بسيار زيادي در حوزه ارتباطات و فناوري اطلاعات هستند که يکي از مهمترين آن‌ها استفاده از شبکه قديمي راديويي است که باعث شده تا سرعت اتصال محدود باشد و تنها راه حل آن استفاده از شبکه نسل جديد، شبکه فيبرنوري است که هزينه بالا و انحصار شرکت مخابرات ايران را به دنبال دارد و همين مسئله باعث شده تا دانشگاه‌هاي سراسر کشور نسبت به ساير نقاط پيشرفته دنيا عقب ماندگي خاصي داشته باشند.»

پس از گذشت نزديک به ۶ ماه از اين اظهارات و اجرايي نشدن شبکه علمي، وزير ارتباطات در بهمن ماه و در حاشيه برگزاري مراسم جشن پيروزي انقلاب اسلامي در دانشگاه شهيد بهشتي اعلام کرد: « از سازمان تنظيم مقررات ارتباطات خواسته‌ام تا به اپراتور شبکه علمي اخطار جدي دهد تا اگر نمي‌توانند کار را پيش ببرند ما شايد لازم باشد که تصميمات جدي براي تغيير اپراتور بگيريم.»

وي در پاسخ به اين سوال که چرا اتصال شبکه علمي به شبکه بين المللي مسکوت مانده است، گفت: توافق صورت گرفته در اين رابطه براين مبنا بوده که شبکه جديد با مدل جديد اجرا شود و البته اقدامات خوبي هم از لحاظ ايجاد زيرساخت‌هاي لازم براي توسعه اين شبکه علمي انجام شده، اما در اتصال دانشگاه‌ها به اين شبکه هنوز با تاخير مواجه هستيم.»

دانشگاه‌هاي ايران داراي مشکلات بسيار زيادي در حوزه ارتباطات و فناوري اطلاعات هستند که يکي از مهمترين آن‌ها استفاده از شبکه قديمي راديويي استجهرمي اضافه کرد: «پاسخي که اپراتور داده اين بوده که کارهاي زيرساختي انجام و تجهيزات لازم در مراکز مختلف نصب شده و ۱۵ يا ۱۶ دانشگاه هم به اين شبکه متصل شده اند، اما اين آمار ناچيز است. ما تکليف کرده ايم که به کارها سرعت ببخشند و قبل از اتمام نيمه اول سال ۹۷ ، حجم قابل قبولي از دانشگاه‌ها به اين شبکه متصل شوند.

پس از اين اظهارات و در پي عملياتي نشدن اجراي اين پروژه، در پيگيري خبرنگار مهر از اجراي اين پروژه در ارديبهشت ماه ۹۷ ، رسول سرائيان معاون وزير ارتباطات و رئيس سازمان فناوري اطلاعات گفت: «تا پايان ارديبهشت ۳۰ دانشگاه کشور به اين شبکه متصل مي شوند و اين پروژه فاز عملياتي خود را آغاز و امکان اشتراک گذاري منابع علمي فراهم مي شود.»

به گفته وي، «مطابق با اين برنامه ريزي ۵۰ درصد هزينه پهناي باند از سوي شرکت ارتباطات زيرساخت به دانشگاهها تخفيف داده مي شود و پس از اين فاز، به سرعت فازهاي بعدي پروژه نيز در جريان قرار مي گيرند و اميدواريم اين شبکه به زودي سرويس دهي خود را آغاز کند.»

شبکه علمي به هفته دولت نرسيد

مردادماه ۹۷ وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات در اظهاراتي با بيان اينکه موانع توسعه شبکه علمي کشور رفع شده است، افزود: « اميدواريم در هفته دولت (شهريورماه) يکي از دستاوردهايي که معرفي مي کنيم شبکه علمي باشد.»

محمدجواد آذري جهرمي با بيان اينکه انتقاد به نبود سرعت لازم در روند توسعه شبکه علمي کشور وارد است، خاطرنشان کرد: «روند توسعه اين شبکه با آنچه مورد نظر ما بوده تطابق ندارد، بايد تاکنون بيش از ۲۰۰ دانشگاه به اين شبکه علمي متصل مي شد، ولي تاکنون فقط به ۴۰ دانشگاه رسيده است. تذکراتي داده ايم و البته موانعي هم وجود داشته است.»

وي در مورد اين موانع توضيح داد:«موانع الزاما زيرساختي نبوده است، زيرا اين شبکه يک اپراتور مجازي است و اپراتور واقعي نيست؛ در تعامل با ساير اپراتورها اختلاف ها و عدم همکاري هايي بوده است.»

۴۰۰ واحد دانشگاهي تا پايان سال بهم متصل مي شوند

محمدجواد آذري جهرمي در گفتگو با خبرنگار مهر، درخصوص انتقادات واردشده به عدم اجراي شبکه علمي کشور و آخرين وضعيت اين پروژه، اظهار داشت: موانع توسعه اين شبکه رفع  شده است و هم اکنون شاهد تسريع در روند اجراي اين پروژه هستيم.

وي با بيان اينکه طي چند ماه اخير، اقدام براي اتصال دانشگاهها به شبکه علمي به سرعت درحال انجام است، افزود: تا پايان ارديبهشت ماه ۳۰ نقطه دانشگاهي به اين شبکه متصل شده بود و هم اکنون بيش از ۵۱ دانشگاه، به شبکه علمي متصل شده است.

وزير ارتباطات با بيان اينکه اين پروژه نسبت به اهداف پيش بيني شده براي آن، با کندي جلو رفته است، گفت: اتصال ۵۱ دانشگاه نسبت به اهداف مدنظر، کم است اما به هر ترتيب اپراتور شبکه علمي نيز با مشکلات و موانعي مواجه بوده که هم اکنون برطرف شده است.

آذري جهرمي با تاکيد براينکه سرعت تکميل اين پروژه افزايش يافته است، ادامه داد: هدفگذاري بعدي در اين پروژه مربوط به پايان سال است و شاخص جديدي که داريم اتصال ۴۰۰ واحد دانشگاهي به اين شبکه است که اميدواريم به سرعت اجرايي شود.

هدفگذاري بعدي در اين پروژه مربوط به پايان سال است و شاخص جديدي که داريم اتصال ۴۰۰ واحد دانشگاهي به اين شبکه است که اميدواريم به سرعت اجرايي شودوي درباره ارائه پهناي باند به دانشگاهها نيز گفت: محدوديتي در اين زمينه وجود ندارد و شرکت ارتباطات زيرساخت، ۵۰ درصد تخفيف براي دانشگاهها را روي پهناي باند اعمال مي کند.

مدل کسب و کار شبکه علمي مشخص شود

انتقادي که از سوي کارشناسان به شبکه علمي کشور مي شود اين است که اين شبکه ماهيت و محتواي مشخص و مدل کسب و کار ندارد و به همين دليل وضعيت آن نامعلوم است.

چرا که در ابتدا قرار بود شبکه علمي مستقل با استفاده از فيبر تاريک، مراکز دانشگاهي و علمي را به يکديگر متصل کند اما در تعريف دوم قرار بر اين شد که شبکه اي به صورت مجازي مبتني بر شبکه زيرساخت ارتباطي کشور (شبکه ملي اطلاعات) توسعه پيدا کند و مستقل نباشد.

در اين ميان يکي ديگر از ابهامات اين طرح، مربوط به نبود مدل کسب و کار براي اين شبکه است. اين شبکه داراي مدل درآمدي و محتواي علمي مشخصي نيست. به نحوي که در توسعه محتوايي اين شبکه، بخش خصوصي و پژوهشگاهها علاقه مند به ورود نيستند.

اگرچه ايده اوليه راه اندازي اينترنت در دنيا مربوط به اتصال شبکه اي دانشگاهها و مراکز دفاعي آمريکا بوده و مدل شبکه هاي دانشگاهي نيز در کشورهاي مختلف وجود دارد؛ اما در کشور ما در کنار زيرساختهاي فني براي اتصال به شبکه، موضوع محتوا از جمله مشکلاتي است که باعث شده اين طرح، در شکل عملياتي به کندي پيش رود.

تعداد بازديد:44 آخرين تغييرات:97/07/18
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر